Kemm se jittanta!

Niftakar lill-bużnanna tiegħi meta kien jiġiha xi ħaġa ħażina kienet twaħħal f’dak li kienet issejjaħlu “Ta’ denbu twil”, kienet tgħid li se jittanta ta’ denbu twil. Kienet tkun qed tirreferi għax-xitan. Issa minn fejn ġabitha li x-xitan għandu denbu twil ma nafx, imma hekk kienet tgħid. Naħseb li bħala keinu jgħid kulħadd għax kulħadd kien jifehm għal min ikun qed jirreferi dak li jkun meta jgħdi “ta’ denbu twil”.

Tentazzjoni

It-tentazzjoni insibuha f’ħajjitna, insibuha f’kull ma nagħmlu. Biżżejjed ikollok bżonn tissikka skorfina ma’ vit u ma tkunx tista’, taqa’ l-iskorfina, tiġborha, imbagħad jaqa’ l-vit u mill-ġdid l-iskoprfina terġa’ ssib ruħha fl-art. Mill-ewwel tgħid li ser jittanta. Biżżejjed ninsew warajna xi ħaġa importanti u jkollna ndduru lura għaliha li ma taraniex ngħidu kemm qed jittantana. Fil-ħajja, hi liema hi, xi darba jew oħra se nsibu x’jittantana.

Imbagħad hemm tentazzjonijiet akbar. Biżżejjed tqum filgħodu u l-mara jew ir-raġel ma tgħidlekx jew ma jgħidlekx bongu bħas-soltu. Tibda taħseb ħażin u mbagħad tasal għax-xogħol u xi kollega jsellimlek jew issellimlek b’aktar ħlewwa u tibni storja ġo moħħok. Ħafna stejjer koroh jibdew sewwasew minn xi sitwazzjoni simili bħal din li semmejt. It-tentatur f’dawn is-sitwazzjonijiet jaħdem bis-sahra!

Hemm tip ta’ tentazzjoni oħra, ix-xewqa għall-vendetta. Bniedem jagħmillek azzjoni ħażina u jkollok it-tentazzjoni tpattihielu. Moħħok imur eluf ta’ mili bogħod mill-kumplament ta’ ġismek. Tibda taħseb f’vendetta li tkun tixtieq tagħmel lil dak li jkun wettaq dik l-azzjoni lilek. Din hija sitwazzjoni mill-aktar normali għaliex aħna l-bnedmin għandna stint li jwieġeb mill-ewwel għal xi azzjonin li nirċievu, kemm jekk tkun tajba kif ukoll ħażina, jekk nirċievu azzjoni tajba normalment inwieġbu bi mħabba u jekk azzjoni tkun ħażina aktarx dan l-istint jjpproponi it-tpattija. Dawn huma kollha tentazzjonijiet.

Aqta’ kemm nidgħi!

Meta jibda jittantana ħaġa żgħira nitilfu l-irġulija u ma nibqgħux nirraġunaw. Hawn min meta jsib it-tentazzjoni jibda jidgħi. Dan vizzju ta’ bosta Maltin. Mela darba kont f’raħal, bilqegħda fuq bank fil-pjazza, nitkellem ma’ erba’ anzjani. Waqfet karozza u minnha ħarġet mara. Wieħed mill-anzjani qalilha: “Neħħiha minn hemm il-karozza!”  Hi dlonk weġbitu li ma kinitx ser iddum, kemm tixtri pakkett sigaretti mill-każin. L-anzjan kompla jgħidilha li jekk iddur karozza oħra għandha mnejn tidħol fiha għax billi kien hemm van ipparkjat ħdejha, dak li jkun ġej ma jindunax biha u jidħol fiha. Hi dlonk wieġbet lix-xiħ: “Ill kemm nidgħi jekk jolqtuni!” Ħarset lejja għax kienet taf li jien saċerdot biex bħal tara x’reazzjoni se nagħmel. Jien kalm kalm għidtilha: “Iva sewwa tagħmel, tissewwielek id-daqqa u anke ż-żebgħa jekk tidgħi!” ma wieġbet xejn, marret tixtri s-sigaretti u telqet bla kliem u bla sliem.

Ħabib tiegħi kien qed jgħaddi kanna tal-ilma mal-ħajt. F’Awwissu, liebes qalziet tat-track suit, għarqan xraba. Ix-xogħol beda jittanta. Mort sa ħdejh u qalli: “Father kieku m’hawnx int taf kemm nidgħi?” jien għdiltu: “Jekk tidgħi teħel waħidha l-kanna? Jekk iva ħa nitalq il barra u mbagħad ejja qerr!” beda jidħaq u fehem x’ridt ngħidlu. Kollu ta’ xejn tidgħi meta jittanta, ma ssewwi xejn.

Fit-triq

Waħda mill-akbar problemi li sar għandna f’pajjiżna hija dik tat-traffiku. Id f’id ma’ din il-problema hemm dik tal-parkeġġjar. Toroq mimlijin karozzi, kemm mexjin kif ukoll ipparkjati. Biex il-problema tal-parkeġġar tkompli tikber, illum kważi kull dar għandha garage magħha u għalhekk minbarra li żdiedu l-karozzi naqsu l-postijiet fejn dawn jistgħu jipparkjaw. Bosta drabi fit-triq waqt li nkunu qed insuqu jiġuna bosta tentazzjonijiet. Tenetazzjoni li tikser il-liġi, tgħaddi minn triq li mhux suppost tgħaddi minnha, taqbes il-karozzi ta’ quddiemek billi ssuq man-naħa l-oħra tat-triq u meta niġu biex nipparkjaw u ma nsibux fejn tiġina t-tentazzjoni nħallu l-karozza quddiem il-bieb ta’ xi garage. Ikollna nammettu li s-sitwazzjoni fit-toroq Maltin f’xi ħinijiet qed tkun waħda ta’ frustrazzjoni. La qed insemmu t-toroq sewwa nsemmu s-sewqan. Bl-ammont kbir ta’ vetturi fit-toroq tagħna saret ħaġa faċli li jkun hemm xi kontravenzjoni. Miskin min ikun miexi sew u jeħel bla ħtija. Spiss naraw sewwieqa jargumentaw. U ħa ngħiduha kif inhi, spiss tiġik it-tentazzoni tiksirha ma’ xi ħadd waqt li tkun qed issuq. Din tentazzjoni oħra, waħda mill-ħafna li jiġuna wqt li nkunu fuq l-isteering.

Il-ħajja fiha bosta tentazzjonijiet imma billi wieħed jirrabja jew jidgħi jew ikollu xi jgħid ma’ xi persuna oħra ma jirranġa xejn. Meta nsibu ruħna f’qagħda bħal din tajjeb ngħidu kif kienet tgħid il-bużnanna tiegħi: “kemm se jittanta ta’ denbu twil!” u nippruvaw nikkalmaw.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 27 ta' April 2019

Meta taqbeż iċ-ċinga

Dahri meta xi ħadd kien jirrabbja xi ftit iż-żejjed konna ngħidu li bniedem tilef ir-raġuni, beda jara d-dlam, ma beda jara xejn quddiemu jew xi ħaġa simili. Illum f’ okkażjonijiet bħal dawn sirna ngħidu “taqbeż iċ-ċinga” jew sempliċiment “Taqbeż”. Issa li s-sħana tas-sajf ikkargat sewwa u nistgħu ngħidu li qegħda fl-aqwa tagħha, iċ-ċinga għandha tendenza aktar minn qatt qabel biex taqbeż!

Fil-kju

Taqbeż iċ-ċinga meta tkun ilek tistenna xi kwarta jew aktar fil-kju u jiġi xiħadd ħelu ħelu u jaqbeż il-kju u jinqeda qablek. Dawn il-każi jiġru spiss fuq il-waqfiet tal-linja. Tassew li aħna l-Maltin ftit li xejn nafu xi jfisser kju, imma ħafna drabi anke nies barranin iġibu ruħhom bħalna u ġieli anke agħar minna. U x’ ma taqbiżx iċ-ċinga mbagħad!

Każ riċenti fejn qabżet iċ-ċinga kien dak ta’ Daboma Jack, li seħħ bejn mara Maltija u raġel ta’ nazzjonalità Ungeriża. Bla ma nidħol fil-merti tal-każ nissogra ngħid li dan kien każ fejn iż-żewġ partijiet qabżitilhom iċ-ċinga u personalment neskludi kull sens ta’ razziżmu – kuntrarjament milli xandet il-media. Bejn is-sħana ta’ Lulju, bejn il-ħin mitluf, bejn ir-rassa, bejn il-ftit jew wisq ‘tiġiġiżmu’ li hawn min jaf jagħmel meta jsib ruħu fil-folla u nsomma, kollox ma’ kollox, qabżet iċ-ċinga.

Tallinja Card

Ħaġa oħra li f’ dal jiem qabbżet iċ-ċinga ta’ bosta kienet l-introduzzjoni tal-karta l-ġdida għat-trasport pubbliku. Supost kellha tkun karta intelliġenti imma milli rajna hija kollox għajr intelliġenti. Jien wieħed minn dawk il-ħafna li imlejt il-karta tiegħi bi €30. Suppost  is-sistema kellha taħdem li hekk kif tonfoq €26 tibqa’ tivjaġġa b’ xejn il-kumplament tax-xahar. Il-karta suppost intlliġenti tiegħi ma ħadmitx hekk imma baqgħet tnaqqas il-flus sakemm spiċċat vojta. Telefonati, diskors ma’ dak u mal-ieħor, uffiċini, e mejls u ma nafx x’ aktar. Kulħadd jibgħatek mingħand Kajfa għal għand Pilatu u ħadd ma jaf x’ jista’ jagħmel. Biex tgħaxxaq lid-dinja mort l-uffiċju ta’ tas-Sliema u nzerta li l-kompjuter ma kienx qiegħed jaħdimlu. Ftakart li jien saċerdot u żammejt iċ-ċinga f’ postha! Bil-qalb it-tajba mort l-uffiċju prinċipali u rranġajt hemmhekk, imma kelli naħli nofstanhar! Għandu mnejn li lil ħaddieħor ħaġa bħal din kienet tqabbiżlu ċ-ċinga.

Wara dan ħsibt bejni u bejn ruħi: Imma possibbli li Malta ma nafu nagħmlu xejn sew? Nibdew sistema ġdida għal kollox bla ma nagħtu żmien ta’ prova? Inħallu persuna waħdeha f’ uffiċju bla ma taf twieġeb għad-diffikultà tal-klijenti? Il-kliem ‘Ċempel il-Head Office’ hija tweġiba tajba għal bosta passiġġieri li sabu ruħhom fl-istess qagħda tiegħi jew f’ qagħdiet problematiċi oħrajn? Tista’ ma taqbiżlekx iċ-ċinga?

STOP li jmiss

Minn meta nbiddlu l-karozzi tal-linja, cioè, inbidlet is-sistema kollha, rotot, trakkijiet, xufiera, proprjetarji u l-bqija, bdejna naraw screen fuq tal-linja li jindikalna l-waqfa li jkun imiss. Barra min dan beda jinstema’ leħen ta’ mara jgħidlek fejn kien imiss tieqaf tal-linja. Qabel ma’ daħlet din is-sistema il-waqfiet ma kellhomx isem u min ma kienx ikun midħla tar-rotta kien ikollu jew jistaqsi jew jinżel f’ xi waqfa ħażina. Intant mill-1 ta’ Lulju li għadda, fuq xi trakkijeit tal-linja,  il-leħen ma smajtux aktar u fuq l-iscreen minflok il-kliem ‘Il-waqfa li jmiss’ bdew jidhru l-kliem ‘ Stop li jmiss’. Meta tkellimt ma’ persuna qaltli li dik saret minħabba t-turisti. Merejtha għax l-ewwel ħaġa jekk turist ma jifhimx il-kelma ‘Waqfa’ li nbidlet ma’ ‘Stop’ lanqas sejjer jifhem il-kliem ‘li jmiss’ li baqgħu ma nbidlux. It-tieni ħaġa, fuq l-iscreen jalterna il-kliem’ Stop li jmiss’ u ‘Next Stop’, mela għat-turisti hemm il-frażi bl-Ingliż. Xorta dil-persuna baqgħet tgħid li hi kellha raġun u allura għalaqt ħalqi għax ma ridtx li taqbiżli ċ-ċinga jew inqabbiżha lilha.

Qabżet iċ-ċinga tal-patri

Qrajt li kien hemm xi patri li sab karozza pparkjata quddiem il-garage tiegħu u għamel xi biċċa ġennata – qabżitlu ċ-ċinga bl-ikrah! Naf li dak li naqraw fuq l-internet ma huwiex Bibbja, imma jekk verament seħħ dan il-każ u dan il-patri tassew għamel dak li kien jgħid l-artiklu, allura dan juri l-umanità tal-patrijiet ukoll li huma wkoll għandhom limiti għall-paċenzja tagħhom u billi jilbsu ċ-ċoqqa ma jfissirx li huma xi ħaġa differenti mill-kumplament tal-bnedmin. Fi ftit kliem anke ċ-ċinga tal-patrijiet għandha mnejn taqbeż kultant! U jekk taqbeż tal-patrijiet taqbeż ukoll tal-qassisin u tas-sorijiet minkejja li bosta jaħsbu bil-kontra.

Il-kuntrarju jdejjaq lil kulħadd – cioè, iqabbiżha lil kulħadd. Tajjeb kieku nippruvaw inżommu l-kalma l-aktar issa f’ din is-sħana u tajjeb ukoll li ma nqabbżuha lil ħadd – nippruvaw imma ma naħsibx li ħija ħaġa ħafifa, għalkem mhux impossibli!

Fr Reno Muscat 

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon 25 ta' Lulju 2015