Il-Polonja

 

Wieħed mill-pajjiżi li dawn l-aħħar snin aħna l-Maltin bdejna nżuru spiss huwa l-Polonja. Dan il-pajjiż li ssieħeb fl-Unjoni Ewropea magħna għandu ħafna x’joffri u għalina l-Maltin, żjara fih għandha tkun vakanza mill-aqwa.

Il-Polonja, jew kif uffiċjalment jissejjaħ: ir-Repubblika tal-Polonja, huwa pajjiż li jinsab fl-Ewropa Ċentrali. Huwa maqsum f’16-il provinċja amministrattiva, li jkopru żona ta’ 312,696 kilometru kwadru u għandu klima staġjonali fil-biċċa l-kbira moderata. B’popolazzjoni ta’ kważi 38.5 miljun ruħ, il-Polonja hija l-ħames l-iktar stat membru popolat tal-Unjoni Ewropea. Il-kapitali tal-Polonja hija Varsavja. Bliet kbar oħra jinkludu Krakovja, Łódź, Wrocław, Poznań, Gdańsk, u Szczecin. L-oriġini tal-isem "Polonja" ġejja mit-tribù Slav tal-Punent ta’ Polans jew Polanie, li kienu jabitaw fuq ix-xatt tax-xmara Warta tar-reġjun tal-Polonja l-Kbira tal-lum. L-oriġini tal-isem Polanie nnifisha ġejja mill-kelma Proto-Slava pole li tfisser għalqa. F’xi lingwi, bħall-Ungeriż, il-Litwan, il-Persjan, ir-Russu u t-Tork, l-isem tal-pajjiż huwa derivat mil-Lendjani li kienu joqogħdu fit-tarf tax-Xlokk tal-Polonja tal-lum. Isimhom ukoll ġej mill-kelma Pollakka antika lęda li tfisser art miftuħa jew pjanura.

Ftit storja

Meta wieħed jaqra l-istorja ta’ dan il-pajjiż jinduna kemm niesu minn dejjem batew iżda minkejja kollox baqgħu sodi u dejjem iġġieldu għal pajjiżhom. Il-Polonja bdiet tifforma f'entità magħquda u pajjiż rikonoxxut lejn nofs is-seklu 10 taħt id-dinastija ta’ Piast. L-ewwel ħakkiem tal-Polonja li huwa storikament dokumentat kien Mieszko I li aċċetta l-Kristjaneżmu bħala r-reliġjon uffiċjali tad-dinastija tiegħu. Dan ir-rikonoxximent tal-Knisja Latina fis-sena 966 nistgħu ngħidu li kien il-Magħmudija tal-Polonja. Fl-1569 il-Polonja ngħaqdet mal-Litwanja u fis-sekli XVI u XVII kien hemm bosta kriżijiet fit-tmexxija tas-saltna. Il-Pollakki qamu kemm-il darba kontra l-mexxejja tagħhom. Fl-1807 din l-art għaddiet taħt idejn Napujun li ddikjaraha bħala d-Dukat ta’ Varsavja. Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija l-Alleati kollha qablu dwar ir-rikostituzzjoni tal-Polonja. It-Tieni Gwerra Dinjija bdiet bl-invażjoni tal-Polonja mill-Ġermaniża Nażista fl-1 ta’ Settembru 1939. Din kienet segwita mill-invażjoni Sovjetika fis-17 ta' Settembru. Fit-28 ta’ Settembru 1939, Varsavja waqgħet. Kif miftiehem bejn is-Sovjetiċi u n-Nażisti, il-Polonja kienet maqsuma f'żewġ żoni, waħda okkupata mill-Ġermanja Nażista, l-oħra mill-Unjoni Sovjetika. Is-snin tal-gwerra kienu snin tal-biża’ għall-polonja. Hemmhekk kien hemm għadd ta’ kampijiet ta’ konċentrament li kellhom l-għan li jeqirdu lil-Lhud u warajhom bosta u bosta oħrajn. Wara l-gwerra dan il-pajjiż daħal fl-era Komunista li baqgħet sejra sas-snin disgħin. Mal-ħelsien mill-Komuniżmu l-Polonja bdiet it-triq lejn tisħib fl-Unjoni Ewropea, li seħħ fl-1 ta’ Mejju tas-sena 2004.

L-aktar magħruf

Bla dubju l-aktar bniedem magħruf li tat l-art Pollakka kien dak li kien il-264 papa fl-istorja tal-Knisja Kattolika mis-16 ta’ Ottubru 1978 sa mewtu li ġrat fit-2 ta’ April tas-sena 2005. Karol Wojtyla twieled fit-18 ta’ Mejju 1920, f’Wadowice, fin-nofsinhar tal-Polonja. Huwa tilef lil ommu meta kien għadu tfal. Lejn nofs is-sena 1938, Karol flimkien ma’ missieru marru jgħixu ġewwa Krakovja fejn il-ġuvnott beda jsegwi kors tal-filosofija ġewwa l-Università. Ma għaddewx wisq xhur li ma faqqgħetx it-tieni gwerra dinjija. Il-Polonja inħakmet min-Nażisti Ġermaniżi u l-Università li fiha kien jattendi Karol ingħalqet. L-irġiel kellhom imiddu jdejhom għax-xogħol u kellhom iwarrbu l-istudju. Karol kellu jmur jaħdem f’barriera tal-ġebel  u aktar tard bħala spiżjar ġewwa fabbrika tal-kimiki. Xejn ma kien żmien sabiħ għad-dinja. Xejn inqas sabiħ kien dan iż-żmien għall-Polonja.  Biex il-ħajja tkompli ddewwaq l-imrar minn tagħha liż-żagħżugħ Wojtyla, nhar it-Tlieta, 18 ta’ Frar, 1941, imut missieru b’ attakk tal-qalb fl-età ta’ 61 sena. Karol kien għad għandu 20 sena. Aktar tard huwa kien qal “Ta’ għoxrin sena kont tlift lil dawk kollha li kont inħobb, lil dawk kollha li stajt inħobb, bħal oħti l-kbira li jgħidu li mietet sitt snin qabel ma twelidt jiena.” Għalina l-Maltin jibqa’ papa speċjali għax kien l-ewwel suċċessur ta’ San Pietru li ġie jżurna. U biex ngħidu kollox ġie aktar minn darba!

Turiżmu

Il-Polonja bdiet tesperjenzat żieda sinifikanti fin-numru ta’ turisti wara li ssieħbet fl-Unjoni Ewropea. Il-pandemija tal-Covid19 ħarbtet dan is-settur madwar id-dinja kollha. Bi kważi 21 miljun turist internazzjonali fl-2019, it-turiżmu jikkontribwixxi konsiderevolment għall-ekonomija ġenerali u jifforma proporzjon relattivament kbir tas-suq tas-servizzi tal-pajjiż. L-attrazzjonijiet turistiċi fil-Polonja jvarjaw, mill-muntanji fin-nofsinhar sal-bajjiet bir-ramel fit-tramuntana. L-iktar belt li jżuruha turisti hi Krakovja, li kienet fl-antik il-kapitali tal-Polonja u llum isservi bħala relikwa tal-età tad-deheb tal-Polonja u tar-Rinaxximent.

Il-kapitali Pollakka Varsavja u l-Belt il-Qadima storika tagħha ġew mibnija mill-ġdid wara li nqerdu bil-gwerra. Bliet oħra li jiġbdu għadd ta’ turisti jinkludu Gdańsk, Poznań, Lublin, Toruń kif ukoll i-kamp ta’ konċentrament Ġermaniż ta’ Auschwitz f'Oświęcim. Post li jżuruh bosta huwa l-Minjiera tal-Melħ f’Wieliczka. Din hija minjiera tas-seklu 13 donnha labrint li fiha wkoll kappella minquxin mill-minaturi minn melħ tal-blat taħt l-art.

Il-Polonja hija art li ta’ min iżurha. Hemm ħafna xi tgħid dwarha, jien semmejt ftit biss.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 21 ta' Awwissu 2021

Bħal-lum tmenin sena

 

L-14 ta’ Awwissu għal ħafna minna jista’ jkun jum bħal ħafna oħra u ma jfisser xejn għalina. Biss f’dan il-jum, sewwasew tmenin sena ilu, miet, jew ġie maqtul bniedem li ta’ min jgħid xi ħaġa fuqu. Qed nirreferi għal San Massimiljanu Kolbe.

Żmien il-gwerra

Iż-żmien li qed nitkellmu dwaru huwa żmien it-tieni gwerra dinjija. Żmien xejn sabiħ fl-istorja tal-umanità, biss imbagħad hemm waqtiet minn dan iż-żmien li huma aktar ta’ mistħija minn oħrajn, bħal ngħidu aħna t-twaqqif tal-Kampijiet ta’ Konċentrament.

Auschwitz - Kamp ta' Konċentrament

Illum, tant snin wara din il-paġna tal-istorja li tħammar wiċċ il-bniedem ċivilizzat, l-isem Auschwitz u ismijiet oħra marbutin mal-magna tal-mewt,  għadu jkexkixna, ibeżżagħna, ibikkimmna u jbikkina. F’dak il-post fejn miljuni ta’ bnedmin, il-parti l-kbira tagħhom Lhud, sabu it-tmiem tagħhom, ġew sterminati, meqruda, maqtula..... minħabba filosofija żbaljata, minħabba twemmin falz li kien inxtered fost il-mexxejja tal-poplu Ġermaniż – filosofija li tifred il-bniedem skont ir-razza! Filosofija li tgħallem il-qerq għax fostna l-bnedmin ma hemmx razez, aħna lkoll maħluqin xorta. Jeżistu iva varjazzjonijiet fil-lewn tal-ġilda tagħna, jeżistu differenzi fil-fiżjonomija ta’ bnedmin minn oħrajn, imma aħna lkoll membri tar-razza umana.

Il-qerda ta’ tant miljuni ta’ bnedmin Lhud kienet frott filosofija ħażina u żbaljata, biss daqstant ieħor hija żbaljata l-filosofija tal-gwerra, filosofija li matul is-seklu li għadda tatna għal darbtejn gwerer dinjin. Il-gwerra hija “Straġi Inutli.” Hekk sejħilha l-Papa Benedettu XV fl-ittra appostolika tiegħu lill-Popli antagonisti tal-ewwel gwerra dinjija, ittra li ħariġha nhar l-10 ta’ Awwissu, 1917. Straġi inutli li fiha kulħadd joħroġ tellief u fejn ħadd ma jirbaħ xejn. Hekk jiġri fi gwerra.

80 sena ilu

Illum jaħbat it-tmenin sena mill-mewt ta’ bniedem fil-kamp ta’ konċentrament ta’ Auschwitz. Nistħajjilkom tgħiduli li ma jiena qed ngħid xejn speċjali għax f’dak il-kamp kienu jmutu jew jinqatlu mijiet, jew eluf ta’ bnedmin kuljum. Imma llum huwa t-tmenin anniversarju mill-mewt ta’ Massimiljanu Marija Kolbe, il-patri Franġiskan Konventwali li ta ħajtu biex jinħeles bniedem ieħor.

Maximiljanu Marja Kolbe, imwieled Rajmund Kolbe fi Zduńska Wola, l-Polonja nhar it-8 ta’ Jannar, kien qassis Pollakk u Franġiskan li offra li jieħu post missier ta’ familja, destinat għall-bunker tal-ġuħ fil-kamp ta' konċentrament ta’ Auschwitz. Huwa ġie beatifikat fl-1971 mill-Papa Pawlu VI, li sejjaħlu "martri tal-imħabba" u mbagħad ipproklamat qaddis fl-1982 mill-Papa Ġwanni Pawlu II.

Patri Massimiljanu Kolbe OFM Conv.

Wara li faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija, Massimiljanu Kolbe kien wieħed mill-ftit patrijiet li baqgħu fil-kunvent ta’ Niepokalanów, fejn twaqqaf sptar temporanju. Wara li l-belt inqabdet mill-Ġermaniżi, huwa ġie arrestat minnhom fid-19 ta' Settembru 1939 iżda meħlus fit-8 ta' Diċembru. Huwa rrifjuta li jiffirma d-Deutsche Volksliste, dokument li kien jagħtih drittijiet bħal dawk taċ-ċittadini Ġermaniżi. Mal-ħelsien tiegħu huwa kompla jaħdem fil-kunvent tiegħu, fejn hu u patrijiet oħra pprovdew kenn lir-refuġjati fosthom 2,000 Lhudi li ħeba fil-kunvent ta’ Niepokalanów mill-persekuzzjoni Ġermaniża.

Fit-28 ta’ Mejju, 1941, Kolbe wasal fil-kamp ta’ konċentrament ta’ Auschwitz, fejn kien irreġistrat bin-numru 16670 u impjegat f’xogħlijiet tabilħaqq umiljanti bħalma huma t-trasport ta’ katavri. Huwa ġie msawwat diversi drabi, iżda ma qatax qalbu u baqa’ juri solidarjetà ma’ sħabu l-priġunieri. Minkejja li kien ipprojbit, Kolbe ċċelebra l-quddiesa b’mod sigriet tal-anqas darbtejn u kompla bl-impenn tiegħu bħala presbiteru.

Pittura ta' San Massimiljanu Kolbe li tinsab fil-
Kolleġġjata ta' San Ġorġ Ħal Qormi 
 Xogħol Manuel Farrugia

Ftit minn  ħajtu

Forsi l-aktar parti tal-ħajja tal-Qaddis Kolbe li aħna midħla tagħha hija din l-aħħar biċċa, imma biex huwa seta’ jgħix b’dak il-mod, kellu pedamenti sodi. Kolbe ma beniex id-dar tiegħu fuq ir-ramel u meta ġie l-maltemp waqqagħlu kollox, Kolbe bena daru fuq il-blat.

Kolbe kiber f’familja reliġjuża, li fiha sab sostenn u appoġġ għall-vokazzjoni tiegħu. Fiċ-ċentru tal-ispiritwalità tiegħu poġġa l-figura ta’ Marija Immakulata, li huwa kien jaraha bħala r-rabta bejn il-bniedem u Alla, u li lilha jista’ jafda ruħu bl-imħabba u l-fiduċja. Kien hu li waqqaf “Il-Milizja tal-Immakulata” għax kien jaf li bħalma l-Immakulata saħqet ras is-serp, kellha s-setgħa titlob lil Binha jeqred il-ħażen mill-ħajja tagħna. Kolbe mar ixandar lil Kristu fl-artijiet tal-missjoni. Huwa mar kemm il-Ġappun kif ukoll l-Indja sabiex iwassal l-Evanġelju ta’ Kristu lil dawk il-popli!

Wara mewtu

Kolbe ġie beatifikat fis-17 ta’ Ottubru tas-sena 1971 mill-Papa Pawlu VI u kkanonizzat fl-10 ta’ Ottubru 1982 mill-Papa Ġwanni Pawlu II, Pollakk bħalu. Fil-jum tal-kanonizzazzjoni tiegħu, il-Papa Wojtyła fl-omelija tiegħu ddefinieh bħala "martri qaddis, patrun speċjali għaż-żminijiet diffiċli tagħna, patrun tas-seklu diffiċli tagħna" u "martri tal-karità". Preżenti wkoll għaċ-ċerimonja kien hemm Franciszek Gajowniczek, ir-raġel li kien salva mill-mewt fil-kamp tal-konċentrament.

Il-Knisja Kattolika tiċċelebra l-memorja tiegħu dakinhar tal-mewt tiegħu, l-14 ta ’Awwissu.

Dan huwa dak li niċċelebraw illum, il-mewt ta’ bniedem kbir, sewwasew tmenin sena ilu!

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon - 14 ta' Awwissu 2021

Krakovja

Waħda mill-ibliet l-aktar popolari mat-turist Malti saret il-belt Pollakka ta’ Krakovja. Minkejja li din mhix il-belt kapitali ta’ dan il-pajjiż, fiha bosta attrazzjonijiet li tħajjar lil dak li jkun iżurha. Hija belt mimlija ħajja u attività. Fiha l-belt il-qadima, imdawra bi ġnien dawra mejt u ’l barra minn dan il-ġnien tkompli din il-belt meraviljuża.

Farka storja

Krakovja hija waħda mill-akbar bliet li nsibu fil-Polonja. Fiha jgħixu aktar minn seba’mija u ħamsin elf ruħ, Bħal kull belt antika, din tinsab mibnija maġenb xmara għaliex l-ilma minn dejjem kien element li mingħajru ma tistax twaqqaf belt. Ix-xmara li tgħaddi minn Krakovja jisimha Vistula. Din ix-xmara hija twila aktar minn elf kilometru u tgħaddi minn bosta bliet Pollakki oħrajn bħal Varsavja, il-kapitali tal-pajjiż, Gdansk u tispiċċa fil-Baħar Baltiku.

Hemm leġġenda li tgħid li fil-post kien jgħix dragun. Kienu bosta dawk il-kavallieri li ppruvaw jeqirduh imma kollu ta’ xejn għax spiċċaw jittieklu huma minn dal-kiefer dragun. Imma Krakus ħadem mod ieħor. Dan il-kavallier minflok mar jiġġieled mad-dragun beda jitimgħu ħrief avvalenati sakemm id-dragun miet. Fuq l-għar fejn kien jgħix id-dragun dan Krakus bena l-kastell tiegħu u waqqaf il-belt ta’ Krakovja. Xi għadam tad-dragun iddendlu fid-daħla tal-katidral tal-post li nsibu fil-limiti tal-kastell Wavel mibni minn Krakus. Illum nafu li dan l-għadam, li għadu mdendel fil-post, aktarx huwa jew ta’ xi balena jew ta’ mammoth, annimal estint antenat tal-iljunfant.

L-istorja ta’ Krakovja hija waħda twila u mqallba. Ma nistgħux ma nsemmux parti mill-aktar kerha tal-istorja ta’ din il-belt. Bħal ħafna bliet oħra li matul it-tieni gwerra dinjija kienu taħt il-ħakma tan-Nażisti, fiha saru bosta atti tal-biża’ kontra ċ-ċittadini l-aktar dawk ta’ nisel Lhudi.

Il-fabbrika ta’ Oskar Shindler

Naħseb ħafna rawh il-film Shindler’s List. Dan jirrakkonta l-istorja ta’ industrijalist Ġermaniż li kellu fabbrika fi Krakovja. Hu kien iħaddem bosta Lhud u bis-saħħa ta’ hekk ħelishom minn mewt ċerta. Illum il-bini ta’ din il-fabbrika inbidel f’mużew li juri minn xiex għadda l-poplu ta’ Krakovja matul is-snin tal-aħħar gwerra dinjija.

Fil qrib ta’ dan il-mużew kien jinsab il-getto tal-Lhud u għalhekk ma jistax jonqos li hemm bosta tifkiriet ta’ dawn il-paġni suwed tal-istorja tal-bniedem. Fadal biċċa żgħira mill-ħajt li kien idawwar il-getto biex jissegrega lil-Lhud mill-kumplament tad-dinja.

Interessanti hija l-pjazza li kienet tagħmel parti mill-getto. Illum f’ din il-pjazza nsibu għadd ta’ siġġijiet kbar tal-bronż, kollha vojta. Dan huwa monument għal dawk l-eluf ta’ Lhud li minn din il-pajzza tgħabbew biex imorru fil-kampijiet ta’ konċentrament. Hawnhekk huwa post prominenti fl-istorja tax-Shoah, il-ġenoċidju ta’ sitt miljun Lhudi pjanat minn Adolf Hitler.

Qaddis ta’ żmienna

F’din il-belt serva bħala arċisqof San Ġwanni Pawlu II. Minkejja li huwa ma kienx minn Karakovja, ta’ żagħżugħ għadda ħafna żmien f’din il-belt. Kienet is-sena 1978 meta l-Unesco iddikkjarat lill-Belt ta’ Krakovja bħala sit ta’ wirt storiku dinji. Fis-16 ta’ Ottubru ta’ dik is-sena Karol Wojtyła intgħażel bħala l-mexxej tal-Knisja Kattolika, papa mhux Taljan wara 455 sena.

Dan il-Papa twieled u għex bosta snin f’Wadowice, raħal mhux wisq bogħod minn Krakovja. Hemm illum ukoll sar post ta’ turiżmu reliġjuż grazzi għal dan il-bniedem li nistgħu insejħulu kien sar il-Kappillan tad-dinja. Bosta jmorru jżuru Wadowice u jsibu li quddiem il-knisja parrokkjali ta’ dan ir-raħal hemm pjazza li fl-art tagħha hemm l-ismijiet tal-artijiet li żar il-Papa Ġwanni Pawlu II. Isem pajjiżna huwa mniżżel ukoll, għax wara kollox żar Malta akar minn darba.

Santa Marija

Fil-pjazza ewlenija ta’ Krakovja nsibu knisja kbira u sabiħa ddedikata lil Santa Marija. Fuq l-artal maġġur tal-knisja nsibu opra mill-isbaħ. It-titular huwa trittiku sulturat, xogħol ta’ bejn is-snin 1477 u 1489. Fin-nofs naraw lil Marija mtellgħa s-sema filwaqt li fil-ġnub naraw sitt panewijiet skulturati b’siltiet mill-ħajja tal-Madonna.  Minn fuq wieħed mill-kampnari ta’ din il-bażilika tindaqq fanfarra bit-tromba kull siegħa. Il-fanfarra tieqaf sobtu u ma tintemmx. Dan isir biex jitfakkar l-għassies li kien fuq dan il-kampnar fl-1241. Meta t-Tatari resqu lejn Krakovja biex jattakkawha, dan l-għassies qabad it-tromba u beda jdoqqha biex jagħti sinjal tal-periklu li kien fil-qrib iżda vleġġa sparata mit-Tatari nifditlu għonqu u qatlitu waqt li kien qed idoqq. Din il-fanfarra, jew aħjar il-biċċa li tindaqq minnha, tindaqq kuljum, kull siegħa kuljum u dik ta’ nofsinhar tixxandar fuq ir-radju mal-Polonja kollha.

Dan huwa ftit, anzi ftit ħafna minn dak li wieħed jista’ jgawdi meta jżur Krakovja. Żgur li żjara hemmhekk tibqa’ f’moħħ dak li jkun!

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 11 ta' Jannar 2020

Turiżmu reliġjuż

Sa mill-ewwel żminijiet tal-Knisja, l-Insara kienu jfittxu li jagħmlu pellegrinaġġi lejn l-aktar postijiet għeżież għalihom bħal dawk li fihom għex Ġesù Kristu. Kienu spiss ukoll iżuru oqbra ta’ martri u biż-żmien bdew isiru l-pellegrinaġġi. L-aktar pellegrinaġġ popolari u mixtieq kien dejjem lejn l-Art Imqaddsa, imma kemm minħabba l-bogħod, kemm minħabba n-nuqqas ta’ mezzi finanzjari jew ta’ trasport kif ukoll minħabba li dawn il-postijiet mhux dejjem kienu f’ idejn l-Insara, kellha tinstab soluzzjoni oħra. Għalhekk fil-knejjes bdew isiru l-istazzjonijiet tal-Via Crucis u dak li jkun seta’ jinvista dawn l-istazzjonijiet mill-qrib ta’ daru u jħossu daqs li kieku żar il-postijiet għeżież fejn għex il-Mulej. Meta l-folja nqalbet, reġgħu bdew isiru pellegrinaġġi għal Ġerusalemm. Betlem, Nazzaret u l-inħawi l-oħra tal-Palestina. Nistgħu ngħidu li dan kien l-ewwel turiżmu reliġjuż fid-dinja. Ma rridux  nimmaġinaw turiżmu bħal tal-lum. Kien ikun vjaġġ iebes u ta’ sagrifiċċju. Minkejja li għaddew elfejn sena, dawn it-tip ta’ vjaġġi għadhom isiru, mhux biss fit-Terra Santa imma f’ bosta rkejjen oħrajn tad-dinja li għandhom xi rabta speċjali ma’ xi qaddis jew devozzjoni partikolari.

Spanja, l-Portugall u Franza

Lourdes Franza

Wieħed mill-postijiet l-aktar popolari mal-Insara li jkunu jixtiequ jagħmlu pellegrinaġġ, insibuh ġewwa Spanja. Jissejjaħ Santiago di Campostela. Jingħad li l-Appostlu San Ġakbu wasal sa hawn bil-predikazzjoni tiegħu. Illum huma eluf kbar il-pellegrini li jimxu kilometri twal biex jaslu sas-santwarju famuż, fejn hemm ċensier kbir daqs lampier, imdendel mas-saqaf ta’ dan is-santwarju. Għall-fatt biss ta’ dan iċ-ċensier huma numerużidawk li jżuru dan il-post sabiħ. Spanja tat ukoll lill-Knisja bosta persuni qaddisa u llum huma ħafna dawk li  jmorru pellegrinaġġ fuq il-passi tagħhom. San Duminku ta’ Gużman, Santa Tereża ta’ Avila, San Ġwann tas-Salib huma biss tlieta mill-qaddisin Spanjoli li jiġbdu lejn din l-art numru kbir ta’ turisti reliġjużi. Nistgħu nsemmu wkoll id-devozzjoni Marjana li hemm fi Guadalupe u f’ Garabandal, żewġ lokaliotajiet Spanjoli oħra li wkoll jattiraw numru kbir ta’ pellegrini.

Fejn jidħol vjaġġar reliġjuż, il-Portugall huwa sinonimu ma’ Fatima. Illum Fatima huwa lok ta’ pellegrinaġġi mhux biss għall-Insara ewropej imma anke għal dawk li jaqsmu l-Atlantiku billi l-Portugall huwa l-ewwel  pajjiż fejn wieħed jista’ jniżżel saqajh meta jħalli l-kontinent Amerikan.

Fi Franza żgur li l-aktar post reliġjuż magħruf huwa Lourdes. Dan il-post illum sar joffri jiem ta’ riflessjoni spiritwali u fl-istess waqt opportunità li wieħed igawdi l-ġmiel naturali tal-inħawi. Franza wkoll tat lill-Knisja u lid-dinja qaddisin kbar bħal Ġwanni Marija Vianney u Tereża tal-Bambin Ġesù. Ars, fejn kien kappillan Vianney u Lisieux, minn fejn kienet Santa Tereża illum huma mfittxijin minn bosta Nsara. Post ieħor Franċiż li forsi mhux daqstant magħruf magħna huwa La Salette, fejn il-Madonna kienet dehret lil żewġt itfal fl-1846. Franza toffri wkoll post fejn jilqa’ kull tip ta’ Nsara, Kattoliċi, Protestatni, Evanġeliċi u nsomma lil kulħadd. Dan huwa Taizè. Hemmhekk hemm komunità ekumenika li tilqa’ lil min ikun irid jgħaddi ftit jiem  ta’ paċi ta’ veru.

Italja

L-Italja hija miksija minn fuq sa isfel b’ santwarji jew postijiet devozzjonali li jżuruhom miljuni ta’ turisti reliġjużi ta’ kull sena. Minn Turin, post San Ġwann Bosco għal Padova, magħruf għal sant’ Antnin. Assisi, raħal San Franġisk u Santa Kjara għal Cassia post Santa Rita. San Giovanni Rotondo għad-devoti ta’ Padre Pio għal Bari fejn hemm devozzjoni kbira għal San Nikola. Ruma hija l-Belt Kapitali tal-Fidi Nisranija u għalhekk it-turiżmu reliġjuż hemmhekk huwa enormi. Loreto, Pompei u Sirakuża huma lokalitajiet oħra Taljani li jattiraw bosta pellegrini.

Polonja

Wadowice Polonja

Il-Polonja sa qabel ma’ waqa l-Komuniżmu ftit li xejn konna nafu biha. Konna nafu li teżisti u ftit li xejn aktar. Illum dan il-pajjiż sar ukoll wieħed li jiġbed numru kbir ta’ pellegrini. Dawn iżuru l-postijiet li fihom twieled, għex u ħadem il-Papa San Ġwanni Pawlu II. Imma mhux biss, il-Polonja hija wkoll l-art li fiha d-devozzjoni lejn il-Madonna s-sewda u l-post fejn bdiet il-qima lejn Il-Ħniena Divina. Illum il-Polonja sar lokal popolari ma’ dawk li jfittxu postijiet devozzjonali differenti minn dawk tradizzjonali.

U Malta?

Grotta ta' San Pawl Rabat Malta

Pajjiżna huwa wieħed minn tal-bidu li ħaddan il-fidi Nisranija. Postijiet ta’ devozzjoni għanda kemm trid – fors xi wħud lanqas nafu bihom aħna stess. Ta’ Pinu, il-Madonna tal-Mellieħa, l-għar ta’ San Martin, Il-Madonna tas-Saħħa, il-grotta ta’ San Pawl, il-Madonna tal-Għar, il-Madonna tal-Ħerba, il-Madonna tal-Ħlas, ir-Redentur tal-Isla u nistgħu nibqgħu sejrin. Pajjiżna għandu potenzjal li joffri turiżmu reliġjuż bħal pajjiżi oħrajn u nemmen li għandu vantaġġ fuq pajjiżi oħra. Il-fatt li kollox huwa qrib inaqqas il-ħin tal-ivjaġġar u għalhekk pellegrinaġġ fil-gżejjer Maltin jista’ jkun imżewwaq sewwa biex jiġbor fih l-aktar postijiiet possibbli.

Il-mistoqsija tiegħi hija din: kemm qegħdin nisfruttaw dan il-potenzjal?

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon 12 ta' Settembru 2015