Aktar kant waqt il-quddiesa

Il-Konċilju Vatikan it-Tieni ħeġġeġ għal sehem akbar mill-assemblea fil-quddiesa. Sehem dirett mil-lajċi waqt il-quddiesa beda jkun il-kant. Il-quddiesa bdiet tiġi animata b’innijiet li l-poplu jaf ikanta. Iżda hemm regoli, hemm ordni x’wieħed irid isegwi minkejja li sfortunatament ġieli naħsbu li la hemm ordni u lanqas limiti f’dan il-qasam.

Mhux obbligu

Għalkemm hija ħaġa sabiħa li l-quddiesa tkun animata bil-kant, ma jfissirx li quddiesa bla kant ma tgħoddx jew hemm xi obbligu li kull quddiesa trid issir bil-kant. Għalhekk wieħed ma għandux iħossu indispensabbli jekk ikollu t-tmexxija tal-kant ta’ xi quddiesa. Jekk ma jkunx jista’ jmur xi darba ma għandux jaħseb li se taqa’ d-dinja.

Hemm mumenti li l-liturġija titlob skiet u għalhekk ma għandux isir la kant u lanqas mużika bħala sfond fihom. Imbagħad hemm waqtiet oħrajn li l-mużika jew il-kant jistgħu jkunu ta’ għajnuna lill-miġemgħa biex tinġabar aktar fi spirtu li jkun adatt għal-lok u għall-waqt. Għalhekk wieħed għandu joqgħod attent x’tip ta’ mużika ssir ġewwa l-knisja. Mhux kull tip ta’ mużika tixraq fil-knejjes. Pesonalment jogħġobni ħafna l-orgni fil-knisja biss dan ma jfissirx li huwa l-istrument waħdieni li jista’ jintuża fil-liturġija. Kien hemm żmien fejn konna nisimgħu b’ħafna quddies rock jew folk, għandi l-impressjoni li llum dawn naqsu, bħalma naqsu dawk li jmorru jisimgħu l-quddies wara kollox.

Ma jogħġobni xejn l-istil ta’ ċerti movimenti fi ħdan il-Knisja li jużaw il-kitarri. Mhux  il-kitarri jdejquni imma l-għajat jew aħjar it-twerżieq li jagħmlu xi wħud mill-membri ta’ dawn il-movimenti relattivamet ġodda fil-Knisja. Kitarra tista’ tindaqq bil-ħlewwa wkoll. Kellhom bżonn jifhmuha din il-ħaġa dawk li jdoqqu l-kitarri fil-knejjes jew aħjar fis-swali fejn jiltaqgħu dawn il-movumenti.

Mużika Sagra

Hemm fergħa fil-mużika li tissejjaħ sagra, għalhekk tajjeb nifhmu li mhux kull mużika hija tal-knisja. Sagra fiha nnifisha tfisser qaddisa, ta’ Alla, traxxendentali. Min imexxi l-kant fil-knejjes għandu jkun midħla ta’ dawn l-affarijiet biex jevita żbalji ħoxnin. Il-mużika sagra sewwasew hija dik miktuba għal okkażjoni liturġika, bħal xi quddiesa jew xi ċelebrazzjoni tal-kult divin. Iżda fil-knejjes ma jindaqqux dawn biss. Ġieli smajna diski popolari li jiġu adattati għas-sagru. Kemm-il darba smajna l-Missierna titkanta fuq il-mużika tad-diska Streets of London ta’ Ralph McTell? Dan huwa każ fejn mużika profana ma tistonax waqt il-liturġija.

Bla kliem mibdul

Dejjem innutajt li l-Innu tal-Kungress Ewkaristiku li sar Malta fl-1913, Malta jitkanta mod u Għawdex tinbidillu kelma. Fl-innu “Ghidtilna Kelma” il-Maltin ngħidu: aħna rridu lil Ġesù Ibnek, isaltan dejjem fost il-Maltin. L-Għawdxin jgħidu: fost il-bnedmin. Tabilħaqq li l-Għawdxin jiftħu bil-kbir l-orizzonti fix-xewqa tas-saltna ta’ Kristu, imma liema hija l-verżjoni oriġinali?

l-innijiet ma għandhomx jinbidlilhom il-kliem l-ewwel ħaġa b’rispett lejn l-awtur u t-tieni biex ma nispiċċawx inkantaw xi ħaġa li tmur kontra t-tagħlim tal-Knisja. Niftakar darba smajt innu l-Italja li kien jgħid li Alla sar ħobż għalina. Alla sar bniedem għalina u mhux ħobż. Anke l-isem tal-innu kien żbaljat; Verbum Panis. Le Verbum Caro u mhux panis. Il-kelma saret laħam u mhux ħobż. Għalhekk anke meta wieħed jikteb għadnu joqgħod attent u qabel jispiċċa x-xogħol jitlob lill-kurja tara li dak li ktieb ma jkollu xejn kontra l-veritajiet tal-fidi.

Dawn kienu ftit ħsibijiet oħra dwar il-kant u l-mużika fil-liturġija, ħaġa li jixraq nifhmuha u nagħmluha sewwa

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' Il-Mument - 1 ta' Lulju 2018

Il-kant fil-knisja

Mhux kantant wieħed jew tnejn jgħidulek li l-bidu tal-karriera tal-kant tagħhom jafuh lill-kor tal-parroċċa li kienu jiffurmaw parti minnu fi ċkunithom. Tista’ tgħid li f’kull parroċċa ssib il-kor li jsebbaħ il-liturġija li tkun qed issir. Ħafna drabi dawn ma jkunux korijiet professjonali imma volontiera li forsi xi wħud minnhom lanqas ikunu jafu jaqraw il-mużika iżda taħt it-tmexxija ta’ persuna kapaċi jiffurmaw kor li xi drabi jkun tabilħaqq tajjeb. Insibu mbagħad korijiet aktar professjonali fejn il-membri kollha jkunu jafu jaqraw il-mużika u għalhekk il-prodott finali jkun aktar fin minn ta’ korijiet oħra.

Il-kor ta’ knisja jitlob mill-membri tiegħu mhux biss li jkunu jafu jkantaw imma li jkollhom ukoll bażi ta’ tagħrif liturġiku għaliex is-sehem tagħhom fil-quddiesa jrid idaħħal lill-assemblea f’kuntatt mat-traxxendentali, ma’ dak li l-moħħ ma jifhimx.

Hemm regoli

Il-quddiesa fiha regoli li wieħed għandu isegwihom. Il-Knisja għandha l-Ordinament Ġenerali għall-Missal Ruman li jgħidilna li ċerti kant fil-quddiesa huwa fih innifsu ritwal. X’jiġifieri? Meta titkanta l-Glorja jew l-Halleluljah kif ukoll is-Salm, is-Santus u l-Ħaruf t’ Alla, dawn huma parti mir-ritwal tal-quddiesa, jekk ma jitkantawx jinqraw iżda jsiru xorta waħda. Imbagħad hemm kant ieħor li huwa żieda mar-ritwal, jiġifieri jekk ma jsirx il-quddiesa ssir xorta bħalma huma l-innijiet tal-bidu, offertorju tqarbin u għeluq.

Min imexxi l-kant fil-knisja tajjeb iżomm f’moħħu li hemm ħin li jixraq ftit skiet u għalhekk il-kant ma għandux ikun twil wisq biex jingħata ħin ta’ meditazzjoni fis-skiet. L-innu tal-bidu għandu jakkumpanja l-purċissjoni kollha mis-sagristija sa fuq l-artal u jekk is-saċerdot ikun ser jinċensa l-kant għandu jibqa’ sejjer iżda kif il-qassis itemm dan ir-ritwal il-kant għandu jieqaf anke jekk l-innu ma jkunx tkanta kollu. L-istess għal waqt it-tqarbin. Jekk ikun hemm ftit ħin ta’ silenzju mhux ser taqa’ d-dinja. Ma hemmx  għalfejn jinbeda innu ieħor jekk ikun fadal nofs tużżana fidili biex jitqarbnu.

Membri mhux stilel

Il-membri tal-kor għandhom iżommu f’moħħom li huma jagħmlu parti minn grupp ta’ kant u għalhekk għandhom jiftakru li huma ħoss wieħed, il-ħoss tal-kor u ma humiex solisti li jridu jsemmgħu leħinhom. Sfortunatament ġieli nisimgħu min jipprova jagħmilha tax-Showgirl jew Showman fil-kor. Meta jiġri hekk l-għan liturġiku ta’ dak li jkun qed jagħmel il-kor jispiċċa fix-xejn. Ovvajment il-mexxej tal-kor dejjem ikun b’għajnejh miftuħin beraħ għal xi ħaġa bħal din għax jaf li din tirrendi l-kant f’farsa.

Ġieli jiġri wkoll li f’xi quddies ma jkunx hemm kor imma jkun hemm animatur li jmexxi l-kant. Dan jew din jistgħu jkunu mal-assemblea. Fil-knejjes tagħna ġieli smajna xi wħud li mingħalihom li huma tenuri, baritoni, soprani u baxxi. Ippruvaw ifhmu li l-quddiesa ma hijiex wirja ta’ talent, il-knisja mhix is-sala ta’ Malta’s got Talent! Tippruvax isemma’ leħnek fil-knisja l-ewwel tgħallem kanta, imqar jekk tibda waqt li tkun qed tinħasel! Agħar minn hekk ġieli ġara meta jkun hemm aktar minn animatur wieħed u għalhekk dawn donnhom b’kompetizzjoni bejniethom min se jkanta minnhom. Ġieli ġara li jibdew jitkantaw żewġ innijiet differenti fl-istess ħin jew żewġ akklamazzjonijiet  differenti wara l-konsagrazzjoni tal-ħobż u l-inbid. Dak l-aktar mument solenni u qaddis tal-quddiesa jinbidel fi tbissima fuq fomm l-assemblea kollha. Animaturi u membri tal-kor, ftakru li inthom mhux stilel imma servi tal-quddiesa.

Hemm ħafna aktar x’wieħed jgħid dwar il-kant fil-knisja, il quddiem inkomplu.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' Il-Mument - 24 ta' Ġunju 2018