Profeta

Spiss nisimgħu min jgħid li xi ħadd kien profeta għax ikun bassar u qata’ xi ħaġa li tkun ġrat sewwasew kif ikun qal dak it-tali. Imma l-profeta m’huwiex biss dak li jbassar il-futur u jaqta’ xi jkun ser jiġri, il-profeta mhux xi saħħar, il-profeta jmur lil hinn mit-tbassir tal-futur.

Il-kelma profeta għandha l-għeruq tagħha fil-Grieg antik. Il-kelma προφήτης (profeta) hija magħmula minn żewġ kelmiet. Ħalli nibda minn denbha u nfisser l-aħħar biċċa. Φημί (tinqara femi) tfisser titkellem, tgħid xi ħaġa. Mela l-profeta għandu x’jaqsam mad-diskors, il-profeta ma jistax jibqa’ mutu, il-profeta fin-natura tiegħu irid ilissen xi ħaġa għax inkella ma jkun profeta xejn. Niġu issa għall-ewwel parti tal-kelma. Προ (tinqara pro) tfisser quddiem, qabel imma tfisser ukoll minflok jew f’isem. Mela jekk ngħaqqdu dawn iż-żewġ kelmiet u naraw xi jfissru nkunu nistgħu ngħidu li profeta huwa kemm dak li jitkellem qabel ma tkun seħħet il-ħaġa kif ukoll dak li jitkellem f’isem ħaddieħor.

Figuri

Il-profeti huma figuri tipikament reliġjużi li nsibuhom tista’ tgħid fir-reliġjonijiet li jemmnu f’xi tip ta’ alla jew allat. Il-profeta huwa dak li jitkellem f’isem dawn l-allat. Fil-fidi Lhudija, u ovvjament f’dik Nisranija wkoll għaliex din tat-tieni hija mwielda minn tal-ewwel, il-figura tal-profeta hija waħda importanti ħafna. Dawn huma figuri li wasslu kemm il-kelma ta’ Alla lill-poplu kif ukoll bassru dak li kellu jseħħ fil-futur. L-itwal ktieb fil-Bibbja huwa ta’ profeta, ta’ Isaija, għad li l-istudjużi jsostnu li dan il-ktieb twil ma nkitibx minn persuna waħda iżda tal-anqas minn tlieta. F’dan il-ktieb insibu kemm il-kelma ta’ Alla mwassla lill-poplu ta’ Isreal kif ukoll tħabbir tal-ġejjieni, it-twelid tal-Messija, ta’ ħellies tal-poplu.

L-aktar fidi qrib dawn it-tnejn hija dik Musulmana li wkoll iżommu xi profeti li nsibu fl-Antik Testment bħala nies qaddisa u jissiġillaw il-lista tal-profeti b’Muħammed, il-fundatur tal-Islam. Xi reliġjonijiet oħra wkoll insibu l-profeti fihom.

Kliemu

Isaija l-profeta

Imma issa ejjew naraw il-profeta xi kliem jgħid. Huwa profeta għax iwassal il-messaġġ ta’ Alla u għalhekk il-kliem li jgħid meta jipprofetizza ma jkunx kliemu imma kliem li Alla jkun irid iwassal lill-bniedem. Kieku profeta ilissen kliemu ma jkun profeta xejn għax ikun qed iwassal il-messaġġ tiegħu, qed jikkomunika dak li għandu f’moħħu. Kieku l-profeta jwassal dak li għandu f’moħħu allura nispiċċaw ngħidu li kieku Facebook u Twitter huma mimlijin profeti! Il-profeta jwassal kliem il-Mulej.

Il-pajjiż tal-profeta

Fl-evanġelju nsibu l-fatt meta Kristu mar fis-sinagoga u ħabbar il-kelma ta’ Alla imma niesu ma laqgħuhx. Hu qalilhom bla tlaqlieq li l-ebda profeta ma huwa milqugħ f’pajjiżu, anzi ma hemmx post agħar minn pajjiżu fejn profeta jiġi mżebblaħ. Mhux faċli li bniedem li tkun tafu sa minn twelidu, tarah jitrabba, jikber, isir ġuvni, raġel taċċetta mingħandu tagħlim differenti minn dak li tant tkun ilek fih. Kien għalhekk li lil Kristu ma aċċettawh, kien għalhekk li ma niżżluhiex li bin il-mastrudaxxa jgħallimhom tagħlim differenti minn dak li kienu ankrati fih. Kienet iebsa biex jidrittaw l-imgħawweġ tagħhom wara t-twissija ta’ bniedem li kienu jafuh.

Profeti llum għad għandna, li forsi ma jitkellmux f’isem Alla imma jitkellmu f’isem is-sewwa, f’isem il-ħaqq u l-ġustizzja, imma l-istess bħalma għamlu lill-profeti tat-Testment il-Qadim, kliemhom bosta drabi jaqa’ fuq widenejn torox.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'Il-Mument - 3 ta' Frar 2019

Timbru

Sa ftit snin ilu t-tpinġija fuq il-ġisem, dik li llum kulħadd isejjaħ tattoo imma li l-Maltin ta’ qabel kienu jsejħu biss “tpinġija”, kienet xi ħaġa permanenti. Kemm-il darba wieħed jagħmilha jkollu jibqa’ biha għal dejjem għax ma titħassarx. Illum hawn sistema li din it-tpinħija titneħħa wkoll minn fuq il-bniedem. Fil-kampijiet ta’ konċentrament ta’ żmien it-tieni gwerra dinjija il-priġunieri kien jitpinġielhom numru fuq driegħhom biex ikun iservi bħala timbru ta’ identifikazzjoni ta’ dak li jkun.

Hemm xi sagramenti li wkoll jagħtu timbru lil min jirċevihom u dawn bħalma kienet it-tpinġija ta’ dari, ma jitħassru qatt.

Sagramenti ta’ karattru

Mis-seba’ sagramenti hemm tlieta li jagħtu karattru. Dawn huma il-magħmudija, il-griżma tal-isqof u l-ordni sagri. Ladarba Nisrani jirċevihom, jagħmel x’jagħmel jibqgħu fuqu. Is-sagramenti l-oħra ma jagħtux karattru u jistgħu jkunu rċevuti kemm-il darba. Il-qrar u t-tqarbin huma l-aktar sagramenti li nirċievu, il-griżma tal-morda ġieli tingħata aktar minn darba u ż-żwieġ sagrament jista’ jerġa’ jingħata kemm-il darba xi parti mill-koppja tmut. Iżda jekk bniedem ikun mgħammed ma jkunx jista’ jerġa’ jitgħammed għaliex dak is-sagrament huwa għall-ħajja kollha. L-istess ngħidu għall-griżma tal-isqof u l-ordni sagri, dawn ma jiġux ripetuti.

Issa ġieli smajna li kien hawn min ried li titħassarlu l-magħmudija li jkun ingħata fi twelidu. Hemm metodu biex dan isir, imma personalment naraha li din il-ħaġa tkun qisha jiena twelidt Malta u nara kif nagħmel biex uffiċjalment inkun imniżżel li twelidt f’xi pajjiż ieħor. Mhux bħal meta nibdel iċ-ċittadinanza. Jekk nibdel iċ-ċittadinanza u minn Malti nsir ta’ xi nazzjonalità oħra, xorta waħda ċ-ċertifikat tiegħi ikun juri li twelidt Malta. Inħoss li min ma jixtieqx jibqa’ fi ħdan xi għaqda jew Knisja jista’ jagħmel dan mingħajr ħafna kumplikazzjonijiet.

Magħmudija

Il-magħmudija hija s-sagrament li jista’ jingħata minn kulħadd f’każi ta’ emerġenza. Jekk tarbija tat-twelid tkun fil-periklu tal-mewt, l-infermier, it-tabib jew kull persuna oħra tista’ tamministra l-magħmudija anke jekk dik il-persuna ma tkunx tħaddan it-twemmin Nisrani. L-importanti hu li l-persuna jkollha l-intenzjoni retta li tgħammed lil dik it-tarbija u tgħid il-kliem: “Jiena ngħammdek fl-Isem tal-Missier u tal-Iben u tal-Ispirtu s-Santu”. Nerġa’ ngħid, dawn huma okkażjonijiet rarissimi u ma humiex il-prassi normali. Normalment il-magħmudija tingħata waqt il-quddiesa fil-parroċċa fejn ikunu joqgħodu l-ġenituri.

Magħmudija tal-Mulej

Illum niċċelebraw il-magħmudija tal-Mulej, naraw lil Ġesù jersaq lejn Ġwanni biex jitgħammed mingħandu. Naraw li hija kontradizzjoni għax il-ħaġa hija bil-kontra. Il-fatt li Ġesù resaq biex jitgħammed mingħand Ġwanni turi l-umanità tiegħu. Jgħidilna San Pawl li hu li kellu n-natura ta’ Alla, ma qagħadx ifittex tiegħu li hu daqs Alla imma tneżża’ minn kollox, xejjen lilu nnifsu u sar jixbah lilna l-bnedmin f’kollox minbarra d-dnub [Fil:2:6-7]. Ladarba kien jixbah lilna huwa mexa wkoll bħalma jimxu l-bnedmin l-oħra.

Iżda l-magħmudija ta’ Ġwanni kienet biss tħejjija għall-magħmudija li ta Kristu. Ġwanni għammed biss bl-ilma u allura l-magħmudija tiegħu ma kinitx tħalli karattru, ma kinitx tagħti timbru lil dak li jirċeviha. Ġesù ħa din it-tip ta’ magħmudija u mhux l-oħra tal-ispirtu għax ma kellux bżonnha, iżda ordna lid-dixxipli:  “Morru, mela, agħmlu dixxipli mill-ġnus kollha, u għammduhom fl-isem tal-Missieru tal-Iben u tal-Ispirtu  s-Santu” [Mt:28:19].

Din hija d-differenza bejn il-magħmudija li ħa Kristu u dik li ħadna aħna. Tagħna tatna timbru li ma jitħassarx.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'Il-Mument - 13 ta' Jannar 2019