Sorijiet impurtati

 

Dan l-aħħar qrajna li l-monasteru tas-sorijiet tal-klawsura Agostinjani li hemm il-Belt Valletta, strada rjali, ftit l-isfel minn Misraħ San Ġorġ, ser jiftaħ il-bibien tiegħu biex jilqa’ fih sorijiet tal-klawsura mill-Filippini. Intqalu ħafna teoriji, fosthom li issa ser ikollna “sorijiet impurtati!” Dan il-fatt ħajjarni nikteb dan l-artiklu għax bosta mill-kummenti li rajt fuq il-media soċjali tawni x’nifhem li hawn nuqqas ta’ tagħrif dwar dan l-argument.

Ħajja kontemplattiva

Irridu l-ewwel ħaġa nagħmlu distinzjoni bejn dik li tissejjaħ il-ħajja reliġjuża attiva u l-ħajja reliġjuża kontemplattiva. L-ewwel forma ta’ ħajja reliġjuża, jiġifieri meta grupp ta’ nies jibdew jgħixu flimkien biex jgħixu ħajja ta’ talb, kienet il-forma kontemplattiva. Aħna bil-Malti lis-sorijiet kollha sorijiet insejħulhom u lill-patrijiet kollha patrijiet, allura biex nifthemu jkollna nużaw il-kliem Taljan. Jeżistu l-Monaco u l-Monaca, il-monaco bil-Malti jissejjaħ raħeb u l-monaca soru tal-klawsura. Huma dawn li jissejħu reliġjużi ta’ ħajja kontemplattiva. Sa żmien San Franġisk u San Duminku kienu jeżistu biss reliġjużi ta’ ħajja kontemplattiva. Dawn il-qaddisin waqqfu l-ewwel ordnijiet ta’ ħajja reliġjuża attiva.

Il-ħajja kontemplattiva hija sinonima mal-klawsura. Fil-fatt anke l-ismijiet tal-post fejn jgħixu jindika dan. Dawn joqgħodu f’monasteru (kelma li ġejja minn mono stare – toqgħod waħdek) filwaqt li l-patrijiet u s-sorijiet joqgħodu fil-kunvent (kelma li ġejja minn con vivere – ngħixu flimkien). L-għan tal-ħajja kontemplattiva hija t-talb filwaqt li l-għan tal-ħajja reliġjuża attiva minbarra t-talb hemm ukoll il-kariżma tal-ordni partikolari li għaliha jkun jappartjeni l-membru. Hawn ippruvajt infiehem fil-qosor id-differenza bejn iż-żewġ tipi differenti ta’ ħajjiet reliġjużi.

Ħajja moħlija

Fost il-kummenti li rajt dwar l-aħbar li xi sorijiet tal-klawsura mill-Filippini ġejjin jgħixu Malta, rajt min kiteb li soru aħjar toħroġ barra tgħin lil min hu fil-bżonn milli tmur tingħalaq fil-monasteru u skont dawn “jaħlu ħajjithom hemm ġew!” Minn kummenti bħal dawn nindunaw kemm illum il-Malti tilef is-sens tat-talb, kemm warrab dak li tant kien għal qalb l-antenati tagħna. Tabilħaqq li soru li taħdem qrib in-nies tidher li qed tgħix ħajja utli filwaqt li minħabba l-klawsura, minħabba r-restizzjonijiet li timponi l-ħajja monastika, mara li tidħol fil-klawsura tidher għad-dinja bħala ħela. Imma jekk inżommu din it-teorija nkunu qed ngħidu li t-talb huwa ħela ta’ żmien. Jekk tifhem dan l-argument żgur li ma tgħidx li ħajja fil-monasteru hija ħajja moħlija.

Nuqqas ta’ membri

Il-monasteru tal-Agostinjani tal-Belt Valletta stqarr pubblikament li qiegħed fi kriżi. Din il-ħaġa donnha nibżgħu ngħiduha bil-miftuħ, nippruvaw ngħattu x-xemx bl-għarbiel u nibqgħu nitfgħu t-trab taħt it-tapit. In-numru ta’ patrijiet u sorijiet kull ma jmur dejjem qed jonqos u dawk li qed jidħlu fil-kunventi huma bil-wisq inqas minn dawk li qed imutu. Hawn mhux ser noqgħod nagħmel eżami għalfejn iż-żgħażagħ mhux qed jersqu lejn il-ħajja reliġjuża, imma ngħid biss li hemm bosta raġunijiet, u raġunijiet miż-żewġ naħat, mill-ġenerazzjoni żagħżugħa u mill-Knisja u mill-Ordnijiet Reliġjużi.

Ladarba qed jonqsu l-membri ma jistax ikun li jibqa’ għaddej l-istess xogħol. Kif jista’ jkun erba’ sorijiet jagħmlu x-xogħol li kienu jagħmlu għoxrin soru? Kif jista’ kunvent bi tliet patrijiet jibqa’ jagħmel l-istess attivitajiet li kien jagħmel meta kien fih tnax jew ħmistax-il patri? Madanakollu għadna nippruvaw nillapazzaw, inġebbdu, inraqqgħu sakemm dak li jkun ma jkunx jiflaħ aktar u jisplodi, jitlaq jew min jaf xiex! Wasalna fil-punt li rridu norbtu l-ġolġol ma’ għonq il-qattus imma donnu kulħadd qed jibża’ jieħu azzjoni. Tgħidux li jiena pessimist, imma wisq nibża’ li għada l-istorja sejra tkun agħar minn dik li għandna llum.

Importazzjoni

Niftakar meta Malta kienet tesporta s-saċerdoti u s-sorijiet. F’kull parti tad-dinja xi darba kien hemm preżenza ta’ xi membru tal-Knisja Maltija. Kien hemm żmien li konna nisimgħu l-kliem: “Għad jasal iż-żmien li jibdew jiġu l-missjunarji f’pajjiżna!” Konna nieħdu dal-kliem biċ-ċajt, konna naraw din il-problema bogħod wisq minna u konna naħsbu li qatt ma kienet ser tilħaqna. Kemm konna żbaljati! Wasal dak il-waqt fuqna wkoll, forsi kien għal għarrieda, jew forsi ma konniex lesti għalih. Hu x’inhu wasal. Xorta waħda għadna ma wasalniex għal-livelli li waslet fihom il-Knisja f’ċerti bnadi tal-Ewropa, fejn kappillan ikollu tnejn, tlieta jew saħansitra erba’ parroċċi. Għadna ma wasalniex fil-punt li parroċċa jkollha quddiesa waħda darba fil-ġimgħa, realtà li teżisti f’ċerti parroċċi Ewropej. Aħna għadna mfissdin, irridu jekk jista’ jkun il-qassis id-dar biex ma nimxux sal-knisja! Għadna fil-lussu meta nqabblu rwieħna ma’ pajjiżi oħra, imma resqin b’pass mgħaġġel lejn realtà ġdida.

Il-monasteru tal-Agostinjani tal-Belt fetaħ bwiebu għal membri barranin. Dawn huma ta’ eżempju għal oħrajn, mhux biss reliġjużi femminili imma anke maskili. X’fiha ħażin li jkollok soriijet jew patrijiet u saċerdoti impurtati?

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 4 ta' Settembru 2021

Minkejja t-terrur u l-biża’ xorta baqgħu joqgħodu fl-Iraq

Minkejja li l-qagħda ġewwa l-Iraq ma hija xejn stabbli, minkejja li bosta entitajiet wissew biex dak li jkun iħalli dan il-pajjiż kemm jista’ jkun malajr, xorta hemm min għażel li jibqa’ jgħix f’ nofs it-terrur u l-biża’ li ħakkmu lill-Iraq dawn l-aħħar xhur.

Xhieda

“Matul il-lejl ġieli nisimgħu l-isparar, imma b’ xorti tajba qatt ma kien hemm ġlied qalil qrib id-dar tagħna.” Qal wieħed saċerdot li baqa’ jgħix ġewwa r-raħal ta’ Alqosh li jinsab madwar 12-il kilometru bogħod minn fejn l-armata Kurda qegħda tikkumbati lill-ISIS. Dan is-saċerdot huwa mir-raħal ta’ Batnaya u kien l-aħħar wieħed li ħalla dan ir-raħal qabel waslu fih il-Jiħadisti. Minn meta l-ISIS beda l-attakki fuq l-Iraq, għexieren ta’ qassisin u reliġjużi spiċċaw bla saqaf fuq rashom u kellhom jaħarbu. Dawn tilfu mhux biss darhom ,imma l-kunventi tagħhom, l-iskejjel u d-djar tat-tfal li kellhom – tilfu dak li kienu bnew b’ tant tbatija matul is-snin.

Sor Suhama, soru Dumnikana qalet li huma tilfu 23 dar u kunvent. “Fil-kunvent ta’ Qaraqosh konna 26 soru biss biss. Konna komunità sabiħa u kellna ħafna xogħol. Kellna nitilqu u ġejna ngħixu hawnhekk, qrib Erbil il-belt kapitali tal-Kurdistan. Bosta minna għadna noħolmu li xi darba nerġgħu lura lejn Qaraqosh.” Waqt li Sor Suhama kienet qegħda tirrakkonta, soru oħra kienet qegħda tisma’. Ħin bla waqt infexxet tibki u qaltlina: “Minn kemm ilna li ħallejna Qaraqosh, mietu 14-il soru – imma aħna nibqgħu hawn, qalulna bosta drabi biex inħallu l-Iraq, imma n-nies għandha bżonn il-Knisja, għandha bżonna.”

Sor Suhama qalet li huma obbligati jibqgħu man-nies u jekk l-Insara kollha jħallu l-Iraq, is-saċerdoti u s-sorijiet żgur li jkunu l-aħħar nies li jagħmlu dan. Madanakollu hija ma temminx li xi darba għad jispiċċaw l-Insara kollha mill-Iraq.

Sitwazzjoni attwali

Dawk li kellhom jaħarbu minn darhom, fosthom is-sorijiet, issa qegħdin jgħixu f’ caravans. Kull caravan fiha żewġt ikmamar u kamra tal-banju waħda. Sitwazzjoni bħal din minbarra li ma hija xejn pjaċevoli, qegħda ġġib bosta ġlied u nkwiet bejn il-familji li joqgħodu fl-istess caravan u ma’ oħrajn. Hemm madwar 800 familja jgħixu ’l barra minn Erbil. L-irġiel tilfu xogħolhom u għalhekk il-problemi komplew jiżdiedu anke fil-familji. Bosta drabi l-vittmi ta’ dan l-inkwiet fil-familji jkunu t-tfal li ma jafux jiddefendu ruħhom.

Qrib din iż-żona ta’ caravans hemm subborg bl-isem ta’ Kazanzan fejn hemm 3 sorijiet li jagħmlu dak kollu li jistgħu biex jgħollu l-moral tal-Insara fil-post. Organizzaw kindergarten u fi żmien l-Għid li għadda mexxew il-liturġija minħabba n-nuqqas ta’ preżenza ta’ saċerdot.

Seminaristi

Bosta saċerdoti u seminaristi wkoll kienu mġegħlin mill-ISIS biex jaħarbu minn djarhom u dawn sabu kenn fi djar privati. “L-ISIS mhux talli waqqfuna mill-mixja tagħna, imma komplew isaħħulna l-vokazzjoni” qal Randi, seminaristi li kien jistudja fis-seminarju ta’  Erbil. “Kien hawn min hu xxurtjat u rnexxielu jibqa’ ħaj. Dan juri li Alla huwa Alla tal-ħajja u li jieħu ħsiebna” temm jgħid dan is-seminarist Iraqqin. Martin, seminarist ieħor, li huwa diġa djaknu, qal li x-xewqa tiegħu hija li jiġi ordnat saċerdot, jaf li din ix-xewqa li għandu tista’ jdum xhur twal biex isseħħ, imma l-akbar xewqa tiegħu hija li jagħmel l-ewwel quddiesa tiegħu f’ raħal twelidu, Karamlish mhux bogħod wisq minn Qaraqosh. Huwa qal li postu huwa hemmhekk u ma jimmaġinax li jħalli l-Iraq, minkejja li ommu u missieru ħarbu u llum jinsabu ġewwa l-Istati Uniti. “Posti hawnhekk, irrid naqdi lill-poplu tiegħi” qal Martin.

Jistgħu jitilqu

Bosta minn dawn ir-reliġjużi, saċerdoti u seminaristi kienu offruti l-okkażjoni li jħalli l-Iraq u jmorru jgħixu f’ pajjiż fejn hemm aktar sigurtà. Iżda minkejja kollox huma jħossu li posthom huwa hemm, iħossu li għandhom missjoni kbira x’ jaqdu, iħossu li jridu jerġgħu jibnu pajjiżhom filwaqt li jiżguraw li l-Knisja fl-Iraq tibqa’ tgħix. Iridu jerġgħu jgħallmu lill-poplu li huwa possibbli l-Musulmani jgħixu flimkien mal-Insara fis-sliem, sewwasew kif kienu jgħixu qabel. Tassew li l-aħħar li tmut hija t-tama u Allaħares ma kienx hekk għax kieku l-qagħda ta’ dawn il-povri nies hija bil-wisq agħar milli hi llum. Tama ta’ ħajja aħjar, tama li jerġgħu lura lejn darhom, tama li għad jerġgħu jibdew jgħixu ħajja bla ġlied, bla ħsejjes ta’ sparar. Tamiet u xewqat li nisperaw li ma jdumux wisq ma jsiru realtà.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon, 9 ta' Mejju 2015