WARA PAWLU CREMONA MIN IMISSU?

Isqfijiet ta’ Malta

It-tradizzjoni tgħid li l-Knisja f’ Malta twaqqfet minn San Pawl għall-ħabta tas-sena 60 W.K. Nafu li dan huwa minnu għax insibu dan il-fatt imniżżel fil-ktieb tal-Atti tal-Appostli. Ma nafux sewwa s-sena li fiha Pawlu ġie Malta u lanqas nafu l-post fejn il-bastiment li kein fuqu kien inkalja. It-tradizzjoni tgħidilna wkoll li pawlu kien ordna l-ewwel isqof, jiġifieri Malta tista’ titqies bħala waħda mill-ewwel djoċesijiet fid-dinja. Kien Pubilju l-ewwel isqof tal-gżejjer tagħna.

Irridu nimmaġinaw id-dinja ta’ elfejn sena ilu, dinja differenti għal kollox minn dik tal-lum. Lanqas ma rridu nimmaġinaw djoċesi organizzata bħal dawk li aħna imdorrijin bihom illum il-ġurnata. Għaddew aktar min elf sena mill-miġja ta’ San Pawl f’ Malta biex pajjiżna kien saret suffraġju, jew magħqud mal-Arċidjoċesi ta’ Palermo. Dan insibuh fil-Bolla Papali tal-10 ta’ Lulju, 1156 tal-Papa Adrijanu IV u konfermat 4 snin wara mill-Papa Alessandru III.

Fit-3 ta’ Marzu tal-1797 il-Papa Piju VI ħareġ il-bolla bl-isem Memores Nos fejn għadda t-titlu ta’ Arċisqof ta’ Rodi lill-isqfijiet ta’ Malta. Fl-1309 il-gzira ta’ Rodi għaddiet f’ idejn il-Kavallieri ta’ San Ġwann imma t-Torok keċċewhom minn hemm fl-1522. Sena wara l-arċidjoċesi ta’ Rodi spiċċat u saret waħda titolari. Bejn l-1523 u l-1797 it-titlu ta’ Arċisqof ta’ Rodi kien jingħata lil isqfijeit aktarx Taljani li xi wħud minnhom anke spiċċaw kardinali. Vincenzo Labini kien l-ewwel isqof ta’ Malta li beda wkoll iġorr it-titlu ta’ Arċisqof ta’ Rodi.  Fl-1928 id-djoċesi ta’ Rodi reġgħet twaqqfet u għalhekk it-titlu ittieħed mill-isfijiet ta’ Malta. Dak iż-żmien Dom Mauro Caruana kien isqof ta’ Malta. Fid-29 ta’ Marzu, 1928 dan l-isqof ingħata t-titlu Personali ta’ Arċisqof ta’ Malta minkejja li Malta kienet għadha ma saritx arċidjoċesi.

Fl-1817 id-djoċesi maltija bdiet tifforma parti mill-provinċja ekkleżjastika tal-arċidjoċesi ta’ Palermo fi Sqallija. Fl-1844 bdiet taqa’ direttament taħt is-Santa Sede. Fl-1864 il-Papa Piju IX  waqqaf id-djoċesi ta’ Għawdex, li kienet taqa’ direttament taħt is-Santa Sede wkoll.

Sir M. Gonzi  l-ewwel Arċisqof ta' Malta

Fl-14 ta’ Ottubru 1943, l-Isqof ta’ Għawdex, Mikiel Gonzi, inħatar isqof koadjutur ta’ Malta. Isqof koadjutur huwa isqof li jkun qiegħed jgħin isqof djoċesan u li jkollu d-dritt għas-suċċessjoni. Qabel l-1983 kien hemm distinzjoni bejn isqfijiet koadjuturi cum jure successionis u dawk mingħajrha. Fis-17 ta’ Diċembru, 1943 miet l-isqof Caruana. Monsinjur Mikiel Gonzi sar l-isqof ta’ Malta. Post Monsinjur Gonzi ħadu Ġużeppi Pace. Fl-1 ta’ Jannar 1944 id-Djoċesi ta' Malta kienet elevata għal Arċidjoċesi u hekk Gonzi sar l-ewwel Arċisqof ta' Malta. Dakinhar ukoll ingħaqdu l-Arċidjoċesi ta’ Malta u d-djoċesi ta’ Għawdex biex twaqqfet il-provinċja ekklezjastika ta’ Malta

.

l-isqfijiet ta’ Malta aktarx li dejjem kienu jkunu Sqallin imma mill-1807 il quddiem din Il-ħaġa spiċċat u bdew ikunu isqfijiet ta’ nazjonalità Maltija li jmexxu l-Knisja ta’ Malta. Dawn il-Maltin kienu:

Ferdinando Mattei                         1807      1829

Francesco Saverio Caruana            1831      1847

Publio Maria Sant                         1847      1857

Gaetano Pace Forno                       1857      1874

Carmelo Scicluna                          1875      1888

Pietru Pace                                    1889      1914

Mauro Caruana                              1914      1943

Mikiel Gonzi                                 1943      1976

Ġużeppi Mercieca                          1976      2007

Pawlu Cremona                             2007      2014

Mons. P. Cremona  Arċisqof Emeritu

Mons. Charles Jude Scicluna

Matul is-snin id-djoċesi jew l-arċidjoċesi ta’ Malta kellha għadd ta’ isqfijeit awżiljarji. Dawn kienu:

Annetto Casolani                            1848      1866

Michael Franciscus Buttigieg           1863      1864     

Salvatore Gaffiero                           1899      1906     

Paolo Rosario Farrugia                    1907  

   

Angelo Portelli                                1911      1927     

Emmanuel Galea                             1942      1974    

 

Emanuel Gerada                              1967      1968     

Ġużeppi Mercieca                            1974      1976     

Annetto Depasquale                         1998      2011     

Charles J. Scicluna                       2012      maħtur amministratur appostoliku fit 18 ta’ Ottubru 2014.

Issa min imiss jiżdied ma’ din il-lista?

awtur

Fr Reno Muscat

Il-ħaddiema huma ftit!

Il-qagħda tal-Knisja f’Malta nafu sewwa x’ inhi, ma hemmx għalfejn noqgħodu ngħidu wisq. Bejn wieħed u ieħor il-knisja ta’ Malta qegħda fl-istess sitwazzjoni tal-Knejjes l-oħra kollha. Nafu li x-xogħol żdied u l-ħaddiema naqsu. Nafu li xogħol il-ħaddiem fl-għalqa tal-Mulej ma għadux bejn il-ħitan tal-knisja imma jrid joħroġ hu isib lil min għandu bżonnu. Imma billi l-ħaddiema huma ftit ma jfissirx li għandna naqtgħu qalbna.

Nuqqas ta’ vokazzjonijiet

Illum ma għadux iż-żmien li jkun hemm ordinazzjonijiet presbiterali kbar bħalma kien ikun hemm għadd ta’ snin ilu. Madanakollu kien hemm żmien li kien agħar minn dak tal-lum fejn jidħol in-numru ta’ vokazzjonijiet. Minbarra s-seminarju għandna wkoll id-djar tal-formazzjoni tar-reliġjużi. Ma ninsewx li fil-Knisja minbarra l-qassisin jeżistu wkoll il-patrijiet. Bosta drabi f’ moħħna inpinġu Knisja tal-qassisin u l-patrijiet neskluduhom minn moħħna.

In-nuqqas ta’ vokazzjonijiet jinħass ukoll fil-ħajja reliġjuża, in-numru ta’ patrijiet kull ma jmur qiegħed ukoll jonqos u spiss qegħdin nisimgħu li xi ordni kellha tħalli xi xogħol li kienet tagħmel, bħall-kura tal-morda fl-isptarijiet, minħabba n-nuqqas ta’ persuni li jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol. Tassew li kultant il-ħajja reliġjuża f’ Malta ma tantx hija attraenti biex żagħżugħ jiddeċiedi li jagħżel dik il-ħajja. Sfortunatament għandna t-tendenza li l-faqar evanġeliku li nipprofessaw aħna r-reliġjużi nibdluh f’ miżerja. Meta toffri l-miżerja l-ebda żagħżugħ ma jitħajjar jingħaqad miegħek. Mill-banda l-oħra, f’ xi postijiet barra minn Malta, il-faqar evanġeliku ma huwiex miżerja u l-membri jgħixu ħafna aħjar minn ċerti hawn Malta, fejn xi patrijiet lanqas għandhom €1 pocket money kuljum. B’danakollu il-kmamar tal-kunventi f’ dawn il-pajjiżi barranin ma humiex kollha mimlijin lanqas. Allura nikkonkludu li hawn kriżi fil-vokazzjonijiet, kriżi dinjija.

Nuqqas ta’ pjanar

Illum f’ pajjiżna sirna nsibu parroċċi li fihom hemm saċerdot wieħed biss li jrid ilaħħaq ma’ kollox: quddies ta’ kuljum, qrar, magħmudijiet, żwiġijiet, funerali u nsomma dak kollu li fil-knisja jrid jagħmlu bilfors is-saċerdot. Din ir-realtà kull ma tmur qegħda tiżdied u tikber. Ma hijiex parroċċa waħda f’ pajjiżna li diġa tinsab f’ din is-sitwazzjoni. Mill-banda l-oħra hemm postijiet oħra li fihom hemm il-preżenza tal-patrijiet. F’ dawn il-każi il-poplu huwa aktar moqdi, imma din ma hijex in-norma imma l-eċċezzjoni. Aktar hawn irħula u bliet li għandhom in-nuqqas minn dawk li għandhom l-abbundanza.

Fi rħula fejn hemm numru ta’ kunventi, bħar-Rabat, Birkirkara jew il-belt Valletta din il-problema tinħass inqas minn irħula kbar li ma fihomx kunventi tal-patrijiet bħal Ħaż Żebbuġ, is-Siġġiewi jew Ħal Qormi. Jidher sewwa l-iżbilanċ bejn dawk il-postijeit li semmejt l-ewwel u dawk li semmejt it-tieni. U dawn ma humiex l-aktar parroċċi batuti. Dan is-sajf żort il-Parroċċa ta’ Lourdes, Raħal Ġdid u dik tal-Għargħur. F’ dawn iż-żewġ parroċċi hemm il-kappillani waħedhom. Fi rħula fejn hemm kunventi tal-patrijiet hemm saċerdoti aktar milli hemm quddies. Nahseb li hemm x’ nistgħu nagħmlu biex intejbu ftit is-sitwazzjoni. Naħseb li hemm nuqqas ta’pjanar fit-taqsim tal-ħaddiema fl-għalqa tal-Mulej.

Joffru servizz

Naf li hemm xi patrijiet li joffru servizz f’ xi parroċċi. Għala le? Nemmen li din ma għandiex tkun l-eċċezzjoni imma n-norma. Għalfejn patri ma għandux ikun assenjat f’ parroċċa djoċesana? U jekk ikun hemm ħtieġa għalfejn patri ma jkunx kappillan f’ parroċċa li ma tkunx marbuta mal-kunvent tiegħu?  Nistgħu nibqgħu naħlu r-riżorsi? Nistgħu nibqgħu naċċettaw il-qagħda li qegħdin fiha issa, fejn min ikollu jqaddes tnejn jew tliet quddisiet kuljum u fejn quddiesa tkun iċċelebrata minn tnejn, jew tliet saċerdoti? X’ differenza hemm bejn il-patri u l-qassis? Mhux it-tnejn ministri ta’ Alla, mhux it-tnejn għandhom l-Ordni Sagri? L-akbar eżempju huwa tal-Arċisqof Cremona. Huwa patri li intgħażel biex joffri servizz għad-djoċesi. Għalfejn fuq skala iżgħar din il-ħaġa ma ssirx? Għalfejn inħallu l-poplu nieqes mis-servizz li għadna nistgħu noffru?

Jaqbel li naqbdu l-barri minn qrunu u naraw kif nistgħu nirranġaw xi ftit is-sitwazzjoni li ċerti parroċċi jinsabu fihom. Jekk sejrin nibqgħu nitfgħu t-trab taħt it-tapit, dan se jsir munzell li għada pitgħada jkun diffiċli, jekk mhux impossibli tneħħih. Niftħu għajnejna, naraw x’ ġara f’ pajjiżi oħra u nippruvaw insalvaw dak li għad għandna.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher fin-Nazzjon 11 ta' Ottubru 2014