Fuq tlieta toqgħod il-borma!

Wara li fil-ġimagħtejn li għaddew ktibt dwar xi lbies ekkleżjastiku, illum intemm dan l-argument twil imma interessanti bi ftit ilbies ieħor tal-membri tal-Knisja.

Il-muzzetta

Il-muzzetta hija bħal kappa twila sal-minkeb li tingħalaq fuq quddiemm bil-buttuni. Il-muzzetta tintlibes fuq ir-rukett jew l-ispellizza bħala parti mill-ilbies korali. Din tintlibes mill-Papa, il-kardinali, l-isqfijiet u l-kanonċi kif ukoll il-kappillani u r-retturi tal-knejjes.

Il-Papa għandu aktar minn verżjoni waħda ta’ muzzetta. Fix-xitwa jista’ jilbes muzzetta ħamra tal-bellus u fit-truf ikollha faxxa ġilda  tal-ermellin. Biss fl-ewwel barka li jagħti Papa ġdid ma jilbisx din imma juża waħda tas-satin mingħajr ermellin. Din il-muzzetta tintuża bejn Għid il-Ħamsin u nhar il-Kunċizzjoni. Bejn il-Kunċizzjoni u l-Għid il-kbir jista’ juża dik ħamra tal-bellus filwaqt li bejn l-Għid il-kbir u Għid l-Ħamsin juża muzzetta bajda tad-damask li jkollha wkoll it-truf tal-ermellin. Din kienet ir-regola sa ftit snin ilu għax illum aktarx li l-Papa qed juża biss il-muzzetta l-bajda sepliċi matul is-sena kollha.

Il-muzzetta tal-kardinali hija ħamra bi tnax-il buttuna filwaqt li tal-isqof hija vjola fir-roża bħalma hija ħafna drabi tal-kononċi, imma dan jiddependi mill-kolleġġjata li jkunu jiffurmaw parti minnha l-kanonċi. Tal-kappillani jew retturi tkun sewda. Ta’ min isemmi wkoll li l-parroċċa tal-Portu Salvu u San Duminku fil-Belt Valletta għandha l-privileġġ li s-saċerdoti reliġjużi tal-Ordni tal-Predikaturi, jiġifieri l-patrijiet Dumnikani, li jakkumpanjaw il-purċissjoni jilbsu l-muzzetta sewda fuq l-abitu tagħhom. Il-Kanonċi ta’ San Pawl tar-Rabat jilbsu muzzetta sewda b’salib tal-kavallieri abjad kbir fuq quddiem tagħha filwaqt li l-Kanonċi ta’ Santa Liena ta’ Birkirkara jilbsu muzzetta ħamra b’inforra vjola li tinqaleb fuq l-ispalla x-xellugija. Il-forma ta’ din il-muzzetta hija differenti mill-oħrajn minabba privileġġ ta’ din il-proto-kolleġġjata Maltija.

Ir-rukkett

Ir-rukkett jintlibes fuq is-suttana u għandu l-istess sinifikat bħall-ispellizza. Dan ikun tal-għażel u jkollu miegħu bizzilla li tasal sa nofs il-koxxa. Ir-rukett ikollu wkoll il-biżżilla ma’ isfel tal-kmiem. Beda jintuża fil-knisja aktarx fis-seklu IX imma nxtered sewwa fis-seklu XII. Sa qabel il-Konċilju Vatikan II r-rukkett kien jista’ jintlibes biss minn ċerti dinjitarji tal-Knisja biss wara beda jintlibes mill-kleru kollu. Illum narawh regolari milbus mill-Papa, il-kardinali, l-isqfijiet u l-kanonċi, iżda l-kleru l-ieħor jilbsu f’xi translazzjoni jew purċissjoni. Minflok ir-rukkett tista’ tintuża l-ispellizza li magħha jista’ jkollha xi dawra tal-bizzilla fit tarf tagħha u fil kmiem. Anke il-forma tal-ispellizza tista’ tkun differenti, hemm dik li narawha milbusa mill-abbatini u hemm oħra forma wiesa’. Ir-rukkett ġieli jilbsu ċ-ċerimonjier waqt xi funzjoni liturġika, anke jekk dan ma jkunx kjeriku, imma jkun lajk li jagħmel dak is-servizz.

Il-karlotta

Il-karlotta hija dik li naraw fuq ras is-saċerdoti. Ħafna jaħsbu li din bdiet tintuża mill-kleru biex jiftakru fin-nisel Lhudi ta’ Ġesù billi l-Lhud jilbsu wkoll il-karlotta. Il-karlotta tista’ tintlibes mill-kleru kollu u bdiet tintuża mill-kleru lejn nofs il-Medju Evu biex tilqa’ mill-ksieħ l-irjus tas-saċerdoti. Il-karlotta tal-papa tkun bajda, dik tal-kardinali ħamra filwaqt li tal-isqfijiet vjola fir-roża. Il-kumplament tal-kleru jista’ juża l-karlotta s-sewda. Il-patrijiet Franġiskani ġieli jilbsu karlotta kannella. Fil-liturġija tal-quddiesa din ma tintużax mis-saċerdoti li ma humiex isqfijiet, imma l-isqfijiet, il-kardinali u l-papa, jilbsu l-karlotta fil-quddiesa u din titneħħa fit-talba Ewkaristika sewwasew kif jibda l-prefazju u terġa’ titpoġġa fuq ir-ras wara t-tqarbin. Hija drawwa li bosta knejjes jew għaqdiet jitolbu karlotta tal-papa, kardinal jew isqof biex tinżamm bħala tifkira. 

Il-firjulun

Il-firjulun ftit li xejn għadu jintuża għajr f’xi prima messa jew pussess ta’ kappillan ġdid. Dan huwa speċi ta’ mantell twil sal-għekiesi li jintlibes fuq is-suttana u jingħalaq fuq quddiem permezz ta’ żigarella. L-oriġini tal-firjulun tmur lura sa żmien ir-Rumani li kienu jilbsu dan l-ilbies anke ċ-ċittadini komuni biex jilqgħu l-bard. Il-Knisja mill-bidu addottat dan il-mantell. Dan l-ilbies ma jintużax  waqt funzjonijiet liturġiċi iżda għal okkażjonijiet uffiċċjali.  Is-saċerdoti jistgħu jilbsu firjulun iswed filwaqt li l-isqof jista’ jilbsu ta’ lewn vjola fir-roża. Il-firjulun tal-kardinali jkun aħmar lewn il-porpra u meħjut minn materjal tas-satin moiré. Il-papa ma jilbisx dan lilbies imma nsibu l-firjulun abjad li jista’ jintlibes minn Abbati ta’ xi monasteri. Tajjeb ngħidu wkoll li kien jeżisti wkoll il-firjol li waqt li l-firjulun kien jintuża għal okkażjonijiet speċjali, dan kien jintuża għal kuljum.

Tmiem

Dan huwa ħafna mill-ilbies mhux liturġiku li jintuża mill-kjeriċi. Dan kollu li ktibt tul dawn l-aħħat tliet ġimgħat dwar l-lbies ekkleżjastiku ma huwiex xi studju xjentifiku imma huwa frott il-ħafna domandi li dejjem għamilt u t-tweġibiet li tawni jew li fittixt. Jista’ jkun li xi ilbies jintuża b’mod differenti milli fissirt hawnhekk jiena. L-għan tiegħi wara li rajt l-interess tal-qarrejja kien li nkunu xi ftit midħla anke mal-ilbies ekkleżjatiku mhux liturġiku.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 9 ta' Ottubru 2021

Aktar ilbies tal-membri tal-Knisja

 

Il-ġimgħa l-oħra bdejna naraw xi ħaġa fuq fuq dwar xi lbies li jilbsu il-membri ordnati tal-knisja, jiġifieri is-saċerdoti, isqfijiet, kardinali jew patrijarki u l-papa. Illum ser niffoka dwar ilbiex li jintlibes fuq ir-ras jew fuq l-ispallejn u ntemm mad-dawra tal-qadd. Għandna mnejn illum il-ġurnata ma għandniex naraw xi wħud minn dan l-ilbies, għax forsi lanqas huwa prattiku għall-ħajja tal-lum imma b’daqshekk ma jfissirx li ma għadux jista’ jintlibes.

Il-berittin

Il-berittin teknikament jista’ jintlibes mill-kjeriċi kollha, mill-kardinali sas-seminaristi. Il-berittin ikollu tliet ġwienaħ imissu ma’ xulxin fin-nofs. Dan għandu jintlibes b’mod li dik in-naħa li ma jkunx fiha ġwejnaħ tiġi fuq ix-xellug ta’ dak li jkun. Jeżistu berittini b’erba’ ġwienaħ. Dawn jistgħu jintlibsu minn dawk li jakwistaw dottorat mill-università. L-oriġini tal-berittin mhux magħruf imma beda jintuża mill-kleru wara s-sinodu ta’ Bergamo fl-1311. Fin-nofs tal-berittin insibu ġummiema tonda jew kif jissejjaħ sikwit il-pompom. Dan ma kienx jintuża għall-bidu imma beda jintuża maż-żmien. Il-berittin tal-qassis ikun iswed bil pompom iswed ukoll filwaqt li dak tal-kjeriċi tal-Kamra Appostolika, tal-Prelati Superjuri tal-Kurja Rumana u tal-Kanonċi tal-Bażiliċi Papali jkun iswed bil-pompom vjola. Il-berittin tal-isqof ikun vjola bil-pompom pariġġ filwaqt li l-berittin tal-kardinal li huwa aħmar tal-ħarir moiré ma jkollux  pompom. Fil-quddiesa Tridentina s-saċerdot joħroġ bil-berittin sa fuq l-artal u jerġa’ jilbsu fi tmiem il-quddiesa.

Is-saturnu

Is-saturnu jissejjaħ ukoll il-kappell Ruman jintlibes mis-saċerdoti meta dawn ikunu liebsa s-suttana. Sa żmien il-Papa Pawlu VI l-kadinali kienu jistgħu jużaw is-saturnu ta’ lewn aħmar iżda llum jistgħu jilbsu saturnu iswed bi ġmiemen ħomor mal-ġenb. Is-saturnu tal-isqof ikun l-istess bħal tal-kardinali imma mal-ġenb ikollu ġmiemen ħodor. Il-Papa jista’ jilbes saturnu aħmar bil-burdura u l-ġmiemen lewn id-deheb. Interessanti l-isem ta’ dan il-kappell. Billi huwa kappell nofs tond bil-faldi wesgħin ħafna, jidher donnu l-pjaneta Saturnu. B’hekk jissejjaħ kif jissejjaħ.

Tajjeb ngħidu li l-kardinali kienu jilbsu saturnu aħmar bi ġmiemen imdendlin mal-ġenb li kienu jaslu sa sider il-kardinal. Dan il-kappell kien jissejjaħ Galero. Sa żmien il-Papa Ġwanni XXIII il-kardinali ġodda kienu jirċievu dan il-galero fl-insedjament tagħhom. Illum jirċievu l-berittin aħmar minflok. Il-galero ma għadux jintlibes imma għadna narawh impitter fl-arem tal-kardinali, isqfijiet u parroċċi kif ukoll ta’ kappillani.

Il-pellegrina

Il-pellegrina hija dik il-forma ta’ kappa qasira sal-minkeb jew dik il-muzzetta miftuħa minn quddiem. L-isem ta’ dan l-ilbies ġej mill-kappa tal-ġilda jew drapp oħxon li kienu spiss jilbsu l-pellegrini waqt il-pellegrinaġġi tagħhom. Il-pellegrina tista’ tintlibes mill-qassisin, isqfijiet, kardinali u saħansitra l-Papa. I-pellegrina tal-qassisin hija sewda kollha filwaqt li dik tal-isqof tkun sewda filettata, bil-burdura vjola fir-roża u tal-kardinal bil-burdura ħamra. Il-pellegrina tal-Papa hija bajda kollha kemm hi. Il-Papa Piju IX fl-1850 ta l-privileġġ lill-qassisin kattoliċi fl-Ingliterra u Wales li jilbsu replika tal-libsa tiegħu imma ta’ lewn isewd mhux abjad. Dan il-privileġġ infirex fl-Iskożja l-Irlanda u anke fl-Awstralja u New Zealand. Minkejja li kull kjeriku jist a’ jilbes il-pellegrina, madanakollu normalment narawha fuq l-isqfijiet, il-kardinali u l-Papa. Il-Papa Benedettu XVI meta fl-2013 warrab mit-tmexxija tal-Knisja Kattolika, għażel li bħala Papa Emeritu jibqa’ juża s-suttana bajda imma mingħajr pellegrina.

Il-mantelletta

Il-mantelletta hija parti mill-ilbies korali ta’ ċerti isqfijiet jew dinjitarji oħra qrib tal-Papa. Din hija bħal kappa bla kmiem li tintefa’ fuq l-ispalel u tkun twila sal-irkoppa. Il-kulur tal-mantelletta jkun vjola fir-roża. Din tintlibes fuq is-suttana u r-rukkett imma mingħajr il-muzzetta. Sal-1969 il-mantelletta kienet tista’ tintuża mill-isqfijiet u l-kardinali imma llum l-użu tagħha huwa limitat għal ċereti dinjitarji biss.

Il-faxxa

Il-faxxa hija strixxa drapp li tintlibes mal-qadd fuq is-suttana u tinżel fuq ir-riġel tax-xellug tas-saċerdot. Sa qabel il-Konċilju Vatikan II kienu jeżistu żewġ tipi ta’ faxex, dawk li fit-truf ikollhom il-ġmiemen u dawk li fit-truf ikollhom il-frenża. Fl-1969 nistgħu ngħidu li l-faxex bit-truf bil-ġmiemen ġew aboliti kollha, għajr għal xi eċċezzjonijiet. Il-faxxa tas-saċerdot tkun sewda filwaqt li dik tal-monsinjuri u tal-isqfijiet tkun vjola tagħti fir-roża. Il-faxxa tal-kardinali tkun ħamra filwaqt li l-faxxa tal-Papa tkun bajda. Il-Papa biss jista’ jkollu l-arma tiegħu irrakkmata fuq il-faxxa. Il-faxxa tal-kardinali tkun magħmula minn ħarir b’disinn immewweġ, materjal li spiss ngħidulu moiré, dak li bl-Ingliż jissejjaħ watered silk u bit-Taljan seta annaffiata. Ta’ dan il-materjal ukoll tkun il-faxxa tan-Nunzu Appostoliku imma ta’ lewn vjola fir-roża. Il-faxxa tal-isqfijiet u partijarki hija ta’ dan il-lewn ukoll imma bla ebda disinn, ħarir lixx. Dawk is-saċerdoti li jwettqu ħidma mal-Papa jistgħu jilbsu faxxa sewda tal-moiré.

Tiskanta kemm il-vestwarju tal-kleru huwa vast u tiskanta wkoll kif wara bosta mill-ilbies ikun hemm storja twila, bħalma semmejna f’xi każi llum. Il-ġimgħa d-dieħla nkomplu nagħtu ftit tagħrif ieħor dwar dan is-suġġett.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 2 ta' Ottubru 2021

Ilbies ekkleżjastiku

 

Wara l-artiklu tiegħi bl-isem “Sorijiet Impurtati” li deher f’In-Nazzjon tas-Sibt 4 ta’ Settembru, irċevejt bosta kummenti pożittivi  li minnhom indunajt kemm hawn interess f’dak li għandu x’jaqsam mal-Knisja imma mhux b’mod reliġjuż. Kein hemm min issuġġerieli nikeb aktar dwar dawn il-ħwejjeġ u għalhekk ser nikteb xi ħaġa dwar l-ilbies li jintuża mill-membri tal-Knisja. Billi hemm ħafna x’wieħed jgħid ser naqsam din il-kitba f’aktar minn artiklu wieħed.

Skont il-liġi

Fil-liġi tal-Knisja Kattolika, dak li jissejjaħ id-Dritt Kanoniku insibu l-Kanone numru 284 li jitratta l-ilbies tal-membri tal-ġerarkija tal-Knisja. Dan il-kanone qasir jgħid hekk: Il-Kjeriċi għandhom jilbsu ilbies ekkleżjastiku xieraq skond in-normi maħruġa mill-Konferenza Episkopali u skont id-drawwiet lokali. Tajjeb qabel xejn ngħid xi nfissru bil-kelma Kjeriċi. Id-Dritt Kanoniku jiddefinixxi bħala kjeriċi lil dawk li għandhom id-dritt u l-obbligu li jamminstraw is-sagramenti (dak li ma jistgħux jagħmlu l-lajċi). Mela fi kliem ieħor nistgħu ngħidu li l-kjeriċi huma dawk li rcievew xi grad mis-sagrament tal-Ordni Sagri, jiġifieri d-djakni, is-saċerdoti u l-isqfijiet.  Dawn il-kjeriċi jistgħu jissejħu wkoll Ministri Ordinati. Hawn mhux sejrin nitrattaw l-ilbies li jintlibes waqt ir-riti liturġiċi imma ilbies li jintlibes f’okkażjonijiet oħra li ma tkunx qed tiġi ċċelebrata l-liturġija.

Irħieb bil-kukulla

L-ewwel forma ta’ lbies ekkleżjastiku daħal fil-Knisja mill-irħieb Benedittini fir-raba’ seklu. Dawn bdew jużaw it-tonka, libsa twila aktarx tas-suf li tasal sal-għarqub. Fuq it-tonka kien jintlibes l-iskapular, faxxa drapp wiesgħa li tintlibes minn fuq l-ispalel u tgħatti quddiem u wara tat-tonka. Biex ngħidu hekk dan kien iservi bħala fardal biex it-tonka ma titħammiġx. Dawn il-monaċi, jew kif jissejħu bil-Malti, irħieb, kienu jilbsu wkoll ċintorin jew lazz oħxon ma’ qaddhom biex iżommu t-tonka waqt il-ħin tax-xogħol. Ma ninsewx li l-Benedittini jaqsmu l-ġurnata tagħhom bejn talb u xogħol: Ora et labora. Il-Benedittin kien ikollu wkoll il-Kukulla, dik li bl-ingliż tissejjaħ “cowl”, libsa wiesa bil-barnuż u kmien wiesgħin ħafna. Issa tajjeb ngħidu li l-Benedittini jinqasmu f’żewġ friegħi, dawk ta’ ħajja kontemplattiva, li jlibsu l-abjad u dawk ta’ ħajja attiva li jilbsu l-iswed. Il-Kukulla tkun lewn it-tonka li tintlibes fil-monasteru. Jekk din tkun bajda l-kukulla tkun bajda wkoll u jekk it-tonka tkun sewda l-kukulla tkun tal-istess kulur. Dan kien l-ewwel ilbies ekkeżjatiku mhux litirġiku uffiċjali.

Fl-1215 fil-Knisja Kattolika sar konċilju. Dan sar ġewwa l-Lateran fil-belt ta’ Ruma u kien ir-raba’ konċilju li sar f’dan il-post. Dan il-konċilju obbliga li l-kjeriċi kellhom jilbsu ilbies li bih jintgħarfu meta jarawhom in-nies. Minn dak iż-żmien sal-lum id-drawwiet inbiddlu u anke minn djoċesi għal oħra jista’ jkun hemm xi varjazzjoni. Ejjew naraw ftit xi lbies jilbsu l-kjeriċi.

Is-Suttana

Qassisin bis-suttana

Is-suttana tintlibes mill-kleru djoċesan u minn membri ta’ xi ordnijiet jew soċjetajiet reliġjużi bħalma huma l-Ġiżwiti u f’Malta mill-membri tas-Soċjetà Missjunarja ta’ San Pawl. Is-suttana tal-qassis u tal-membri ta’ dawn l-ordnijiet jew soċjetajiet tkun sewda u tinfetaħ minn quddiem bil-buttuni. Is-suttana ta’ qassis ikollha l-buttuni sewed ukoll filwaqt dik ta’ monsinjur jew isqof ikollhom il-buttuni l-aċċetti u tarf fejn jingħalaq bil-vjola jagħti fir-roża. Is-suttana ta’ kardinal tkun l-istess bħal tal-isqof imma bil-buttuni, l-aċċetti u t-tarf aħmar. Din it-tip ta’ suttana tissejjaħ filettata. Is-suttana tal-Papa kif ukoll tal-Papa emeritu huma bojod.  Jeżistu xi differenzi zgħar fil-forma tas-suttana skont id-djoċesi u r-rit. Pereżempju fir-rit Ambrożjan, dak ir-rit liturġiku li jintuża Milan, is-suttana hija daqsxejn differetni minn dik Rumana, jiġifieri  bħal dik li tintuża f’Malta, iżda d-differenza tant tkun żgħira li wieħed bilkemm jinduna biha.

Il-Clergyman

Qassis bil-Clergyman

Il-Clergyman illum narawh milbus kemm mill-qassisin djoċesani kif ukoll mis-saċerdoti membri ta’ xi ordni reliġjuż, imma dan ma kienx minn dejjem hekk. Il-clergyman oriġinarjament ma kienx ilbies tal-Knisja Kattolika imma ta’ dik Protestanta. Lejn tmiem is-snin ħamsin tas-seklu li għadda beda jingħata permess lis-saċerdoti tal-Knisja Kattolika li jilbsu l-clergyman meta jkun sejrin jivjaġġaw. Fil-bidu tal-Konċilju Vatikan it-tieni li sar bejn l-1962 u l-1965, il-kardinali kienu maqsuma dwar l-użu tal-clergyman mill-Knisja Kattolika imma nhar l-Imnarja tal-1962 l-Arċisqof ta’ Pariġi fi Franza ħareġ regoli ġodda dwar l-ilbeis kjreikali fid-djoċsi tiegħu. Minn dakinhar kull saċerdot seta’ juża l-clergyman. Din il-ħaġa ma damitx ma nxterdet ma’ Franza kollha u fi ftit snin mal-Knisja Kattolika kollha. Il-Clergyman tikkonsisti f’qalziet u qmis li jkollha kullar u ġlekk. Il-qmis ħafna drabi tkun sewda imma tista’ tkun ukoll griża, blu jew bajda u rarament kannella. Jeżistu żewġ tipi ta’ qomos għall-clergyman, dak imsejjaħ Ruman, li jkollha l-kullar idur dawra mal-għonq kollu u jkun jidher xi 5 millimetri minnu madwar l-għonq u jeżisti l-ieħor aktar komuni li jkun jidher fuq quddiem tal-qmis biss. L-isqfijiet ukoll jistgħu jilbsu l-clergyman dawn iġorru s-salib pettorali meta jilbsu dan l-ilbies.

Għal-lum nieqfu hawn. Inkomplu ġimgħa oħra b’aktar tagħrif dwar dan is-suġġett.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon  -  25 ta' Settembru 2021

Apparenza

Mhux soltu tiegħi li nagħżel kelma Taljana bħala isem għal xi artiklu minn tiegħi l-aktar meta jkollna kelma Maltija għal dak li nkunu rridu ngħidu. Sewwasew il-kelma Maltija għal Apparenza hija “dehra”. Iktar l isfel ngħdiilkom għalfejn għażilt “Apparenza” u mhux “dehra”.

Ngħidu li l-ewwel ma tiekol l-għajn u hekk hu. Immaġina platt ikel tajjeb imma ppreżentat ħażin, kollox fuq xulxin, fi platt żgħir. Minkejja li l-ikel ikun tajjeb, id-dehra tiegħu ma tantx tkun tħajrek. Bil-maqlub ta’ dan jekk xi ħaġa tal-ikel tkun ippreżentata b’ mod sabih, minkejja li ma tkunx doqt l-ikel, id-dehra tiegħu tagħtik l-impressjoni li dak huwa tajjeb. Dan kollu huwa xogħol il-moħħ u ma jaħdimx hekk biss fejn jidħol l-ikel. Vetrina ta’ ħanut li tkun armata b’ mod sabih, bla ma trid iġġegħlek tieqaf quddiemha anke jekk ma tkunx imħajjar tixtri. Bil-maqlub, jekk vetrina ma tkunx armata sew u l-affarijiet ta’ ġo fiha jkunu mitfugħin fuq xulxin u bl-addoċċ, anke min ikun imħajjar jixtri minn dak li hemm fiha, jaħsibha darbtejn għaliex esebizzjoni ħażina tal-oġġett bosta drabi ddaħħal f’ moħħ dak li jkun li l-kwalità tal-oġġett huwa inferjuri. Nerġa ngħid, dan kollu huwa xogħol il-moħħ.

Fl-ilbies

Jekk bil-Malti ngħidu li l-ewwel ma tiekol l-għajn, dwar l-ilbies it-Taljani jgħidu li l’abito non fa il monaco, jiġifieri mhux il-libsa tagħmel lill-patri! Imma l-ilbies jagħmel parti importanti mill-istatus tagħna. Id-dehra tagħna tiddependi ħafna mill-ilbies li nilbsu. Wieħed għandu jadatta ilbiesu għall-post li jkun sejjer. Jekk wieħed sejjer jagħmel inteview għal xi xogħol ġdid, minkejja li jkun Awwissu, ma jistax imur bi flokk taċ-ċingi bix-shorts u l-flip flop għaliex id-dehra tiegħu mill-ewwel tagħti impressjoni ħażina lil dak li jkun sejjer jintervistah. Mill-banda l-oħra lanqas għandu jmur liebes donnu f’ jum it-tieġ tiegħu. għandu jkun hemm bilanċ u jintlibes ilbies adattat. U la qed nitkellem dwar l-ilbies ma nistax ma niġbidtx l-attenzjoni għal min ikun mistieden xi tieġ u jiddeċiedi li jmur il-knisja. F’ ġieħ kemm hemm, ilbsu b’ mod adattat u b’ mod li jirrispetta lill-post li sejrin fih. Darba kelli nitlob persuna titlaq ’il barra minn ġewwa knisja f’ okkażjoni ta’ tieġ għaliex id-drapp f’ ilbiesha kien skars iżżejjed.

L-ilbies jista’ wkoll iwassal messaġġ. L-ilbies jista’ jkun ukoll lingwaġġ. Għadni niftakar ċar ritratt tal-2008, ta’ Dr Lawrence Gonzi, dak iż-żmien Prim Ministru ta’ Malta f’ laqgħa pubblika ma’ Dr Joseph Muscat li kien għadu fil-bidu tat-tmexxija tiegħu fil-Partit Laburista u dak iż-żmien kien għadu Kap tal-Oppożiżżjoni. Dr Muscat deher liebes ingravata bil-kuluri tal-qawsalla. Issa nafu li dawn il-kuluri huma assoċjati kemm mal-paċi kif ukoll mal-komunità gay. Forsi Dr Muscat bi lbiesu ried juri li l-partit tiegħu huwa partit paċifist u li fih hemm ukoll post għal kulħadd, fosthom il-komunità gay. Ma nafx jekk dan kienx il-ħsieb ta’ Dr Muscat jew ta’ min għażillu dik l-ingravta, imma l-apparenza tiegħu dakinhar nisslet fija dan il-ħsieb.

Id-dehra tal-politiku

Il-Gross

Ladarba semmejt il-politiċi nistgħu ngħidu xi ħaġa dwarhom ukoll. Id-dehra fiżika tal-politiċi hija wkoll importanti. Kien hemm żmien li politiku kien ikun xi ftit imżaqqaq, bniedem mibni b’ saffejn. Ftakru f’ Winston Churchill, f’ Benito Mussolini, Carmelo Mifsud Bonniċi l-Gross. Dawn kollha kellhom persuna kbira. Illum il-politiku sar żnell, għaliex politiku mbaċċaċ jagħti l-impressjoni ta’ xi ħaġa antika, ta’ xi ħadd tqil biex jiċċaqlaq imma persuna rqieqa tagħtik l-impressjoni li hija ħafifa u trid taħdem. Ftakru ftit f’ Barak Obama; irqieq u ta’ xejra sportiva. Lil dan rajnieh spiss bla ngravata u bil-kmiem imxammrin. Id-dehra ta’ politiku bħal dan tagħtik l-impressjoni li dan xammar il-kmiem biex jaħdem u mhux se jkun politiku tad-diskorsi biss imma tax-xogħol.

Għalfejn “Apparenza” u mhux “Dehra”?

Semmejt qawl Malti, semmejt wieħed Taljan u issa se nsemmi wieħed Ingliż. Don’t judge a book by its cover. It-Taljani jgħidu wkoll li L’ apparenza inganna.  Minkejja li xi ħadd trid issir tafu sewwa qabel titkellem fuqu jew tiġġudikah, l-ewwel impressjoni li nieħdu tiegħu għandha mnejn tibqa’ magħna fit-tul. Kemm-il darba nieħdu falza stikka f’ ġudizzju li nkunu ħadna fuq xi ħadd jew xi ħaġa. Dan isir għaliex inkunu iġġudikajna mill-qoxra tal-ktieb. Imma jkollna nammettu wkoll li l-ewwel li naraw hija l-qoxra, bħalma l-ewwel ħaġa li rajtu qabel bdejtu taqraw dan l-artiklu kien l-isem. Kieku għażilt il-kelma “Dehra” naħseb li bosta kienu jqallbu l-paġna bla ma jaqraw dak li ktibt, imma l-fatt li l-kelma “Apparenza” hija iktar attraenti, dak li jkun, bħalek, qara dan l-artiklu mill-bidu sal-aħħar għaliex l-ewwel ma tiekol l-għajn.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon, 16 ta' Jannar 2016