Tagħna l-akbar festa!

Kemm-il darba nisimgħu min jargumenta dwar il-festi u kemm-il darba smajna min jgħid li tiegħu hija l-akbar festa. Araw ma taħsbux li llum sejjer inkun jien li niddeċiedi liema hija l-akbar jew l-isbaħ festa li ssir f’pajjiżna. Kulħadd tiegħu jara l-isbaħ, l-aqwa u l-akbar! Imma llum nixtieq naqsam magħkom xi tagħrif dwar l-akbar tliet festi reliġjużi li jiġbdu nies lejhom.

Corpus Domini

Corpus Domini ġewwa Cusco

L-aktar festa reliġjuża li għaliha jattendu nies fid-dinja hija dik li ssir ġewwa Cusco (jew Cuzco) ġewwa l-Peru. Din il-belt fix-Xlokk tal-pajjiż fiha popolazzjoni ta’ aktar minn 435,000 ruħ. Belt waħda li hija aktar popolata minn Malta kollha.  Il-festa ta’ Corpus f’din il-belt tibda billi mill-parroċċi qrib tal-katidral ta’ Cusco jinġiebu l-istatwi tal-qaddisin patruni tagħhom. B’kollox ikun hemm ħmistax-il statwa ta’ qaddis, qaddisa jew Madonna li jitpoġġew fil-katidral. Fil-jum ta’ Coprus dawn l-istatwi jinħarġu wara xulxin u jitpoġġew fil-pjazza ewlenija ta’ din il-belt li ġġib l-isem ta’ Plaza de Armas . Hemmhekk jistennew li tgħaddi l-purċissjoni bis-sagrament. L-isfera li fiha jitpoġġa s-sagrament hija tad-deheb mastizz, għolja metru u 26 ċentimetu u tiżen 26 kilo. Wara l-purċissjoni l-istatwi tal-qaddisin jittieħdu lura fil-katidral fejn jibqgħu għal ġimgħa sħiħa, wara din il-ġimgħa jittieħdu lura fil-parroċċi tagħhom.

Din il-festa li kellha l-bidu tagħha mal-wasla tal-Ispanjoli fil-post, tgħaqqad il-profan mas-sagru u għalhekk insibu bosta drawwiet tradizzjonali marbuta mal-festa. Huwa stmat li aktar minn miljun ruħ, kemm Peruvjani kif ukoll barranin,  jieħdu sehem f’din il-festa kull sena.

Il-Ġimgħa l-Kbira ta’ Sevilja

Il-Ġimgħa l-Kbira ta’ Sevilja

It-tieni l-akbar festa li tiġbed nies lejha hija l-purċissjoni tal-Ġimgħa l-Kbira li ssir fil-belt Spanjola ta’ Sevilja. Din hija l-avveniment reliġjuż u folkloristiku l-aktar importanti f’din il-belt li jiġbed lejh nies mid-dinja kollha. Il-festa jew aħjar iċ-ċelebrazzjonijiet jibdew nhar Ħadd il-Palm u jibqgħu sejrin sa Ħadd il-Għid. Madwar sittin fratellanza jġorru f’purċissjoni xi statwa li turi xi waqt mill-passjoni ta’ Kristu. Ħafna abitanti ta’ Sivilja jakkumpanjaw dawn il-purċissjonijiet u jilbsu l-kunfratija bil-barnuż li jgħattilhom wiċċhom. Dan ma jkunx bħall-barnuż li jilbsu dawk li jagħmlu xi wegħda fil-purċissjonijiet ta’ Malta, imma jkun illamtat b’tali mod li jiġi wieqaf donnu lenbut twil fuq rahom. Xi wħud iġorru xemgħat twal f’idejhom, oħrajn ċnieser li fihom jaħarqu l-inċens u oħrajn slaleb. Dawn il-fratelli jissejħu Nazareni.

Ħalli issa niċċara ħaġa. Fil-paragrafu ta’ fuq ktibt “Il-purċissjoni” imma fil-verità matul din il-ġimgħa ma ssirx purċissjoni waħda imma jsiru għadd ta’ purċissjonijiet. Mhux l-iskop tiegħi li nagħti dettall sħiħ dwar dawn il-purċissjonijiet għaliex tant hemm x’wieħed jgħid li jekk tibda ma tkunx taf fejn sejjer tieqaf. Imma ngħidu wkoll li din il-ġimgħa hija popolari mhux biss mal-Ispanjoli ta’ Sevilja jew tal-qrib imma ma’ bosta oħrajn li jżuru din il-belt għal din il-festa. Bosta Maltin ukoll imorru biex jaraw b’għajnejhom dak li jseħħ hemmhekk. Dawn jingħaqdu mal-Ispanjoli, mal-Ewropej kif ukoll ma’ dawk li jiġu min-naħa l-oħra tal-oċean biex jieħdu sehem f’dan l-avveniment li wkoll ilaħħaq il-miljun ruħ fil-parteċipazzjoni.

Sant’ Agata ta’ Catania

Sant’ Agata ta’ Catania

L-akbar festa fl-Italja hija dik li ssir lill-qaddisa Agata fil-belt ta’ Sqallija, Catania.  Imma attenti, hawnhekk isiru żewġ festi lil din il-qaddisa, waħda fi Frar u oħra f’Awwissu. Dik li se nitkellmu dwarha hija dik li ssir fi Frar. Il-festi prinċipali jsiru bejt it-3 u l-5 ta’ dan ix-xahar. Kull Kataniż iħossu fid-dmir li f’dawn il-jiem jerġa’ lura lejn beltu jekk ikun bogħod minn daru. Hemm aktar minn purċissjoni waħda marbuta ma’ din il-festa imma l-akbar waħda hija dik li toħroġ f’jum il-festa fejn tibqa’ barra l-lejl kollu.

Nar, baned, spettakli, dwal u ikel jiddominaw din il-festa kbira li għaliha jkun hemm bosta u bosta Maltin ukoll. Ma ninsewx li wara kollox din hija festa reliġjuża u għalhekk ikun hemm il-parti fil-knisja wkoll fejn issir ċelebrazzjoni li fiha minbarra numru kbir ta’ saċerdoti jkun hemm l-isqfijiet kollha ta’ Sqallija.

Ħaġa li wieħed jinnota dlonk kif iżur din il-fesa hija n-numru ta’ rġiel u nisa lebsin libsa qisha kunfratija qasira bajda u speċi ta’ beritta sewda f’ rashom. L-irġiel b’dan l-ilbies iġorru l-istatwa ta’ Sant’ Agata jew xi xemgħa kbira li tkun tiżen anke 150 kilo. Għal din il-festa jattendu aktar minn seba’ mitt elf ruħ.

Dawn kienu l-akbar tliet festi reliġjużi li jiġbdu nies lejhom fid-dinja. Issa inti minn fejn inti meta tgħid li tiegħek hija l-akbar festa żomm sewwa f’moħħok dawn it-tliet festi kbar u jekk b’fommok tgħid li tagħkom hija l-akbar festa, ġo moħħok għid li għandha mnejn li hija r-raba’ l-akbar festa.

Fr Reno Muscat

Dan l-artikluj deher f'In-Nazzjon - 2 ta' Ġunju 2018

Drawwiet

Aħna l-Maltin għandna ħafna drawwiet li ma humiex wisq differenti minn dawk Taljani. Din hija ħaġa mill-aktar naturali għaliex il-qagħda ġeografika tagħna hija dik li hi u allura l-influwenza Taljana bilfors tkun kbira f’ pajjiżna. Forsi l-aktar drawwiet li ħadna mill-ġirien tagħna huma dawk marbutin mal-fidi. Bil-fors għaliex snin ilu l-kleru kollu b’ xi mod jew ieħor kien iżur l-Italja, jew bi studju jew b’ xi xogħol jew għal vakanza. Ddan kien iġib miegħu d-drawwiet u billi l-influwenza tal-Knisja fuq il-poplu kienet akbar mill-lum, id-drawwiet impurtati ġew mifruxin bla dewmien.

Issa li dħalna fix-xahar ta’ Ġunju nixtieq naqsam magħkom xi drawwiet li rajthom f’ dan ix-xahar ġewwa l-Italja li għandna mnejn ħadniehom mingħandhom.

Il-pavaljun tal-gallarija

Meta kont ngħix Napli, kont noqgħod fit-triq tal-parroċċa. It-triq kienet waħda dejqa li taqsam il-kwartier minn naħa sa oħra. Id-djar, ħafna minnhom għandhom entratura komuni, taraġ komuni u mbagħad id-djar fuq tlieta, erba’ jew ħames sulari. Illum djar bħal dawn insejħulhom flats, dari kienu jissejħu kerrejjiet. L-isem ma jibdel xejn minhom, jibqgħu dawk li huma! Issa billi l-bejt ikun maqsum bejn il-familji kollha tal-kerrejja, ma jkunx hemm post biżżejjed għall-inxir tal-ħwejjeġ, u għalhekk kulħadd jorganizza biċċtejn saratizz jew biċċtejn ħadida mal-gallarija u jorbot il-ħbula tal-inxir magħhom. Hemmhekk dak li jkun inixxef il-ħasla bla ma joqgħod jitla’ dak it-taraġ kollu. Din il-ħaġa konna u għadna nsibuha f’ xi postijiet f’ Malta wkoll.

Issa meta kien ikun hemm il-purċissjoni tal-Qalb ta’ Ġesù li toħroġ mill-parroċċa, il-ħwejjeġ minxurin mal-gallarija jagħmlu ikrah. Anke jekk dak li jkun ma jkollux ħwejjeġ minxura, il-ħbula xorta jibqgħu hemm. Illum l-inxir b’ dan il-mod sar kważi attrazzjoni turistika ta’ Napli. Intant għall-purċissjoni bis-sagrament il-ħbula tal-inxir jitgħattew bi tvalja jew purtiera sabiħa. Dan kien ifakkarni fil-faldrappa jew pavaljun li aħna l-Maltin inħobbu ndendlu mal-galalrijiet jew twieqi ta’ djarna meta tkun il-festa jew meta tgħaddi xi purċissjoni. Tgħid mhux minn Napli ġiet din id-drawwa?

F’ Corpus

Il-festa tal-Ġisem u d-Demm ta’ Ġesù bdiet propju wara miraklu Ewkaristiku li ġara fl-Italja, sewwasew ġewwa Bolsena, mhux wisq bogħod minn Ruma u qrib ħafna ta’ Orvieto. Din id-devozzjoni ma damitx ma nxterdet mhux mal-Italja biss iżda mad-dinja kollha. Issa fl-Italja waqt il-purċissjoni bis-sagrament in-nies kienet toħroġ il-qsari mill-btieħi tagħha u tpoġġihom fit-triq min fejn tkun ser tgħaddi l-purċissjoni. Kienet ukoll toħroġ it-twapet u tpoġġihom f’ nofs ta’ triq biex minn fuqhom jgħaddi s-saċerdot bl-Ewkaristija.

Din il-ħaġa konna narawha f’ kull purċissjoni Ewkaristika f’ pajjiżna u hemm fejn għadna narawha wkoll. Żgur li din id-drawwa waslet Malta mill-Italja.

Evoluzzjoni

It-tqegħid tal-fjuri u t-tapiti ingħaqdet fi drawwa waħda. F’ xi postijiet ġewwa l-Italja bdew isiru dawk li jissejħu l-infiorata, tapit tal-fjuri. Hemm bosta rħula li jagħmlu dan ix-xogħol sabiħ li jirrikjedi sengħa, ħin u paċenzja.

Infiorata popolari ħafna hija dik li ssir f’ Genzano, qrib Ruma. Dan l-avveniment jinvolvi lil dawk kollha li joqgħodu f’ dan il-post li jieħdu sehem fid-diversi attivitajiet li jinvolvi. Fil-jum ta’ Corpus, Via Belardi, it-triq priċipali f’ dan il-lokal, tinkesa b’ disinn jew aħjar tapit ta’ fjuri. Dan it-tapit ikun fih elfejn metru kwadri miksijin b’ madwar 350,000 fjura ta’ madwar 20 tip differenti, li jiffurmaw 13-il kwadru li juru xeni reliġjużi, li kull wieħed ikun fih 7 metri wisa’ b’ 14-il metru tul. Ix-xogħol fuq din l-infiorata jibda qabel. Grupp ta’ nies jibdew jaqilgħu l-petali tal-fjuri u jaħżnuhom fl-għerien għall-frisk. Kull kulur jinżamm għalih biex hekk ikunu jistgħu jsiru x-xeni bihom. L-aktar fjuri użati huma l-qronfol u l-ward, iżda mhux biss, kif għidtilkom hemm madwar 20 tip ta’ fjura differenti. Ladarba dan ix-xogħol ikun lest ikun jonqos l-aktar ħaġa importanti, it-tqegħid tal-petali f’ posthom. Jitħażżu d-disinni u x-xeni bil-ġibs mal-art u jibda x-xogħol artistiku. Issa billi hemm ilwien li ma jinstabux fil-fjuri, jiġu użati xi prodotti oħra bħal kafè jew ross jew xi ċereali oħrajn, imma kollox naturali.

Tistgħu timmaġinaw il-fwieħa ħelwa li jkun hemm fir-raħal meta l-infiorata tkun lesta!

Din id-drawwa ilha ssir aktar minn 200 sena u llum daħlet fil-kalendarju tal-post. Bosta Taljani, kif ukoll barranin iżuru dan il-post biex jitgħaxqu bil-ġmiel naturali tiegħu, jaraw din l-opra tal-arti u jgawdu ftit il-Castelli Romani. L-għada jitnaddaf kollox u qisu qatt ma kien xejn!

Din id-drawwa ġieli rajnieha f’ xi rħula f’ Malta wkoll u hija wkoll frott ta’ ħbiberiji ta’ xi rħula Maltin ma’ dawk Taljani. Min jaf il quddiem għadx ikollna xi infiorata famuża bħal dik ta’ Genzano?

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon 3 ta' Ġunju 2017