Eric Arthur Blair

 

Nemmen li għal ħafna minna l-isem ta’ Eric Arthur Blair ma jfisser xejn, imma jekk ngħidilkom l-isem li kien jinqeda bih fil-kitbiet tiegħu, żgur li ħafna minna, biex ma ngħidx kulħadd, jafu min hu, jew tal-anqas semagħu bih u bil-kitba tiegħu. Eric Arthur Blair ma huwa ħadd għajr il-magħruf George Orwell, l-awtur tar-rumanz satiriku u politiku “Animal Farm” u tal-ktieb “Ninteen Eighty-Four”. Naħseb issa ndunajtu min hu Eric Arthur Blair.

Ħajtu

Eric Arthur Blair twieled fit-25 ta' Ġunju, 1903, f'Motihari, li dak iż-żmien kienet parti mill-Indja Britannika. Missieru, Richard Walmesley Blair, kien jaħdem fis-Servizz Ċivili Indjan, filwaqt li ommu kienet Ida Mabel Blair. Meta kellu madwar sena, ommu ħadet lilu u lil ħutu lejn l-Ingilterra, fejn qatta' l-biċċa l-kbira tat-tfulija tiegħu. Għalkemm il-familja tiegħu kienet tappartjeni għal dak li huwa aktar tard sejjaħ il-"klassi medja bejn dik għolja u dik  baxxa," fil-verità il-familja tiegħu kellha riżorsi finanzjarji limitati ħafna.

Attenda skejjel prestiġjużi, l-ewwel St Cyprian's School u aktar tard Eton College. Minkejja li huwa kien intelliġenti iżda qatt ma kien partikolarment interessat fil-kisbiet akkademiċi. Meta kiber imbagħad kellu tendenza qawwija ta' indipendenza u kellu xettiċiżmu kbir lejn l-awtorità li aktar tard kellu jikkaratterizza x-xogħol letterarju tiegħu. Biex jifhem il-faqar b'mod dirett, huwa għex fil-qrib fost il-fqar f'partijiet ta' Londra u Pariġi. Ħadem xogħlijiet b'paga baxxa, baqa' f'djar ta' akkomodazzjoni, u kien jagħmiha ma' vagaboni u ħaddiema tal-id. Dawn l-esperjenzi saru l-bażi għall-ewwel ktieb kbir tiegħu li huwa semma “Down and Out in Paris and London”.

Bdil tal-isem

Eric Blair adottat l-psewdonomu ta’ George Orwell fl-1933 biex jippubblika l-ewwel ktieb tiegħu, Down and Out in Paris and London. Huwa Għamel dan għal diversi raġunijiet fosthom bħala protezzjoni tal-familja tiegħu. Dan il-ktieb iddeskriva ż-żmien tiegħu li għadda fil-faqar, meta kien jaħdem f'impjiegi baxxi fil-kċina, u jitħallat ma' vagabondi u ħaddiema ta’ klassi soċjai baxxa. Kien jibża' li l-kontenut fil-ktieb tiegħu, li ma kien xejn ta’ klassi għolja, seta’ jimbarazza lill-ġenituri konservattivi tiegħu. Huwa ried joħloq bniedem ġdid minnu nnifsu, ried jinqata’ mill-klassi medja għolja tal-isem tiegħu. Huwa ma kienx iħobbu l-isem "Eric". Għalhekk huwa għażel "George" għax huwa isem tipiku Ingliż, u "Orwell" wara x-xmara pittoreska li nsibu f'Suffolk, l-Ingilterra.

Xogħol u Politika

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Orwell ħadem bħala ġurnalist u xandar. Huwa ħadem għall-BBC u beda jipproduċi programmi kulturali u politiċi mmirati lejn l-udjenzi fl-Indja. Għalkemm appoġġja l-ġlieda kontra l-faxxiżmu, kien frustrat bil-burokrazija u l-propaganda li kienet għaddejja matul il-gwerra. Dawn il-frustrazzjonijiet qawwew l-impenn tiegħu għal użu ta’ linwaġġ onest u xerred twemminu dwar il-ġurnaliżmu tabilħaqq indipendenti. Matul dan il-perjodu kiteb kitbiet influwenti ħafna dwar il-politika, il-letteratura u l-lingwaġġ użat.

L-isem ta' Orwell sar magħruf bil-pubblikazzjoni tal-ktieb “Annimal Farm”, ktieb li llum insibuh maqlub f’aktar minn 70 lingwa, fosthom bil-Malti bl-isem “Ir-Razzett tal-Bhejjem” miġjub fi lsienna minn George Borg fl-1972. L-istorja tar-rumanz, li hija satira qawwija kontra l-abbuż tal-poter, tidher li hija sempliċi dwar annimali ta’ razzett li jduru u jkeċċu ’l barra mir-razzett lill-propjetarju tar-razzett. Fil-fatt hija allegorija politika dwar ir-Rivoluzzjoni Russa u dwar Stalin. Il-ktieb kien diffiċli biex jiġi ppubblikat inizjalment għax l-Unjoni Sovjetika kienet alleata tar-Renju Unit matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Madankollu, ladarba sab ruħu fuq l-ixkafef tal-ħwienet tal-kotba, beda jinxtara u kiseb suċċess kbir.

Il-frażi famuża minn dan ir-rumanz: "L-annimali kollha huma ndaqs, imma xi annimali huma aktar indaqs minn oħrajn." saret waħda mill-aktar dikjarazzjonijiet imsemmija fil-letteratura politika. Orwell juri li l-bhejjem li wettqu r-rivoluzzjoni u keċċew lil sidhom il barra, spiċċaw agħar milli kienu qabel. B’mod sottili Orwell juri kif spiss jinħoloq dittatorjat, anke wieħed naturali,  meta lill-poplu jibdew jittieħdulu l-libertajiet u d-drittijiet li jkun tant ħadem biex kisibhom.

Elf disa' snin u erbgħa u tmenin

Nineteen Eighty-Four huwa rumanz distopiku dwar soċjetà futura immaġinarja f’dinja fittizja, miktub minn George Orwell u ppubblikat fl-1949. Dan il-ktieb huwa meqjus bħala wieħed mill-kapolavuri tal-letteratura tas-seklu 20, huwa rappreżentazzjoni kerha ta’ futur iddominat minn reġim totalitarju li jikkontrolla kull aspett tal-ħajja taċ-ċittadini. Ix-xbihat u l-kunċetti bħal Big Brother, il-pulizija tal-ħsieb u Newspeak (lingwaġġ propogandistiku, vokabularju deliberatament manipulat u ddisinjat minn reġim totalitarju biex jillimita r-reġjun tal-ħsieb uman, jipprevjeni r-raġunar kritiku, u jelimina l-possibbiltà ta' xi ribelljoni) Dawn l-atti saru stabbiliti sew fil-kultura politika moderna.

Illum li għadda kważi seklu mill-kitba ta’ Orwell u aktar minn tliet kwarti ta’ seklu mil-mewt tiegħu, nistgħu naraw kemm kien profetiku dak li kiteb. 

 

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 12 ta' Settembru 2026

George Orwell

 

Spiss nara ċerta ħwejjeġ jiġru, spiss nisma’ stejjer ta’ inġustizzja jew kultant forsi nirċievi jiena atti ta’ inġustizzja u dlonk tiġi f’moħħi frażi qasira mill-ktieb ta’ George Orwell “Animal Farm”. F’dan il-ktieb, li huwa wkoll maqlub bil-Malti minn Ġorġ Borg u jġib l-isem “Ir-Razzett tal-Bhejjem” (li sfotunatament f’edizzjoni aktar riċenti sar jismu: “Il-farm tal-annimali”), fost bosta battuti oħra li jolqtu lil dak li jkun fil-laħam il-ħaj hemm il-kmandament: “L-annimali kollha huma ndaqs” liema kmandament biż-żmien żdied miegħu il-kliem: “imma ċerta annimali huma ndaqs aktar!”  Ċertament lill-Orwell kienet l-inġustizzja li kien jara sseħħ quddiem għajnejh li waslitu biex jikteb dan ir-rumanz li b’mod metaforiku fisser dak li jseħħ madwar id-dinja, fil-politika u f’kull post li hemm xi forma ta’ tmexxija, fejn kollox jibda sewwa u sabiħ imma ma jdumx wisq ma l-ħolm u s-sabiħ imwiegħed jintemm fix-xejn. L-awtur ta’ dan ir-rumanz soċjali jgħid li l-ħnieżer, li fir-rumanz kienu saru l-mexxejja tar-razzett u tal-bhejjem kollha, tant tħalltu mal-bnedmin, wara li kienu keċċewhom mir-razzett li kien iġib l-isem “Manor”, li bilkemm wieħed kien jagħraf liema kienu l-ħnieżer u liema kienu l-bnedmin għaliex kollha kienu jixorbu l-wiski u jiġu jaqgħu u jqumu minn dawk li hemm taħthom.

Stejjer bħal din smajniehom kemm-il darba. L-istorja tal-bniedem mhux nieqsa minn atti fejn ta’ fuq jikkalpesta lil dak ta’ taħtu, fejn reġim tela’ fil-poter bl-aktar mod demokratiku u spiċċa f’reġim totalitarju. Imma ejjew naraw xi ħaġa dwar l-awtur ta’ dan il-ktieb.

Eric Arthur Blair 

Jekk insemmu dan l-isem forsi ftit ikunu dawk li jafu min hu. Dan ma huwa ħadd għajr George Orwell. Goerge Orwell huwa l-isem li bih kien jippubblika il-kitbiet tiegħu dak li fil-verità kien jismu Eric Arthur Blair.

Orwell twieled f’Motihari, Bihar, l-Indja, fil-25 ta’ Ġunju, 1903 minn familja ta’ dixxendenza Skoċċiża, li tappartjeni għall-klassi medja, jew aħjar kif kienet tissejjaħ lower-upper-middle class. Irridu nżommu ġewwa moħħna d-diversi kasti u klassijiet li kienu u għadhom jeżistu fl-Indja. Ma ninsewx ukoll li fiż-żmien li qed insemmu, l-Indja kienet għadha taħt l-Imperu Brittaniku.  Missier Orwell kien ta’ oriġini Anglo-Indjani u kien uffiċjal tal-amministrazzjoni Ingliża fl-Indja. Fl-1904 ċ-ċkejken Orwell ma’ ommu Ida fir-Renju Unit. Miegħu marru wkoll iż-żewġ ħutu bniet,  Marjorie Frances u Avril Nora. Mal-wasla tagħhom fl-Ingilterra kienu joqogħdu f’Henley-on-Thames, Oxfordshire, fejn aktar il quddiem it-tfajjel daħal jistudja  fil-kulleġġ San Ċiprijanu ta’ Eastbourne. Huwa telaq minn dak il-kulleġġ Kattoliku b’kumpless qawwi ta’ inferjorità  minħabba l-umiljazzjonijiet u s-snobbiżmu li sofra matul is-snin minn sħabu l-istudenti. Huwa tilef ukoll il-fidi u kif ikkonferma aktar il quddiem huwa spiċċa ateu minkejja li studja fi skola tal-Knisja! Huwa jirrakkonta fit-tul dak li għadda minnu fl-awtobijografija tiegħu li ġġib l-isem “Such, Such Were the Joys” li huwa ppubblika fl-1947.

Kittieb

Eric, jew aħjar George Orwell għadda xi żmien jgħix f’Pariġi. Huwa ppubblika l-ewwel artiklu tiegħu b’suċċess fil-ġurnal Le Monde fl-1928. Is-sena ta’ wara huwa mar joqgħod Southwold, Suffolk fejn beda jaħdem bħala reviżur għall-ġurnali Adelphy u n-New Statesman and Nation. F’April tas-sena 1932 mar joqgħod Middlesex, fejn beda jaħdem bħala għalliem fl-iskejjel elementari privati, xogħol li mbagħad kellu jabbanduna minħabba problemi ta’ saħħa. F’Marzu tas-sena ta’ wara, huwa ppubblika “The Clergyman’s Daughter”. F’dan ir-rumanz Orwell ilaqqa’ lill-qarrej ma’ Dorothy, bint saċerdot Anglikan, li kienet taħdem daqs kelb biex taqla x’tiekol. Wara Orwell beda jaħdem part-time f’ħanut tal-kotba u kif ukoll kritiku ġdid għan-New English Weekly.

1984

Żgur li ma tistax isemmi lil George Orwell u tħalli barra r-rumaz tiegħu “Nineteen Eighty-Four”. F’dan il-ktieb, tas-sena 1949 l-awtur jgħid li fl-1984 id-Dinja hija maqsuma fi tliet poteri totalitarji kbar: l-Oċeanja, l-Ewrasja u l-Estasja, li jinsabu fi gwerra dejjiema bejniethom, gwerra li l-għan ewlieni tagħha huwa li żżomm kontroll totali fuq is-soċjetà fejn il-poter huwa f’idejn persuna waħda, jew aħajr f’idejn partit wieħed. Hawn Orwell jgħid li: “L-Ortodossija tikkonsisti f’li ma taħsibx - li ma jkollokx bżonn taħseb.” L-Ortodossija hija l-konformità, l-aċċettazzjoni mal-prinċipji ta’ reliġjon jew ta’ sistema politika, li d-duttrina tagħha hija aċċettata b’mod sħiħ u mingħajr riservi, bla ebda mistoqsija. L-ortodossija f’dan il-kuntest tfisser li tħalli moħħok jiġi kkontrollat, immanipulat u mmexxi minn ħaddieħor, minn dak li huwa fuqek u inti tkun sempliċiment pupu li la toġġezzjona, la tistaqsi u lanqas tipprova taħseb. L-ortodossija hawn hija l-kuntrarju tal-eterodossija. Jekk noqgħodu naħsbu ftit, anzi ftit ħafna, dlonk nindunaw li din hija storja attwalissima fejn bosta jħallu moħħhom jiġi mmexxi minn ħaddieħor għax ikun eħfef hekk. Ta’ min jgħid li dan il-ktieb huwa meqjus fost l-aqwa għoxrin ktieb li qatt inkitbu madwar id-dinja kollha.

Orwell miet f’Londra fil-21 ta’ Jannar, 1950 fl-għmor ta’ 46 sena, biss kitbietu ma jmutu qatt, anzi aktar ma jgħaddi żmien aktar jieħdu l-ħajja.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon, 26 ta' Ġunju 2021