Tmewwiġ

Qatt kontu ħdejn il-baħar u qbadtu xi ftit ċagħaq u bdejtu twaddbuh fil-baħar waħda waħda? Kull ċagħqa li tmiss mal-ilma toħloq ċirku li għall-ewwel ikun ċkejken iżda jibda jikber sakemm jintilef fl-immensità tal-ilma. Dan l-effett li jsir fuq wiċċ l-ilma, bl-Ingliż jissejjaħ ripple effect. Bil-Malti għal ripple effect ġieli smajna min jgħid ‘effett anċillari’, imma jien se nsejjaħlu tmewwiġ għaliex hija kelma ġejja minn mewġ u għalhekk kulħadd jifhimha. Tiskanta kif bosta atti milli jseħħu f’ ħajjitna jkollhom l-effett ta’ tmewwiġ. Anke l-aktar ħwejjeġ bażiċi u li nagħmluhom spiss, jista’ jkollhom effett ta’ tmewwiġ.

Tmewwiġ  tal-kura

Anke fil-kura tal-aktar mard komuni nistgħu nsibu effett ta’ tmewwiġ. Jekk bniedem jieħu daqxejn ta’ riħ hemm ċerti mediċinali li ma jkunx jista’ joħodhom jekk ikollu xi kundizjoni oħra bħal ngħidu aħna pressjoni għolja jew diabete. Minħabba l-kura li dak li jkun  jieħu għal xi marda ma jkunx jista’ jieħu mediċina għall-marda l-oħra. Dan huwa każ komuni ta’ ripple effect.

Tmewwiġ taż-żwieġ

Koppja ħabiba tiegħi bdiet tfissirli kemm tinbidel il-ħajja mill-għada ta’ qamar il-għasel. Il-ġuvni u x-xebba kienu jsibu kollox lest id-dar. Ommu tgħajjatlu filgħodu biex tavżah li sar il-ħin biex iqum u jitlaq għax-xogħol, jinżel fil-kċina u kien isib il-kafè lest fuq il-mejda u l-basket bl-ikel għax-xogħol imħejji biex jieħdu miegħu. Hi kienet tiġi lura mix-xogħol u ssib l-ikel qiegħed isir. Huma marru qamar il-għasel u kienu qishom żewġ prinċpijiet. Kulħadd iservihom, filgħodu kolazzjon fil-kamra, f’ nofsinhar pranzu babaw fir-ristorant tal-lukanda fejn kienu u filgħaxija xi ħaġa ħafifa li wkoll kienu jsibuha lesta. Mal-ewwel jum li daħlu f’ darhom bħala koppja miżżewġa ħajjithom inbidlet u nqalbet ta’ taħt fuq. Hu bedajagħmel l-iżverjalin biex iqum, anzi għal wieħed tnejn għax ma huwiex dilettant tal-qawmien kmieni. Hi x’ ħin bdiet tiġi lura d-dar mix-xogħol bdiet tlesti l-borma għal filgħaxija. Jekk huwa jibqa’ rieqed ser ikollu l-inkwiet fuq ix-xogħol. Jekk hi ma ssajjarx, żaqqha u żaqq żewġha kienu jibqgħu vojta. Mhux għax hu ma jgħatix daqqa t’ id, imma hija s-sultana tal-kċina. Dawn huma effetti jew tmewwiġ li jġib iż-żwieġ. Forsi lanqas naħsbu dwarhom imma hemm qegħdin u min jgħaddi minnhom jgħidlek li mhux dawn biss huma l-effetti post matrimonjali.

Ħaġa li ġġib bosta effetti ta’ tmewwiġ hija s-separazzjoni ta’ koppja. Għall-ewwel iċ-ċirku jkun ċkejken, l-effett bejn hu u hi. Imma ma jdumx ma jikber, jidħlu l-ulied, il-ġenituri tal-koppja, in-nanniet, l-aħwa, il-ħbieb u ftit ftit iċ-ċirku li tkun għamlet iċ-ċagħqa f’ wiċċ l-ilma issir mewġa. In-nanniet jibdew jieħdu post il-ġenituri, meta jkun possibli għaliex illum għandna nanniet li jaħdmu u ma jkunux jistgħu jagħmlu dan u f’ każi bħal dawn jidħlu xi zijiet, aħwa jew ħbieb. Min ftit jew min ħafna kull min jiġi mdaħħal fiċ-ċirku, fit-tmewwiġ li jinħoloq minn din is-sitwazzjoni, ibati.

Tmewwiġ tal-biża’

Il-biża huwa emozzjoni li lkoll kemm aħna xi darba kellna esperjenza tagħha. Hemm biża’ u biża’. Hemm il-biża’ li tbażża’ biss lil xi ħadd, hemm ukoll biża’ li taffettwa lil kulħadd. Illum qegħdin ngħixu f’ biża’ tat-tieni tip li semmejt. L-attakki terroristiċi ta’ Pariġi ma affettwawx biss lill-Pariġini imma ħolqu biża’ madwar id-dinja kollha, anke eluf ta’ kilometri bogħod minn fejn ġraw l-attakki. Il-ħtif tal-lukanda fil-Mali ġimgħa wara l-attakki ta’ Pariġi jaffettwa mhux biss dik il-lukanda jew dik il-belt jew dak il-pajjiż iżda ċ-ċirku huwa wisq akbar. Dawn l-atti għandhom effett ta’ tmewwiġ kbir ħafna li mhux lakemm issib fejn hu l-limiti.

Dawn l-effetti negattivi jistgħu jkunu moħbijin, imma hemm ikunu. Ħabib tiegħi li jgħix Ruma qalli li l-folla għall-Udjenza Ġenerali tal-Papa, nhar l-Erbgħa ta’ wara l-attakki ta’ Pariġi kienet iċken minn dik li tkun is-soltu. Dan huwa wieħed mill-effetti: in-nies tibża’ tmur fejn hemm il-folol għaliex hemmhekk ikun hemm aktar ċans ta’ xi attakk. Din il-ħaġa għandha effett akbar minn dak li jidher. Kemm vjaġġi ma sarux għaliex dak li kien sejjer għall-udjenza biddel ħsiebu? Dan kollu jfisser telf ta’ flus.

L-atti terroristiċi ta’ Pariġi u ta’ Bamako jħallu effett negattiv fuq bosta oqsma. Issa li riesaq iż-żmien tas-safar, bosta jaħsbuha darbtejn jekk iħallux pajjiżhom fi żmien il-Milied u l-Ewwel tas-Sena. Tassew li fejn iridek isisbek, imma wieħed joqgħod attent aktar minn qatt qabel. Dan il-biża’ jwassal biex dak li jkun ma jsifirx bil-konsegwenza li l-linja tal-ajru tnaqqas mill-bejgħ, il-kmamar fil-lukandi jibqa’ minnhom battala, ir-ristoranti jkollhom imwejjed vojta u l-ħwienet l-oħrajn inaqqsu mill-bejgħ li jkollhom is-soltu f’ dak iż-żmein tas-sena. Nuqqas ta’ xogħol jissarraf f’ telf ta’ mpjiegi. Dan huwa kollu ripple effect ta’ dak li ġara fid-dinja dawn l-aħħar jiem, effett li beda minn bliet u nfirex kważi madwar id-dinja kollha. Sewwasew kif jagħmel l-effett taċ-ċagħqa li tintefa’ fil-baħar.

Fr Reno Muscat

Dan l-artilu deher f' In-Nazzjon, 28 ta' Novembru 2015

EBDA DISKRIMINAZZJONI JEW INĠUSTIZZJA KONTRA NIES LI MA HUMIEX ETEROSESSWALI

Waslitli e-mail b’ link ta’ sit elettroniku li fih artiklu dwar il-ħruxija u l-atti inuman li persuni omosesswali fl-Iraq jgħaddu minnhom. Dan ma kienx artiklu favur jew kontra nies gay imma artiklu biex wieħed ikun infurmat b’dawn l-atroċitajiet[1]. Fl-istess ġimgħa waslet l-aħbar li l-parlament Malti sejjer jibda jiddiskuti l-Unjoni Ċivili fejn bis-saħħa ta’ din il-liġi l-istat jibda’ jagħraf ukoll bħala koppja żewġ persuni anke jekk ikunu tal-istess sess. X’differenza mill-Iraq għal Malta! Kemm għandna għax inroddu ħajr lil Alla li ngħixu f’pajjiż ħieles. Veru każ ta’ żewġ estremi.

X’ inhu ż-żwieġ u x’ inhi l-unjoni ċivili?

Meta tnejn min-nies jiżżewġu, jagħmlu dan l-ewwel u qabel kollox għax ikunu jinħabbu. Iż-żwieġ huwa wkoll kuntratt u huwa wkoll stat ċivili li jġorr miegħu drittijiet u doveri. Iż-żwieġ huwa relazzjoni rikonoxxuta mill-kulturi kollha tad-dinja. L-Unjoni Ċivili hija rabta rikonoxxuta minn xi pajjiżi, ta’ tnejn min-nies biex ikunu ssalvagwardjati l-interessi taż-żewġ partijiet. Kuntrarjament għaż-żwieġ, mhux il-kulturi kollha jaċċettaw din l-għaqda. Żgur li pajjiżi bħall-Iraq qatt ma huwa sejjer jaċċetta għaqda bejn żewt irġiel jew bejn żewġ nisa. L-unjoni ċivili imma ma hijiex biss għaqda bejn żewġ persuni tal-istess sess. Jista’ jkun hemm koppja eterosesswali li minħabba raġunijiet varji ma tkunx tista’ tiżżewweġ. L-unjoni ċivili tagħti ċerti drittijiet lil koppji bħal din ukoll.

Kontra kull diskriminazzjoni

Dwar l-unjoni ċivili l-Knisja wriet dejjem x’taħseb u dan mhux sejjer noqgħod nirrepetih jiena, kulħadd jaf il-pożizzjoni tal-Knisja Kattolika. Imma tajjeb niftakru li l-Knisja Kattolika ma tikkundanna qatt lill-persuna imma l-att (ara K.K.K. 2357, 2358 u 2359). Il-Knisja tagħmilha ċar li ma għandu jkun hemm ebda diskriminazzjoni jew inġustizzja kontra nies li ma humiex eterosesswali. Tabilħaqq tingħafas qalbek meta taqra artiklu ta’ krudeltà li ssir fuq nies omosesswali f’ċerti pajjiżi. L-artiklu li semmejt fil-bidu huwa wieħed biss. Fuq l-internet rajna video ta’ persuna tinħaraq ħajja għax inqabdet f’att sesswali ma’ persuna tal-istess sess. Dawn huma wkoll ulied Alla, dawn huma wkoll xbieha ta’ Alla u aħna obbligati noħduha kontra dawn l-atti terribli.

Imma noqgħodu attenti!

Tajjeb imma li nżommu għajnejna miftuħin u saqqajna mal-art. Tajjeb li meta nagħtu dritt lil xi ħadd ma nkunux qegħdin innaqsu dritt li xi ħadd ieħor. Fatt kurjuż li smajt m’ilux ġara fi skola f’Ruma. Qalituli waħda mara li tiġi l-parroċċa fejn qiegħed jien. Kull sena f’Marzu l-klassi ta’ bintha kienu jpinġu kartolina għal Jum il-Missier. Fl-Italja Jum il-Missier ikun iċċelebrat fid-19 ta’ Marzu mhux bħal Malta li niċċelebrawh f’ Ġunju. Din is-sena l-għalliema qalet lit-tfal li mhux sejrin jagħmlu l-kartolina għal Jum il-Missier. Meta xi ġenituri marru jistaqsu għalfejn ma saritx il-kartolina, l-għalliema qaltlihom li hemm tifla fil-klassi li ġejja minn koppja ffurmata minn żewġ nisa. Bl-atteġjament tal-għalliema id-diskriminazzjoni saret mal-kumplament tal-klassi. Allura bl-istess argument, jekk tifla oħra jkollha missierha mejjet, it-tfal l-oħra tal-klassi ma jagħmlux kartolina ta’ Jum il-Missier? Dan huwa każ wieħed, imma li tajjeb inżommuh quddiem għajnejna biex ma jiġrix li nagħtu dritt lil xi wħud u nnaqqsu dritt lil xi wħud oħrajn.

Il-mamà u z-zija

Qassis ħabib tiegħi kellu magħmudija ta’ tarbija. Xejn speċjali, għax dan huwa xogħol il-qassis wara kollox. L-ispeċjalità f’ din il-magħmudija kienet li din it-tarbija twieldet f’ koppja ffurmata minn żewġ nisa. Il-magħmudija hija dritt tat-tarbija u mhux tal-ġenituri u għalhekk dan is-saċerdot ħass li ma kellux iċaħħad lit-tarbija minn dan id-dritt. Qabel ma l-omm u s-sieħba telqu mill-knisja dan il-qassis qalilhom biex l-omm li weldet lil dik it-tarbija tibda tissejjaħ mamà imma s-sieħba ma tissejjaħx mamà wkoll imma zija. B’hekk it-tifla la tikber ma titħawwadx fir-rwoli. Dan jista’ wkoll isalva lit-tifla minn sitwazzjonijiet imbarazzanti li ssib ruha fihom il quddiem.

Xejn mhu xejn

Mingħajr ma noqgħdu nidħlu fil-mertu tal-kwistjoni pendenti, tajjeb inżommu f’ moħħna li l-izvilupp u l-modernazzjoni ma jfissirx li dak kollu li sar qabel huwa ħażin, ma jfissirx li llum jista’ jsir kollox għax xejn ma hu xejn. Bdejt billi semmejt każi ta’ torturi, każi tal-biża’ u spiċċat fl-estrem l-ieħor, tolleranza. Tolleranza ma jfissirx libertinaġġ. Lanqas libertà ma hija libertinaġġ. Tajjeb li kull pass naħsbuh mitt darba. Tajjeb li nsibu t-triq tan-nofs biex hekk ma nweġġgħu lil ħadd.

Fr Reno Muscat OP

In-Nazzjon 26 ta' Ottubru 2013

---

[1] Wieħed jista’ jaqra dan l-artiklu fuq : http://www.barenakedislam.com/2009/10/09/iraqi-gay-mens-rectums-are-glued-shut-and-they-are-force-fed-laxatives-and-water-until-their-insides-explode/

Mitt sena ħsieb!

(Dan l-artiklu ktibtu sentejn ilu - fl-2011)

Għandi ħabib tiegħi li spiss kien jgħidilna “Missieri taf x’jgħid: b’mitt sena ħsieb ma tħallasx xahar kera!” Dan ħabibi jismu Johney imma mhux Ġanni tas-sensiela televiżiva “Simpatiċi”. Il-ħsieb wara dak li kien jgħid missier Johney huwa li kollu ta’ xejn wieħed joqgħod jaħseb u ma jieħux azzjoni. Tabilħaqq li l-ħsieb irid isir għax inkella ma jsirx xogħol sew, imma ladarba jkun sar il-ħsieb ikun meħtieġ li jibda x-xogħol għax inkella kollox jibqa’ ħsieb u ma jsir xejn fil-konkret.

Pajjiżna għadu kif għadda minn eżerċizzju. Għadna kif eżerċitajna d-dritt tal-vot bħala ċittadini ta’ pajjiż demokratiku. Ir-riżultat nafuh u ma hiex l-intenzjoni tiegħi li niddiskuti ir-riżultat tar-referendum. Iżda minbarra r-riżultat li ħareġ f’ dan ir-referendum, ħareġ riżultat ieħor mingħajr ma sar vot għalih. Xi rrid ngħid b’ dan il-kliem? Qabel il-jum tar-referendum saru bosta mistoqsijiet li dlonk juru li l-Maltin huma neqsin minn ċerta informazzjoni. Dan huwa ir-riżultat l-ieħor li ħalla ir-referendum tat-28 ta’ Mejju li għadda.

Bosta ħbieb tiegħi staqsewni jekk min jivvota favur id-divorzju jkunx qiegħed jidneb. Jekk min ivvota Iva jistax jirċievi s-sagramenti. Kien hemm min staqsieni jekk erġajniex lura għall-kwistjoni politika-reliġjuża li kien hemm f’ pajjiżna fis-snin sittin. Lil bosta minn dawn il-ħbieb weġibthom mill-aħjar li stajt, imma intbaħt li hemm bżonn ta’ ħafna tagħlim. Ma nlumhomx lil dawn sħabi li staqsew dawn id-domandi għax nemmen li kien hemm xi ftit tad-diżgwid anke mill-awtoritajiet kompetenti.

Issa kellna żmien naħsbu u nemmen li qorob iż-żmien li nxammru l-kmiem u nibdew naqsmu dak li tgħallmu l-membri tal-kleru mal-poplu kollu. Tajjeb li ngħallmu lill-poplu x’ inhu d-dnub, xi tkun ċensura, xi jkun interdett u xi tfisser skomunika. Tajjeb li f’ fuljetti parrokkjali jibda jkun hemm xi tagħrif dwar il-liġi tal-Knisja Kattolika, dak li jissejjaħ id-Dritt Kanoniku, tagħrif miktub bi kliem li jifhmu kulħadd u mhux artikli miktubin minn nies tal-liġi bi kliem li jifhmu biss in-nies tal-liġi, imma artikli miktubin minn nies tal-liġi bi kliem li tifhmu l-mara tad-dar, jifhmu il-ħaddiem tal-fabbrika. Kieku l-poplu Malti kien infurmat u edukat dwar dawn il-liġijiet tal-Knisja żgur li kienu jonqsu ħafna mistoqsijiet li saru qabel ir-referendum. Ikun sewwa jekk il-poplu Malti jkun jaf x’inhi id-differenza bejn pożizzjoni matrimonjali f’ diffikultà u pożizzjoni matrimonjali irregolari. Tajjeb fuq kollox li l-poplu jkun jaf li l-Knisja tilqa’ lil kulħadd għax hija Omm u Għalliema.

Jekk min-naħa tal-Knisja kien hemm xi nuqqas ta’ tagħrif, naħseb li anke min-naħa tal-istat ma kienx kollox ċar kristall. Ikun jiswa’ jekk jinħoloq ċentru ta’ informazzjoni dwar il-liġi tad-divorzju. Helpline fejn wieħed ikun jista’ iċempel u jsib min jirrispondi il-mistoqsijiet li jkollu. Mhux sewwa li kulħadd intelaq jimxi għal riħu bla ma jsib min ifehmu.

B’ mitt sena ħsieb ma tħallasx xahar kera! Jeħtieġ li minn issa nibdew naħdmu konkretament sabiex kemm bħala Knisja kif ukoll bħala stat ikollhom punti ta’ riferiment għal dik il-faxxa ta’ nies li forsi ma jkolliex idea ċara. Dawn iż-żewġ istituzjonijiet għandhom jagħmlu minn kollox biex jgħinu lil dawn in-nies li bosta minnhom ikunu ilhom ibatu. Ngħinuhom billi mill-ħsieb ngħaddu għall-fatti.

Fr. Reno Muscat OP

Dan huwa artiklu ta' sentejn ilu, 2011.