It-Turiżmu f’Malta

It-turiżmu huwa wieħed mis-setturi l-aktar importanti għall-ekonomija Maltija. Kull sena, Malta tilqa’ numru kbir ta’ turisti minn diversi pajjiżi. Minkejja li pajjiżna huwa żgħir, għandu ħafna x’joffri, fosthom bajjiet sbieħ, klima Mediterranja, storja rikka u kultura interessanti. Waħda mir-raġunijiet ewlenin għaliex it-uristi jagħżlu li jżuru Malta hija l-klima. Is-sjuf huma sħan u xemxin, u għalhekk ħafna turisti jiġu biex igawdu l-baħar u l-bajjiet. Postijiet bħall-Mellieħa, Għajn Tuffieħa u l-Blue Lagoon f’Kemmuna huma popolari ħafna, speċjalment matul ix-xhur tas-sajf. Malta hija magħrufa wkoll għall-istorja tagħha. Il-Belt Valletta, l-Imdina u t-Tliet Ibliet huma fost il-postijiet li jiġbdu ħafna viżitaturi. F’dawn il-lokalitajiet wieħed jista’ jara bini storiku, knejjes, fortifikazzjonijiet u mużewijiet. It-tempji preistoriċi u siti storiċi oħra juru kemm Malta għandha wirt antik u importanti.

Benefiċċji u problemi

It-turiżmu jġib miegħu ħafna benefiċċji. Joħloq opportunitajiet ta’ xogħol f’lukandi, ristoranti, ħwienet, trasport u servizzi oħra. Barra minn hekk, it-turisti jonfqu l-flus f’Malta u b’hekk jgħinu lill-ekonomija tal-pajjiż. Skont l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika, dak li jissejjaħn NSO, matul l-2025 madwar 4.02 miljun turist żaru Malta u bejniethom nefqu madwar €3.9 biljun. Dan ifisser medja ta’ madwar €971 għal kull turist. Dawn il-flus jintefqu fost oħrajn fuq lukandi u akkomodazzjoni, ristoranti, trasport, xiri, divertiment u attrazzjonijiet turistiċi.

Madankollu, it-turiżmu jista’ joħloq ukoll ċerti problemi. Meta jkun hemm ħafna turisti f’daqqa, jistgħu jiżdiedu t-traffiku, l-iskart u l-iffullar f’postijiet popolari. Għalhekk, huwa importanti li Malta tippromwovi turiżmu sostenibbli li jirrispetta l-ambjent, il-wirt storiku u l-komunitajiet lokali. Fis-sajf tal-2026, kien hemm diversi każijiet fil-midja dwar problemi marbuta ma’ ċerti turisti. Importanti ngħidu li dawn huma każijiet ta’ xi turisti, mhux tat-turisti kollha. Fis-Swieqi kien hemm każ fejn turisti dehru jitfgħu fliexken fit-triq u jagħmlu storbju, u 12-il persuna ġew immultati mill-pulizija. Fl-istess lokalità ġew irrappurtati problemi bħal rimettar u awrina fit-toroq, vandaliżmu fuq karozzi jew propjetà privata, skart u turisti fis-sakra. F’Tas-Sliema residenti lmentaw dwar gruppi fis-sakra ġejjin minn party boats, mużika għolja, parties tard billejl, skart u vandaliżmu. F’Pembroke, f’Awwissu grupp ta’ turisti daħlu f’sit ta’ kostruzzjoni, telgħu fuq il-bejt u wieħed minnhom deher jagħmel l-awrina minn fuq il-bini. Jekk nistgħu nsejħulhom kollox lil dawn it-turisti, żgur ma nistgħux insejħulhom turisti ta’ kwalità.

Low cost

Meta nisimgħu l-espressjoni “low-cost tourists” f’Malta, normalment inkunu qed nirreferu għal turisti li jippruvaw jagħmlu l-vaganza tagħhom b’baġit baxx. Dawn jistgħu jagħżlu titjiriet irħas, hostels jew akkomodazzjoni low-cost, ikel irħis u attivitajiet b’xejn jew bi prezz baxx. Għalhekk, bħala medja jistgħu jonfqu inqas flus f’Malta minn turisti li joqogħdu f’lukandi aktar għaljin jew jagħmlu aktar attivitajiet bi ħlas. Madankollu, “low-cost tourist” ma jfissirx turist ħażin. Turist li jonfoq ftit xorta jista’ jgħin lin-negozji lokali u jirrispetta l-pajjiż. Biss għandi l-impressjoni li ħafna mill-problemi li smajna bihom matul is-sajf li għadda, kienu ġejjin minn din il-faxxa ta’ turisti. Din hija impressjoni tiegħi u għandi mnejn inkun sejjer żbaljat.

Turiżmu sostenibbli

Turiżmu sostenibbli jfisser turiżmu li jsir b’mod li jħares l-ambjent, jirrispetta l-kultura u jgħin lin-nies tal-lokal, filwaqt li xorta jippermetti lit-turisti jgawdu l-post. Pereżempju, f’Malta turiżmu sostenibbli jista’ jfisser li t-turisti jużaw it-trasport pubbliku, ma jħallux skart fil-bajjiet, jiffrankaw l-ilma u l-elettriku, u jżuru negozji u ristoranti lokali. Fi kliem sempliċi, ingawdu pajjiż mingħajr ma nagħmlu ħsara lill-ambjent u lill-ħajja tan-nies li jgħixu fih.

Skont l-aħħar statistika disponibbli tal-NSO, l-ikbar grupp ta’ turisti li jiġu Malta għandu bejn 25 u 44 sena. Pereżempju, f’Ġunju 2026, 37.2% tat-turisti kienu f’din il-faxxa ta’ età, filwaqt li 28.9% kellhom bejn 45 u 64 sena. Fis-sajf, però, jiżdiedu ħafna ż-żgħażagħ. Pereżempju f’Lulju 2025, turisti li kellhom anqas minn 24 sena kien l-akbar grupp, b’36.1% tat-turisti kollha. Ma ninsewx li Malta hija mfittxija ħafna għall-iskejjel lin jgħallmu l-ilsien Ingliż lill-barranin. Kull sena jiġu Malta bejn 75,000 u 80,000 student barrani biex jistudjaw l-Ingliż. Dawn l-istudenti huma parti importanti mit-turiżmu edukattiv u jgħinu lill-ekonomija billi jonfqu l-flus fuq akkomodazzjoni, ikel, trasport u divertiment. Biss tajjeb noqgħodu attenti, il-flus ma humiex kollox, huma importanti imma wieħed tajjeb jara ftit il bogħod minn imnieħru u jkejjel l-impatt ta’ dawn it-turisti kollha, jekk huwiex impatt negattiv jew pożittiv. Il-flus mhux kollox, importnati imma jistgħu jirrenduk fi skjav. Min għandu moħħ biex jifhem jifhem!

Għalhekk waħda mill-akbar isfidi għat-turiżmu Malti hija li nattiraw turiżmu ta’ kwalità u mhux niffukaw biss fuq numru kbir ta’ viżitaturi. L-għan għandu jkun li t-turiżmu jagħti benefiċċju ekonomiku lill-pajjiż filwaqt li jirrispetta l-ambjent u lir-residenti u dk kollu li huwa Malti.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 26 ta' Settembru 2026

Kif għandhom jaraw lir-refuġjati l-Insara?

Ħaġa li sa issa donnha ntrabtet mas-seklu XXI hija l-kriżi globali tar-refuġjati minħabba l-gwerer, ġenoċidji u oppressjoni f’ diversi postijiet madwar id-dinja. Xi wħud jikkalkulaw li n-numru ta’ dawk li kellhom iħallu djarhom jilħaq madwar 60 miljun ruħ fid-dinja kollha. Fis-Sirja l-gwerra ilha sejra mill-2011 u hemmhekk madwar 14-il miljun persuna telqu minn djarhom, bi kważi 5 miljuni minnhom isibu kenn f’ pajjiżi barranin. L-Istati Uniti laqgħet kważi 85,000 refuġjat minn madwar id-dinja kollha fis-sena 2016. Ir-refuġjati jġibu magħhom opportunitajiet, riskji u dibattiti dwar kif in-Nisrani għandu jġib ruħu quddiem din is-sitwazzjoni.

L-ewwel nett, l-Insara kollha għandhom jaqblu li l-kwistjoni tar-refuġjati li aħna mdawrin biha hija aktar kumplessa milli kif qed turiha l-media soċjali. Hemm xi Nsara li minħabba l-kompassjoni jemmnu li għandna niftħu l-fruntieri kollha, jkunu xi jkunu. Hemm xi Nsara oħrajn li f’ dan iż-żmien ta’ terroriżmu, jemmnu li bwiebna għandhom jingħalqu għall-parti l-kbira tar-refuġjati. Għal dawk tal-ewwel, ħaġa bħal din hija anti-Kristjana jew nuqqas ta’ mħabba jew ħaġa razzista. Jekk wieħed jaħseb li teżisti possibilità waħda fuq din il-kwistjoni la hija ħaġa realistika u lanqas ħaġa li tgħin. Din mhix kwistjoni bejn imħabba u mibgħeda jew kompassjoni kontra s-sigurtà. Hemm ħafna x’ wieħed iġib qudddiem għajnejh. Hemm bosta fatturi li Nisrani għandu jġib jżomm quddiemu fil-qasam tar-refuġjati.

It-tieni ħaġa meta naħsbu dwar il-kriżi tar-refuġjati, irridu nifhmu li t-twemmin personali tagħna dwar ir-refuġjati huwa ħaġa separata mill-politika tal-gvern. L-Insara għandhom mnejn ikollhom  għadd ta’ prioritajiet li jkunu xorta, imma l-mod kif wieħed jaħdem fuq dawn il-prioritajiet jista’ jvarja minn persuna għal oħra. Gvern, anke jekk ikollu prinċipji Nsara, għandu prioritajiet differenti. Il-gvern irid jaħseb għas-sigurtà nazzjonali anke jekk l-Insara ma jagħtux każ tas-sigurtà personali. Jista’ jkun li jkun hemm Nisrani li jkun lest jipperikola kollox biex jgħin lir-refuġjati, iżda dan in-Nisrani ma jistax jikmanda lill-għajru jagħmlu bħalu. Irridu nsibu bilanċ bejn ir-responsabilità li nuru ħniena, kif irid minna Alla, u r-responsabilità li ċ-ċittadin ikun protett, ħaġa li jridha Alla wkoll.

Tajjeb li nqallbu ftit il-paġni tal-Bibbja biex naraw xi eżempji ta’ nies li telqu djarhom. Ġakobb flimkien mal-familja tiegħu jistgħu jitqiesu bħala refuġjati ġewwa l-Eġittu għax telqu pajjiżhom minħabba l-ġuħ f’ art il-Kangħanin. (Ġen 46: 1-4) Meta Mowab sab ma’ wiċċu l-qerda tal-Assirjani, huwa ħa lil niesu ġewwa Iżrael biex isibu kenn (Is 16:3) Edom kien ikkundannat talli ma għenx lir-refuġjati Iżrealin. (Għab 1:14) F’ Salm 146:9 insibu: “il-Mulej li jħares lill-barranin.” Rut aktar kienet imigranta milli refuġjata, laqgħuha f’ Ġuda iżda araw ftit fi kliemha lil Nagħomi ir-rieda tagħna li ssir tixbaħ lill-kultura Lhudija: “niesek, niesi; Alla tiegħek, Alla tiegħi.” (Rt 1:16)

Il-liġi tat-Testment il-Qadim tgħid hekk dwar ir-refuġjati u l-imigranti f’ Iżrael: “Taħqarx il-barrani; int taf xi jħoss il-barrani, għax barrani int kont fl-art tal-Eġittu.” (Eż 23:9) Dan il-prinċipju nerġgħu nsibuh fil-ktieb tal-Levitiku, 19:33, “Jekk jiġi jgħammar miegħek f'artek il-barrani, la taħqrux.”

It-Testment il-Ġdid ma jitkellimx dwar ġnus li jilqgħu refuġjati. It-Testment il-Ġdid ma nkitibx bħala ktieb ċiviku jew kostituzzjoni. Li nsibu fih huwa kmand ta’ kif għandna nġibu ruħna mal-oħrajn. Ġesù qal li l-akbar kmandament, wara li tħobb lil Alla huwa li tħobb lill-proxxmu bħalek innifsek. (Mk 12:31) Fil-ġudizzju universali, Ġesù ser ifaħħar lil dawk li għenu lil min kien bil-ġuħ, bil-għatx u l-barrani. (Mt 25:35) Mela bla dubju, n-Nisrani għandu mandat li juri ħniena ma’ min hu fil-bżonn.

 It-tweġiba tan-Nisrani għall-kriżi tar-refuġjati għandha jkollha fiha l-imħabba. Tajjeb niftakru li l-imħabba Biblika dejjem iġġib magħha r-riskji. Mhux possibbli tħobb bħalma ħabb Ġesù bla ma jkollok riskji. Huwa propju r-riskju li jidentifika l-imħabba Nisranija u għalhekk irridu noqgħdu attenti meta nfasslu politka nazjonali. Kull nazzjon li jilqa’ lir-refuġjati jkun qed jiftaħ biebu għall-possibiltà li xi terroristi jidħlu fih. L-attakk li sar f’ Pariġi f’ Novembru 2015 u dak tal-Maratona ta’ Boston fl-2013 ifakkruna kif it-terroristi jistgħu jidħlu f’ xi pajjiż.

Għalhekk biex Nisrani jitratta din il-kriżi jrid jagħmel bosta passi:

1.       Juri mħabba u kompassjoni meta jilqa’ refuġjati f’ daru jew fil-knejjes tiegħu sabiex fih tidher l-imħabba ta’ Alla kif hemm fl-Evanġelju. Quddiem it-tron tal-Ħaruf għad ikun hemm “minn kull ġens u tribù, minn kull poplu u lsien” (Apok 7:9)
2.       Jitlob għall-mexxejja tad-dinja. Il-mexxej għadu responsabilità divina “biex jikkastiga u jitħallas minn min jagħmel il-ħażen.” (Rum 13:4) u li jassigura li aħna “inkunu nistgħu ngħaddu ħajja fil-kwiet u  fis-sliem, fit-tjieba u kif jixraq.” (1Tim 2:2). Nisrani għandu jitlob li l-mexxejja jkollhom l-għerf ta’ Danjel jew ta’ Ġużeppi.
3.       Jgħin lil dawk l-għaqdiet li jassistu lir-refuġjati. Hemm bosta għaqdiet Insara li jgħinu lir-refuġjati biex jintegraw, jitħarrġu fix-xogħol, jitgħallmu l-lingwa jew xi sengħa u jadattaw ruħhom għall-kultura tal-post.
4.       Jippromovi politika tal-gvern li jgħarbel lir-refuġjati biex dawk li jkollhom intenzjoni ħażina ma jidħlux fil-pajjiż. Għandna nuru ħniena ma’ dawk fil-bżonn iżda rridu nuru ħniena ma’ ħutna ċ-ċittadin wkoll u ma npoġġulhomx ħajjithom fil-periklu.
5.       Jitlob għar-refuġjati u għall-familji tagħhom u għall-pajjiżhom. “O Alla! Uri l-glorja tiegħek fuq l-art kollha! (Salm 57: 6)
6.       Ifittex l-aħjar mod kif jgħin lil dawk li jħallu djarhom. Hemm għadd ta’ opinjonijiet li ta’ min jagħti kashom bis-serjetà.

Ġesù qalilna biex immorru madwar id-dinja nxandru l-Evanġelju (Mt 28: 18-20). B’ dawn ir-refuġjati kollha, il-missjoni qed tigi għandna, u bosta minn dawk li qed jiġu għandna ġejjin minn pajjiżi tal-missjoni. Min jaf kieku nagħmlu bħal Alla, sitwazzjoni ħażina nibdluha f’ waħda tajba u mimlija bil-glorja?

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' Xandar il-Kelma, Marzi 2017

Ittra lill-Papa

Ftit tal-jiem ilu intbagħtet ittra lill-Papa Franġisku. Nimmaġina li jaslulu mijiet ta’ ittri kuljum imma din kienet partikolari u sirna nafu biha għax ixxandret fil-ġurnali u fuq mezzi oħra. Din kienet ittra minn 26 mara Taljana li kellhom jew li għad għandhom relazzjoni ma’ xi saċerdot. Fiha huma talbu biex iċ-ċelebat, jiġifieri l-obligu li saċerdot ma jiżżewwiġx, jitneħħa għal kollox u b’hekk kemm huma kif ukoll il-ħafna nisa oħrajn li jinsabu fl-istess qagħda tagħhom ikunu jistgħu jirregolaw ħajjithom. Huma talbu lill-Papa jipprova jifhem minn kemm tbatija jgħaddu minħabba l-qagħda irregolari tagħhom.

Min se jitfa’ l-ewwel ġebla?

Bl-ebda mod ma rrid ngħid li saċerdot li qiegħed f’ relazzjoni qiegħed fit-triq it-tajba, imma rrid nagħmel bħalma tgħallem il-Knisja, irrid nikkundanna l-att imma mhux lil min jagħmlu. Faċli wieħed jiskandalizza ruħu meta jisma’ jew jiltaqa’ ma’ każi bħal dawn, imma xi dritt għandna aħna niġġudikaw bla ma nkunu nafu l-istorja kollha – mill-bidu nett sal-aħħar nett? Tajjeb li nżommu f’ moħħna kliem Ġesù: Min huwa bla dnub jitfa’ l-ewwel ġebla. Min se jkun dak il-prużuntuż li jitfaha l-ewwel ġebla?

Ambjenti li ma jgħinux

Ftit ġimgħat ilu kelli okkażjoni nsir naf xi kappillani Taljani. Dawn qaluli li huma kappillani ta’ rħula fil-muntanji, irħula maqtugħin mill-kumplament tad-dinja. Fil-parroċċi tagħhom ma għandhomx viċijiet, huma l-uniċi saċerdoti. Immaġinaw saċerdot li jum wara jum, gimgħa wara ġimgħa, xahar wara xahar u sena wara sena jgħix f’xi raħal bħal dawn waħdu. Bogħod mill-familja, bogħod minn kulħadd. L-ewwel persuna li toffri lil dan is-saċerdot ftit tal-ħbiberija żgur li se jaċċettaha. Jista’ jagħti l-kaz li din il-ħbiberija tibda bħal dik li kien hemm bejn San Franġisk u Santa Kjara u tispiċċa bħal dik ta’ Romeo u Ġuljetta. L-ittra lill-Papa hija xhieda ta’ dan.

Mhux hekk biss

Semmejt il-kappillani li jgħixu waħdehom imma l-problema ma hijiex tagħhom biss. Minkejja li hemm saċerdoti li huma marbutin bil-ħajja komunitarja, sfortunatament din il-ħajja ma għadiex toffri dak li kienet toffri ftit deċenji ta’ snin ilu. U hawn nerġgħu nħabbtu wiċċna mal-istess problema. Min ilumu lil dak il-patri li fil-kunvent jispiċċa dejjem waħdu għax kulħadd mgħobbi bix-xogħol,  jekk isib min joffrilu biex joħroġ miegħu u huwa jaċċetta? Min ilumu lil dak il-patri li jixba’ ta’ kull filgħaxija jiekol ħobż bil-butir għax ma jsib xejn iżjed x’jiekol u ma jistax imur jixtri xi ħaġa għax il-pocket money tiegħu huwa inqas minn ewro kuljum, jekk imbagħad isib minn jistiednu jmur jieħu xi ħaġa miegħu d-dar u dan jaċċetta? Min ilumu lil dak il-patri li jkollu appuntament xi mkien u jrid jitlaq xi siegħa u nofs qabel għax karozza ma għandux, u jsib xi waħda ttih rikba u joħodha? B’inqas minn €1 kuljum lanqas għal tal-linja ma jservuh aħseb u ara kemm ikun jista’ jaqla’ taxi!

U hekk jibda l-inkwiet, l-ewwel is-saċerdot jiġi offrut dak li jkun imċaħħad minnu fid-dar, ħbiberija, kumpanija, ikel u ħtiġijiet bażiċi oħra, imbagħad jgħaddi għat-tieni pass, ħafna drabi mhux għax ikun irid imma għax huwa wkoll uman. U meta jiġri hekk hija sfortuna kbira kemm għal dak is-saċerdot , kemm għal dik il-persuna l-oħra kif ukoll għall-Knisja inġenerali. Imma jekk ikollna nwaddbu ġebla lil min inwaddbuha, lil min waqa’ jew lil min ħalla s-sitwazzjoni miżera li ġiegħlet lil dak is-saċerdot jiġi f’ dak li ġie?

Jien ma nwaddab ġebel lil ħadd għax naf li wara dak li jidher dejjem ikun hemm storja, dejjem ikun hemm dik l-“GĦAX”, dik l-“IMMA”. Napprezza li kien hemm 26 mara li wrew kuraġġ u tkellmu biex forsi jekk ma jitneħħiex iċ-ċelebat jiġu rranġati s-sitwazzjonijiet li jġiegħlu lis-saċerdot jiżvija, forsi s-superjuri jistenbħu.

Fr. Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon, 31 ta' Mejju 2014

Mitt sena ħsieb!

(Dan l-artiklu ktibtu sentejn ilu - fl-2011)

Għandi ħabib tiegħi li spiss kien jgħidilna “Missieri taf x’jgħid: b’mitt sena ħsieb ma tħallasx xahar kera!” Dan ħabibi jismu Johney imma mhux Ġanni tas-sensiela televiżiva “Simpatiċi”. Il-ħsieb wara dak li kien jgħid missier Johney huwa li kollu ta’ xejn wieħed joqgħod jaħseb u ma jieħux azzjoni. Tabilħaqq li l-ħsieb irid isir għax inkella ma jsirx xogħol sew, imma ladarba jkun sar il-ħsieb ikun meħtieġ li jibda x-xogħol għax inkella kollox jibqa’ ħsieb u ma jsir xejn fil-konkret.

Pajjiżna għadu kif għadda minn eżerċizzju. Għadna kif eżerċitajna d-dritt tal-vot bħala ċittadini ta’ pajjiż demokratiku. Ir-riżultat nafuh u ma hiex l-intenzjoni tiegħi li niddiskuti ir-riżultat tar-referendum. Iżda minbarra r-riżultat li ħareġ f’ dan ir-referendum, ħareġ riżultat ieħor mingħajr ma sar vot għalih. Xi rrid ngħid b’ dan il-kliem? Qabel il-jum tar-referendum saru bosta mistoqsijiet li dlonk juru li l-Maltin huma neqsin minn ċerta informazzjoni. Dan huwa ir-riżultat l-ieħor li ħalla ir-referendum tat-28 ta’ Mejju li għadda.

Bosta ħbieb tiegħi staqsewni jekk min jivvota favur id-divorzju jkunx qiegħed jidneb. Jekk min ivvota Iva jistax jirċievi s-sagramenti. Kien hemm min staqsieni jekk erġajniex lura għall-kwistjoni politika-reliġjuża li kien hemm f’ pajjiżna fis-snin sittin. Lil bosta minn dawn il-ħbieb weġibthom mill-aħjar li stajt, imma intbaħt li hemm bżonn ta’ ħafna tagħlim. Ma nlumhomx lil dawn sħabi li staqsew dawn id-domandi għax nemmen li kien hemm xi ftit tad-diżgwid anke mill-awtoritajiet kompetenti.

Issa kellna żmien naħsbu u nemmen li qorob iż-żmien li nxammru l-kmiem u nibdew naqsmu dak li tgħallmu l-membri tal-kleru mal-poplu kollu. Tajjeb li ngħallmu lill-poplu x’ inhu d-dnub, xi tkun ċensura, xi jkun interdett u xi tfisser skomunika. Tajjeb li f’ fuljetti parrokkjali jibda jkun hemm xi tagħrif dwar il-liġi tal-Knisja Kattolika, dak li jissejjaħ id-Dritt Kanoniku, tagħrif miktub bi kliem li jifhmu kulħadd u mhux artikli miktubin minn nies tal-liġi bi kliem li jifhmu biss in-nies tal-liġi, imma artikli miktubin minn nies tal-liġi bi kliem li tifhmu l-mara tad-dar, jifhmu il-ħaddiem tal-fabbrika. Kieku l-poplu Malti kien infurmat u edukat dwar dawn il-liġijiet tal-Knisja żgur li kienu jonqsu ħafna mistoqsijiet li saru qabel ir-referendum. Ikun sewwa jekk il-poplu Malti jkun jaf x’inhi id-differenza bejn pożizzjoni matrimonjali f’ diffikultà u pożizzjoni matrimonjali irregolari. Tajjeb fuq kollox li l-poplu jkun jaf li l-Knisja tilqa’ lil kulħadd għax hija Omm u Għalliema.

Jekk min-naħa tal-Knisja kien hemm xi nuqqas ta’ tagħrif, naħseb li anke min-naħa tal-istat ma kienx kollox ċar kristall. Ikun jiswa’ jekk jinħoloq ċentru ta’ informazzjoni dwar il-liġi tad-divorzju. Helpline fejn wieħed ikun jista’ iċempel u jsib min jirrispondi il-mistoqsijiet li jkollu. Mhux sewwa li kulħadd intelaq jimxi għal riħu bla ma jsib min ifehmu.

B’ mitt sena ħsieb ma tħallasx xahar kera! Jeħtieġ li minn issa nibdew naħdmu konkretament sabiex kemm bħala Knisja kif ukoll bħala stat ikollhom punti ta’ riferiment għal dik il-faxxa ta’ nies li forsi ma jkolliex idea ċara. Dawn iż-żewġ istituzjonijiet għandhom jagħmlu minn kollox biex jgħinu lil dawn in-nies li bosta minnhom ikunu ilhom ibatu. Ngħinuhom billi mill-ħsieb ngħaddu għall-fatti.

Fr. Reno Muscat OP

Dan huwa artiklu ta' sentejn ilu, 2011.