Entità Inkussiva

Qatt kontu Ruma u tlajtu fuq il-koppla tal-Bażilika ta’ San Pietru fil-Vatikan u ħaristu lejn il-pjazza ta’ quddiem din il-knisja? Jekk le, qatt  rajtu xi ritratt meħud mill-għoli ta’ din il-pjazza? Jekk iva nistedinkom iġġibuha quddien għajnekom. Jekk qatt ma tlajtu fuq il-koppla jew laqnas rajtu xi ritratt, nipprova nispjegalkom ftit jien kif inhi din il-pjazza.

Quddiem il-Bażilika joħorġu bħal par dirgħajn li jdawru lil din il-pjazza meraviljuża. Dawn id-dirgħajn jissejħu il-kolonnat ta’ Pjazza San Pietru għax fihom erba’ faxxi ta’ kolonni wara xulxin. L-idea wara dan d-disinn ta’ din il-pjazza kien propju li l-Knisja tiftaħ dirgħajha biex tilqa’ lil kulħadd. Hekk għadnu jkun għax il-Knisja ta’ Kristu hija bħax-xibka tas-sajjied li fiha jinġabar minn kollox.

Sinodu

Għadha kemm spiċċat l-ewwel parti tas-Sinodu tal-Isqfijiet dwar il-familja. Xi ħtieġa kien hemm li isqfijiet minn madwar id-dinja kollha jinġabru u jiddiskutu l-qagħda tal-familja llum? Kien hemm ħtieġa kbira għax minkejja li l-verità ma tinbidel qatt, jiġifieri dak li għallem Kristu għadu validu sal-lum, u hekk jibqa’ sa tmiem id-dinja, madanakollu is-sitwazzjonijiet u r-realtajiet li qegħdin ngħixu fihom aħna l-bnedmin tat-tielet millenju tal-Kristjaneżmu huma għal kollox differenti minn dawk li għex fihom Kristu. Għalhekk iltaqgħu l-isqfijiet għax jafu li fil-Knisja mwaqqfa minn Kristu hemm post għal kulħadd. Bħalma intqal f’ dan is-sinodu, is-sagramenti ma humiex għall-perfetti imma għal midinbin biex jirrikonċiljaw mal-Imgħallem.  U għax l-isqfijiet, bħal kull saċerdot ieħor, jaf kemm sofferenzi hemm fil-familji tal-lum, imħasset il-ħtieġa li jitlaqqa’ dan is-sinodu.

Divorzjati u miżżewġin mill-ġdid

Waħda mit-temi l-aktar jaħarqu li miss is-sinodu kienet fejn jidħol it-tieni żwieġ. Il-Knisja Kattolika ma taċċettax it-tieni għaqda matrimonjali. B’ differenza għall-Knisja Latina, dik Ortodossa tbierek it-tieni għaqda. Meta qegħdin ngħidu tbierek ma jfissirx li l-Knisja Ortodossa tqis żwieġ ta’ persuni li fl-ewwel imħabba tagħhom ma sabux xorti, bħala sagrament. Le, imma tbierek lil dik il-koppja sabiex tkun taħt il-ħarsien ta’ Alla. B’ din id-differenza bejn dawn iż-żewġ Knejjes spiss tinħoloq konfussjoni fl-imħuħ u ġieli jkun hemm min jistaqsi lilna s-saċerdoti liema huwa t-tagħlim veru tal-Knisja, jew liema Knisja waqqaf Kristu. Dawn huma mistoqsijiet li mhux faċli tweġibhom. Kristu waqqaf Knisja waħda. Il-firda bejn l-Oċċident u l-Orjent saret biż-żmien. It-tagħlim tal-Knisja ma huwiex tagħha imma tal-fundatur tagħha, u għalhekk tlaqqa’ s-sinodu biex wieħed jara x’ hemm xi jsir. Ġieli jiġu persuni u jgħidulek li ilhom tletin, erbgħin jew ħamsin sena miżżewġin u qatt ma tradew lill-parti l-oħra. U jistaqsuk jekk quddiem Alla iż-żwieġ tagħhom huwiex bħal ta’ dawk li biddlu lill-parti l-oħra. Mhux faċli ssib kliem biex tfisser lil dawn it-talin li Alla huwa ħanin u li dawk li ma sabux xorti fl-ewwel żwieġ, xorta huma ulied Alla. Aħna nirraġunaw ta’ bnedmin li aħna. Imnalla Alla ma jirraġunax bħalna għax kieku l-ġenna tkun vojta!

Żwiġijiet validi

Biex żwieġ sagrament ikun validu irid li ż-żewġ partijiet meta jkunu fuq l-altar, ikunu ċerti li dak li qegħdin jagħmlu huwa kuntratt sal-mewt. Jekk parti mill-koppja ma jkolliex dan f’ moħħa, iż-żwieġ ma jkunx jgħodd u jkun null.  Bil-mentalità divorzista li għandha llum niddubita kemm żwiġijiet huma validi! Il-mentalità tal-lum hija waħda konsumista, nibbdlu l-oġġetti li jkollna spiss, minn mowbajl, sa karozza, minn xogħol sa dar. U anke fejn tidħol il-parti l-oħra tal-koppja, daħħlet ukoll din il-mentalità. Meta parti mill-koppja tersaq lejn is-sagrament taż-żwieġ b’ din l-idea ġewwa moħħha, iż-żwieġ ikun fażul, invalidu.

Unjoni Ċivili

Realtà oħra li qegħdin spiss insibu ma’ wiċċna hija ta’ persuni li ma jistgħux jingħaqdu fi żwieġ sagrament. Fost dawn hemm dik il-faxxa li diġa semmejna, iddivorzjati u miżżewġin mill-ġdid u hemm oħrajn. Dawn ukoll huma ulied Alla u bl-ebda mod ma għandhom jiġu esklużi mill-Knisja ta’ Kristu. Ma’ din il-faxxa jidħlu wkoll il-koppji omosesswali. Meta nies li jaqgħu f’ din il-faxxa jiġu jitkellmu magħna s-saċerdoti, dlonk nindunaw bix-xewqa kbira tagħhom li kieku l-qagħda tagħhom ma hijiex dik li hi imma hija waħda regolari. Knisja inkussiva ma tistax twarrab lil dawn in-nies. Dawn jidħlu fix-xibka wkoll.

Ma nkun qiegħed nikxef l-ebda sigriet meta ngħid li fuq dawn iż-żewġ argumenti kien hemm l-inqas qbil fis-sinodu. Fuq iddivorzjati u miżżewġin mill-ġdid li jitqarbnu, 104 ivvutaw favur u 74 kontra, filwaqt li dwar koppji gay, 118 favur u 62 kontra. Dawn id-dati jintabu fis-sit tal-Vatikan għal min jinteressah.

Għalhekk iltaqa’ s-sinodu biex kemm jista’ jkun kulħadd ikun parti mill-makkinarju li jħalli l-Knisja miexja l quddiem. Għalhekk tkellmu l-isqfijiet, biex ulied Alla jħossuhom tassew ulied f’entità inkussiva u mhux waħda li teskludi bl-addoċċ.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher fin-Nazzjon 1 ta' Novembru 2014

Knisja Muta

Mons. Isqof Mario Grech
President tal-Konferenza Episkopali Maltija

Ma tridx wisq biex tinduna kemm kliem l-isqfijiet tagħna huwa minnu meta jgħidu li l-Knisja jekk titkellem taqlagħha u jekk ma tgħid xejn taqlagħha xorta waħda. Din il-ħaġa ma hijiex xi fenomenu ta' pajjizna imma konna u għadna nsibha fid-dinja kollha. Dan ġara ma' bosta papiet ukoll, allura ma nistagħġbu xejn jekk isir anke mal-mexxejja tal-Knisja f' pajjizna.

Qabel id-divorzju

Qabel ma' pajjizna introduċa l-ligi tad-divorzju ftit snin ilu, kien hemm min stenna li l-qassisin jgħidu ċar u tond li l-Knisja Kattolika għandha t-tagħlim tagħha dwar dan is-suggett. Mhux għax ma kienx hemm min qal ċar u tond, imma f’pajjiżna kollox għandu l-ħabta jiġi politiċizzat allura ħafna serħu moħħhom mill-maturità tal-poplu Malti. Tajjeb ngħidu li dawk li kellhom id-dritt tal-vot kienu kollha adulti u ta' adulti kellhom ukoll dmir li jfittxu x'inhu t-tagħlim tal-Knisja dwar dan is-suggest. Kellhom dritt jistqasu jew ifittxu.

Sfortunatment mhux talli ma sarx hekk imma kien hemm membri tal-kleru li aktar gerfxu l-imħuħ milli gwidaw il-poplu ta' Alla. Spiċċajna biex kellha argumenti kontra xulxin minn saċerdoti Maltin u dawn spiċċaw aktar ħawdu lil min ma kienx jaf is-sewwa kollu.

Il-Papa Frangisku

Minn meta daħal id-divorzju f'pajjizna inbidel mhux biss il-gvern ta' Malta imma nbidel ukoll il-Papa. Madankollu it-tagħlim tal-Knisja ma nbidilx, dak li kien jgħodd qabel għadu jgħodd illum ukoll. Xi mezzi tal-media, bdew jinterpretaw id-diskorsi ta' Papa Bergoglio kif jaqbel lilhom. Jekk il-Papa jitkellem dwar il-ħtieġa li nħennu u nħobbu l-persuni ddivorzjati dlonk insibu xi mezzi tax-xandir li jgħidu li l-Papa qal li l-persuni ddivorzjati u miżżewġin mill-gdid jistgħu jitqarbnu. Din ma tkun xejn għajr gidba ħoxna u l-Vatikan spiss igiddeb xniehat bhal dawn. Il-Papa ma jkun qal xejn ġdid għajr li dawk li ma sabux xorti fil-ħajja miżżewġa tagħhom, ma humiex esklużi mill-Knisja. Huwa jkun qiegħed jgħidilna li għandna nħennu u nħobbu lil dawn il-persuni xorta waħda għax huma wkoll ulied Alla. Il fatt li ż-żwieġ tagħhom ma rnexxiex ma jfissirx li ma jistħoqqilhomx imħabba u rispett. Xejn ġdid, dan huwa t-tagħlim ta' Ġesù Kristu.

Kun sinċier miegħek innifsek u wiegeb din il-mistoqsija: Hemm bżonn tabilħaqq li jgħidulek x'inhu s-sewwa u x' mhux? Hemm bżonn li jingħatalek kollox bl-imgħarfa?

Unjoni ċivili

Issa li Malta saret wieħed mill-pajjiżi li għandhom il-liġi tal-unjoni ċivili, kien hemm min reġa' beda jikkritika lill-Knisja. U nerġa' nagħmel l-istess mistoqsija li għamilt qabel, u disgħa u disgħin fil-mija naf x' inhi t-tweġiba tiegħek. Tajjeb Inżommu f'moħħna wkoll li żmien l'ancien regime għadda. Illum ma għadux is-sultan li jiddeċiedi liema fidi jħaddnu s-sudditi tiegħu. Illum Stat u Knisja huma żewġ entitajiet differenti li jimxu mal-istess pubbliku imma jistgħu jsegwu toroq differenti.

Kliem Kristu

Kien Kristu stess li qal biex lil Ċesari nagħtuh dak li hu tiegħu u dak li hu ta' Alla nagħtuh lil Alla. Noqgħodu attenti għax dan ma jfissirx li dak li hu ta' Ċesari nagħtuhulu u miegħu nagħtuh dak ukoll li hu ta' Alla. Le nifhmuh sew dal-kliem. Imbagħad min iħoss li dan il-kliem ma jgħoddx għalih allura dik storja oħra.

Imbagħad ngħidu li l-Knisja hija muta. Il-knisja twassal kliem Kristu u mhux kliemha u għalhekk il-messaggi li twassal jistgħu ma jkunux messaggi verbali imma messaġġi mod ieħor. Ngħidu li l-Knisja tibqa' muta meta nsoddu widnejna biex ma nisimgħux kliem min waqafha.

Fr Reno Muscat 

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon 17 ta' Mejju 2014

Lobby

Spiss nisimgħu minn isemmi l-kelma “Lobby” jew “Lobbiżmu” forsi ftit li xejn nintebħu kemm anke f’ pajjiżna sar “lobbying” li f’ ċerti każi biddel il-mod ta’ kif jaħsbuha  l-Maltin. Lobbying ma huwa xejn għajr grupp li jagħmel pressjoni. Dan huwa differenti mir-relazzjoni pubblika għax dan tal-aħħar għandu l-għan li jpoġġi l-grupp jew l-organizazzjoni f’ pożizzjoni aktar magħrufa imma l-lobbiżmu jinfluwenza lil min għandu l-poter li jieħu ċertu deċiżjonijiet.

Film komiku

Fl-2005 kien ħareġ il-film “Thank You For Smoking”. Il- film huwa komiku imma kien juri tassew x’inhu l-lobbying.  Nick Naylor, viċi-president tal-Akkademja dwar l-istudji fuq it-tabakk, imwaqfa minn kumpaniji li jipproduċu s-sigaretti, kellu x-xogħol tal-lobbying ma’ kumpanija minnhom. Darba mar ikellem lill-istudenti tal-klassi ta’ ibnu. Meta qalilhom li jaħdem ma’ kumpanija tas-sigaretti, tifla mill-klassi qaltlu li ommha tgħidilha li s-siġaretti jaħgmlu l-ħsara.  Naylor dlonk staqsiha jekk ommha kienitx tabiba jew għamiltx xi studju dwar is-sigaretti. Meta t-tifla qaltlu le, ta’ lobista li hu, qalilha li għandu mnejn ommha għandha żball. Dan huwa eżempju wieħed ta’ lobbiżmu fejn l-abjad nibdew insejħulu iswed.

Barra l-kamra

Il-lobby hija il-kamra ta’ barra, l-intrata li twasslek għall-kamra prinċipali. Il-ħsieb wara l-isem tal-gruppi li jagħmlu pressjoni jittieħed mill-kurutur jew aħjar il-lobby li jkun hemm barra l-kamra tal-parlament. Hemmhekk jistgħu jiltaqgħu membri parlamentari minn kull partit u jitkellmu bejniethom dwar suġġetti varji. Ikun hemm membri li minkejja li ma jkunux fuq l-istess naħa tal-kamra jkollohom interessi komuni u jingħaqdu f’ grupp ta’ lobbying biex jagħmlu pressjoni fuq il-gvern dwar ċerti kwistjonijiet u fuq l-oppożizzjoni biex taqbel mal-proposti tal-grupp. Imma dil-ħaġa ma ssirx biss fil-parlameti iżda nsibuha kull fejn teżisti xo forma ta’ organizazzjoni. Jeżistu aġenziji li xogħolhom huwa l-lobbying. Fil-film li semmejt aktar il fuq, bin Nick jistaqsieh jekk hux kulħadd jista’ jaħdem f’ dan il-qasam. Missieru wieġbu fin-negattiv għax skont hu, biex taħdem fil qasam tal-lobbying irid ikollok moralità flessibili.

F’ Malta

F’pajjiżna wkoll kellna każi ta’ lobbying. Ejjew niftakru l-kwistjoni tad-divorzju. Kien inħoloq grupp ta’ membri parlamentari kemm miż-żewġ naħat tal-kamra li riedu li d-divorzju jidħol f’ Malta. Dan kien lobbying li ta suċċess lil min għamlu. Ħasra li l-Knisja ma kienitx daħlitx fil-logħba u spiċċat biex tat walk over għax għandu mnejn l-istorja politka ta’ Malta kienet tkun xi ftit differenti.

L-unjoni ċivili li qiegħda fuq l-aġenda ta’ pajjiżna hija wkoll frott ta’ grupp ta’ pressjoni, jew aħjar frott ta’ lobbying. Ma jfissirx li l-membri parlamentari li jivvutaw favur liġi li tirrikonoxxi l-unjoni ċivili ma humiex miżżewġin b’mod regolari bħalma ma jfissirx li dawk li vvutaw favur id-divorzju ma għandhomx żwieġ stabbli. Xejn minn dan.

Issa nibet grupp ta’ pressjoni kontra l-bejgħ taċ-ċittadinanza Maltija. Jekk isir lobbying tajjeb minn dan il-grupp għandu mnejn iwassal lill-gvern jibdel il-pożizzjoni tiegħu. Min jaf iktar il quddiem kemm lobbying għad isir ġewwa pajjiżna dwar deċizjonijet importanti. Il-lobisti ma humiex xi mostri, huma nies li jagħtu każ tal-minoranzi anke jekk ma jkunux jagħmlu parti minn xi waħda minnhom u jagħmlu pressjoni  biex id-deċizzjoni li tittieħed tkun favur il-kawża li jkunu qegħdin  jiddefendu.

Fr Reno Muscat OP

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon , 23 ta' Novembru 2013

Mitt sena ħsieb!

(Dan l-artiklu ktibtu sentejn ilu - fl-2011)

Għandi ħabib tiegħi li spiss kien jgħidilna “Missieri taf x’jgħid: b’mitt sena ħsieb ma tħallasx xahar kera!” Dan ħabibi jismu Johney imma mhux Ġanni tas-sensiela televiżiva “Simpatiċi”. Il-ħsieb wara dak li kien jgħid missier Johney huwa li kollu ta’ xejn wieħed joqgħod jaħseb u ma jieħux azzjoni. Tabilħaqq li l-ħsieb irid isir għax inkella ma jsirx xogħol sew, imma ladarba jkun sar il-ħsieb ikun meħtieġ li jibda x-xogħol għax inkella kollox jibqa’ ħsieb u ma jsir xejn fil-konkret.

Pajjiżna għadu kif għadda minn eżerċizzju. Għadna kif eżerċitajna d-dritt tal-vot bħala ċittadini ta’ pajjiż demokratiku. Ir-riżultat nafuh u ma hiex l-intenzjoni tiegħi li niddiskuti ir-riżultat tar-referendum. Iżda minbarra r-riżultat li ħareġ f’ dan ir-referendum, ħareġ riżultat ieħor mingħajr ma sar vot għalih. Xi rrid ngħid b’ dan il-kliem? Qabel il-jum tar-referendum saru bosta mistoqsijiet li dlonk juru li l-Maltin huma neqsin minn ċerta informazzjoni. Dan huwa ir-riżultat l-ieħor li ħalla ir-referendum tat-28 ta’ Mejju li għadda.

Bosta ħbieb tiegħi staqsewni jekk min jivvota favur id-divorzju jkunx qiegħed jidneb. Jekk min ivvota Iva jistax jirċievi s-sagramenti. Kien hemm min staqsieni jekk erġajniex lura għall-kwistjoni politika-reliġjuża li kien hemm f’ pajjiżna fis-snin sittin. Lil bosta minn dawn il-ħbieb weġibthom mill-aħjar li stajt, imma intbaħt li hemm bżonn ta’ ħafna tagħlim. Ma nlumhomx lil dawn sħabi li staqsew dawn id-domandi għax nemmen li kien hemm xi ftit tad-diżgwid anke mill-awtoritajiet kompetenti.

Issa kellna żmien naħsbu u nemmen li qorob iż-żmien li nxammru l-kmiem u nibdew naqsmu dak li tgħallmu l-membri tal-kleru mal-poplu kollu. Tajjeb li ngħallmu lill-poplu x’ inhu d-dnub, xi tkun ċensura, xi jkun interdett u xi tfisser skomunika. Tajjeb li f’ fuljetti parrokkjali jibda jkun hemm xi tagħrif dwar il-liġi tal-Knisja Kattolika, dak li jissejjaħ id-Dritt Kanoniku, tagħrif miktub bi kliem li jifhmu kulħadd u mhux artikli miktubin minn nies tal-liġi bi kliem li jifhmu biss in-nies tal-liġi, imma artikli miktubin minn nies tal-liġi bi kliem li tifhmu l-mara tad-dar, jifhmu il-ħaddiem tal-fabbrika. Kieku l-poplu Malti kien infurmat u edukat dwar dawn il-liġijiet tal-Knisja żgur li kienu jonqsu ħafna mistoqsijiet li saru qabel ir-referendum. Ikun sewwa jekk il-poplu Malti jkun jaf x’inhi id-differenza bejn pożizzjoni matrimonjali f’ diffikultà u pożizzjoni matrimonjali irregolari. Tajjeb fuq kollox li l-poplu jkun jaf li l-Knisja tilqa’ lil kulħadd għax hija Omm u Għalliema.

Jekk min-naħa tal-Knisja kien hemm xi nuqqas ta’ tagħrif, naħseb li anke min-naħa tal-istat ma kienx kollox ċar kristall. Ikun jiswa’ jekk jinħoloq ċentru ta’ informazzjoni dwar il-liġi tad-divorzju. Helpline fejn wieħed ikun jista’ iċempel u jsib min jirrispondi il-mistoqsijiet li jkollu. Mhux sewwa li kulħadd intelaq jimxi għal riħu bla ma jsib min ifehmu.

B’ mitt sena ħsieb ma tħallasx xahar kera! Jeħtieġ li minn issa nibdew naħdmu konkretament sabiex kemm bħala Knisja kif ukoll bħala stat ikollhom punti ta’ riferiment għal dik il-faxxa ta’ nies li forsi ma jkolliex idea ċara. Dawn iż-żewġ istituzjonijiet għandhom jagħmlu minn kollox biex jgħinu lil dawn in-nies li bosta minnhom ikunu ilhom ibatu. Ngħinuhom billi mill-ħsieb ngħaddu għall-fatti.

Fr. Reno Muscat OP

Dan huwa artiklu ta' sentejn ilu, 2011.