Familja

F’dan l-aħħar Ħadd tas-sena, il-Knisja qegħda tiċċelebra l-festa tal-Familja Mqaddsa ta’ Nazzaret magħmula minn Ġużeppi, Marija u Ġesù. Din il-familja tiġi proġettata bħala mudell għall-familji kollha Nsara, anzi mhux dawn biss imma għal kull familja fid-dinja.

Mill-Evanġelji

Ftit li xejn nafu dwar din il-familja u l-ftit li nafu nafuh mill-Evanġelji. Nafu li kienet familjaosservanti tal-liġi Lhudija billi naqraw il-fatt tal-preżentazzjoni ta’ Ġesù fit-tempju. Nafu li din il-familja kellha taħrab minn pajjiżha, titlaq darha u tmur tistkenn ġewwa l-art tal-Eġittu minħabba li r-re Erodi ried joqtol lil Ġesù. Nafu li din il-familja reġgħet lura lejn artha wara l-mewt ta’ dan is-Sultan li kien ordna l-qtil tat-trabi subien kollha minn sentejn ’l isfel li kien hemm fir-raħal ta’ Betlem. Nafu wkoll li Ġużeppi kellu s-sengħa ta’ mastrudaxxa. Nafu li meta Ġesù kellu madwar tnax-il sena din il-familja kienet marret lura lejn darha għaliex ta’ dik l-età t-tfajjel intilef fit-tempju ta’ Ġerusalemm. Mill-bqija dak li ngħidu dwar din il-familja hu kollu meħud minn kitbiet li ma jagħmlux parti mill-Bibbja jew minn xi presuppożizzjonijiet oħra.

Għaqda

Il-familja li tagħha qegħdin  nagħmlu festa llum hija magħquda minn Ġesù. Huwa Ġesù li għaqqad lil Marija u lil Ġużeppi flimkien. Għalhekk din il-familja tiġi preżentata bħala mudell għal kull familja oħra għaliex Ġesù jista’ jgħaqqad kull familja. Parir li nħobb nagħti jiena waqt li kun qed nipprietka f’xi quddiesa ta’ tieġ huwa biex il-koppja żżomm f’moħħha l-familja mqaddsa u tagħmel bħalha; ma ddaħħal lil ħadd bejn il-koppja ħlief lil Ġesù.

X’inhi familja?

Il-kunċett ta’ familja llum il-ġurnata huwa vast aktar milli kien xi snin ilu. Sa ftit snin ilu meta konna nsemmu familja konna naħsbu fir-raġel flimkien ma’ martu u wliedhom. Imma jekk nieqfu sa hawn biss inkunu qed neskludu bosta realtajiet oħrajn. Jekk koppja ma jkolliex tfal allura ma tistax tissejjaħ familja? Jekk parti mill-koppja tiġi nieqsa, allura l-familja tintemm għal kollox? Jekk aħwa baqgħu d-dar u ma żżewġux ma jistgħux jgħidu li jgħixu fi ħdan familja? U kemm sitwazzjonijiet oħra niltaqgħu magħhom illum?  Illum il-kunċett ta’ familja twessa’ ħafna aktar milli kien qabel anke b’introduzzjonijiet ta’ liġijiet ċivili li jirregolaw sitwazzjonijiet li qabel lanqas biss konna noħolmuhom. Ma nistgħux naċċettaw dak biss li naqblu miegħu aħna, ikollna nżommu saqajna mal-art, ma ndaħħlux rasna fir-ramel u naraw ir-realtajiet anke ġodda li sirna nsibu fejn tidħol il-familja.

Familja hija l-post fejn tħossok milqugħ, aċċettat u maħbub. Jekk jiena ngħix f’komunità u nħossni milqugħ, aċċettat u maħbub allura nkun nista’ ngħid li ngħix f’familja, jekk din il-komunità ma nħossiex taċċettani, la tilqa’ u lanqas tappoġġja l-ideat tiegħi u ma turinix imħabba, allura ma nkun nista’ ngħid qatt li nkun qed ngħix f’familja. Il-familja hija l-bejta li fiha nħossni komdu.

Hi liema kwalità hi l-familja tiegħek, illum qed jiġi preżentat mudell għalik, il-famija ta’ Nazzaret, familja ta’ ħaddiem tal-id, mhux fqar imma lanqas xi sinjuruni. Ħaddiem tas-sengħa bħalma kien San Ġużepp kien meqjus li jista’ jżomm familja fit-triq tan-nofs, bogħod mill-faqar bla ħafna lussu żejjed. Din hija familja li tgħallimna minkejja li ftit li xejn nafu dwarha.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'Il-Mument - 30 ta' Diċembru 2018

Żwieġ u tieġ

Meta jaslu x-xhur ta’ April, Mejju u Ġunju nibdew naraw bosta koppji jiżżewġu. Dan huwa żmien popolari ma’ dawk il-koppji li jkunu jridu jgħidu s-signor si, huma xhur li l-kesħa tax-xitwa tkun għaddiet u s-sħana qawwija tkun għadha ma laħqitx l-ogħla gradi. Maċ-ċerimonja taż-żwieġ ħafna drabi jkun hemm ukoll l-okkażjoni tat-tieġ.

X’ differenza hemm?

Id-differenza bejn żwieġ u tieġ hija waħda kbira. Iż-żwieġ huwa l-kuntratt jew is-sagrament jekk dan isir fil-Knisja u t-tieġ huwa l-festin li bosta drabi jsir wara l-formalità taż-żwieġ. It-tieġ jispiċċa wara ftit sigħat filwaqt li ż-żwieġ suppost jibqa’ sal-mewt ta’ xi parti mill-koppja. Din hija r-regola imma nafu li r-realtà u r-regola mhux dejjem jimxu fuq l-istess binarji. Ir-realtà hija ’l fuq mir-regola u min-norma.

Ilbieraħ u llum

Billi ninsabu f’ dan iż-żmien fejn isiru bosta tiġijiet, u anke jiena bħala saċerdot ikolli wkoll numru minnhom biex namministrahom, ġie f’ moħħi dan il-ħsieb u nixtieq naqsmu magħkom. It-tiġijiet ta’ qabel kienu differenti għal kollox minn dawk tal-lum f’ kull sens tal-kelma. Min kien jagħmel festin kien jistieden lil dak li jkun bil-familja kollha, kbar u żgħar. Għalhekk festa ta’ tieġ kienet tkun festa għat-tfal, għax għalihom tieġ kien il-post fejn kienu jiltaqgħu u jgawdu u jiġru u jieklu ħelu u ċejċiet li mhux normalment wieħed isibhom kuljum. Għall-kbar kienet tkun okkażjoni fejn jiltaqgħu flimkien, ħbieb antiki jew oħrajn mhux daqstant antiki, u joqgħodu jirrakkuntaw dak li għaddha minnhom mill-aħħar darba li ltaqgħu.

Għadhom friski fil-memorja tiegħi żewġ tiġijiet li kont mort man-nanna Żarena, wieħed minnhom kien f’ garage kbir ġewwa l-Mosta u ieħor ġewwa sala fil-Marsa. In-nanna b’ handbag daqs basket li llum nużaw għal-laptops, kienet tpoġġi bilqegħda bil-basket fuqha u kull darba li jgħaddi xi ħadd b’ xi gabarrè kienet tieħu sehemha u sehem in-nannu Bastjan (u titfgħu fil-handbag) li kien ikun baqa’ d-dar jew kien ikun il-forn jagħġen il-ħobż għall-għada. Taħsbux li din il-ħaġa kienet tagħmilha n-nanna tiegħi biss, le anzi kulħadd hekk kien jagħmel, dik kienet l-aktar ħaġa normali f’ tieġ. Kieku xi ħadd jagħmilha llum kulħadd jibqa’ jħares lejh u tkun sitwazzjoni verament imbarazzanti, imma kważi nofs seklu ilu din kienet ħaġa normalissima. U barra minn hekk qabel titlaq lejn id-dar kien jagħtuk borża tal-karti mimlija ħelu jew ikel ieħor biex toħodha miegħek id-dar. Kemm tifkiriet! Memorji li għadhom f’ moħħi daqs li kieku ġraw ilbieraħ minkejja li seħħew xi erbgħin sena ilu!

Illum ħadd ma jistieden bit-tfal u ħadd ma jagħmel tieġ x’ xi garage kbir jew f’ xi sala taħt l-art, imma kulħadd ifittex xi villa jew xi ġnien, xi sala armata sa snienha għal dawn l-okkażjonijiet. Illum ukoll ma għadekx tara min jitfa’ ikel fil-basktijiet, jew tal-inqas jekk hawn min għadu jagħmel hekk żgur jagħmlu bil-moħbi. L-ikel u l-ħelu li nsibu llum fit-tiġijiet mhux l-istess bħal dak ta dari! Addio il-ġelat bil-pane di Spagna, il-pasta rjali u l-biskuttini tar-raħal, illum morna fuq l-ikel Ċiniż, il-mejda Maltija, il-bar li jservi l-cocktails u l-kumplament. Illum it-tfal ma għadhomx ikunu mistiedna u biex ngħidu d-dritt lanqas tant għadu psothom f’ attivitajiet bħal dawn fejn ma tantx fadlilhom fejn jiġru ħielsa bla biża’ li jkissru xi ħaġa prezzjuża.

Il-wedding organiser

F’ pajjiżna daħlet id-drawwa li biex tieġ ikun perfett ikun organizzat minn persuna professjonali. Hawn ikolli nammetti li hawn organizzaturi u organizzaturi. Ngħid id-dritt jien nippreferi mmexxi tieġ bla wedding organiser, imma fl-aħħar mill-aħħar mhux jien niddeċiedi imma l-koppja. Darba ċċelebrajt tieġ fejn aktar ħassejtni l-abbati milli s-saċerdot, bl-organiser jikmandani u jordnali x’ għandi nagħmel u meta rrid nieqef u meta rrid inkompli. Tiġijiet bħal dawn jgħinuni nkabbar il-virtù tat-temperanza u l-paċenzja. Iżda mhux l-orgaisers kollha xorta, hemm ħafna minnhom li tarahom sa fuq iz-zuntier u mbagħad iħallu f’ idejn iċ-ċelebrant, sewwasew kif għandu jkun.

Spejjes

Ħabib tiegħi li propju llum wasal biex jorbot l-għoqda, qalli kemm spejjes jinvolvi dan l-avveniment. Jien weġibtu li minkejja li jien mhux miżżewweġ, nista’ nifhem dak li qed jgħid. Biex bħal speċi ntaffilu naqra, tfajtlu ċajta u għidtlu li kien hemm wieħed għaref li qal “Wedding is a highly expensive hobby!” Daħaqha.

Tassew li l-ispejjeż għal dan l-avveniment saru kbar ħafna. Ġieli smajna b’ min nefaq aktar minn sena paga biex għamel festa ta’ tieġ. Tassew li mingħandu l-bżar erħilu ħa jroxxu imma min ma għandux x’ jagħmel? Jikkopja lil min għandu u jġorr il-konswegwenzi billi jkollu jħallas daqs min għandu l-bżar. Illum il-ġurnata s-soċjetà tagħna ma tantx taċċetta żwieġ bla tieġ. Il-ħasra tkun jekk nagħtu każ it-tieġ aktar miż-żwieġ.

Fr Reno Muscat

Danl-artiklu deher f' In-Nazzjon, 16 ta' April 2016