Il-Midja Soċjali... Minn vjaġġ twil għar-realtà tal-lum

Mela darba, l-iskambji soċjali kienu jsiru permezz ta’ taħdidiet madwar il-mejda tal-ikel fil-kċina jew fuq il-bankina quddiem il-bieb ta’ barra jew inkella għand il-ħanut tal-merċa kif ukoll fuq il-linja tat-telefon. Il-posta kienet tintbagħat permezz ta' ittra f’envelopp li fuqu jinkiteb l-indirizz u titwaħħal bolla u mbagħad din kienet tgħaddi mis-sistema postali, u l-aħbarijiet kienu jiġu ppubblikati fil-gazzetta stampata. Il-wasla tar-radju u t-televiżjoni għamlet biddliet kbar. Xi snin wara wasal l-internet, li għaqqad lin-nies fuq il-World Wide Web, u kollox inbidel mill-ġdid. Din hija l-istorja fil qosor tal-midja soċjali. Bdejt dan l-artiklu bil-kliem li aktarx nibdew xi storja jew xi ħrafa: “Mela darba”, għax tabilħaqq il-vjaġġ li għamlet il-midja soċjali donnha ħrafa.

X'inhu l-midja soċjali?

Il-midja soċjali llum tirreferi għal għadd mhux ħażin ta’ applikazzjonijiet li nsibu fuq il-web li jippromwovu l-ħolqien ġdid kif ukoll il-bdil ta' materjal jew kontenut li jkun iġġenerat minn dak li jkun qed juża l-applikazzjoni. L-ispazju tal-midja soċjali huwa globali, b'firxa ta' suġġetti u tip ta' dawk li jużawha, kważi bla limitu. Il-midja soċjali tinkludi siti tal-internet bħal Facebook u Instagram ta' Meta, X (li qabel kien Twitter), YouTube, Yelp, u ħafna blogs minn madwar id-dinja kollha. Pereżempju jiena, dawn l-artikli tiegħi wara li jkunu ġew ippubblikati fuq dan il-ġurnal, nitfa’ kollox fuq blog li kont bdejt xi 12-il sena ilu. Nammetti li mhux dejjem inkun puntwali u nammetti wkloll li dan l-aħħar traskurajt xi ftit minħabba l-bosta mpennji li għandi.

Fejn nużawha

Il-midja soċjali saret network vast u informali ta' postijiet online li jistgħu jkunu pubbliċi jew privati, li magħhom ikun hemm abbonamenti x’jitħallas jew inkella hemm minnhom b'xejn, kemm kbar kif ukoll żgħar. Illum il-midja soċjali jintuża għal diversi skopijiet, bħal ngħidu aħna għal xi ċelebrazzjoni tal-familja, Illum l-inviti ma għadhomx isiru bħalma kienu jsiru qabel. Illum avviż fuq il-midja soċjali, jew oħloq avveniment, li jissejjaħ “event” u fih tistieden lil dawk li trid int u jkunu jistgħu jirrisponduk lura jekk ikunux ser jattendu jew le. Illum anke għal tiġijiet saru jsiru dawn l-inviti minflok l-invit stampat tal-imgħoddi. Għadna kif għaddejna minn kampanja elettorali li fiha stajna naraw l-użu tal-midja soċjali għax ma nemminx li kien hawn kandidat wieħed biss li ma kellux account ta’ xi waħda mill-applikazzjonijiet tal-midja soċjali. Ma’ dan inżid attivitajiet karitattivi, gruppi ta' appoġġ għas-saħħa, klabbs sportivi, każini tal-banda, gruppi ta’ passatempi partikolari, kumpaniji kummerċjali, agenziji tal-ivjaġġar u iva, anke gruppi ta’ talb. Fi ftit kliem nistgħu ngħidu li l-midja soċjali daħlet f’kull rokna ta’ ħajjitna.

Effett

Forsi bla ma ndunajna, il-midja soċjali daħlet f’ħajjitna u biddlitna. Jekk noqgħodu naħsbu ftit ma ndumux wisq biex nintebħu kemm għandha influwenza kulturali fuq dak li nagħmlu. Araw il-moda u anke l-ikel, kwistjonijiet ta' saħħa tal-familji u l-adolexxenti, aħbarijiet dinjija u avvenimenti lokali, avvenimenti politiċi u ta' azzjoni komunitarja. Il-midja soċjali ħolqot tip ġdid ta' marketing permezz tal-użu ta' personalità pubblika virtwali li tissejjaħ influencer. Ma setax jinħoloq isem aħjar għal dawn il-personalitajiet għax tabilħaqq jinfluwenzaw lil mases ta’ nies.

Il-midja soċjali saret fenomenu kumpless għax hija ħafna iktar minn sempliċement individwi li jitkellmu bejniethom bħalma kien snin ilu, żmien ic-chatting fuq dak li konna nsejħulu Bulletin Board System (BBS) jew aktar tard ic-chat rooms. Is-siti tal-midja soċjali – il-postijiet fejn iseħħu l-komunikazzjonijiet – huma kkontrollati mis-sidien tal-pjattaforma tagħhom u inti tixrob minn dak li joffru huma.

Anti soċjali?

Il-mezzi tal-midja soċjali jistgħu jkunu wkoll anti soċjali. X’jiġifieri? Meta ngħidu “Soċjali” nkunu rridu nfissru li xi ħaġa hija tas-soċjetà u ssir mas-soċjetà umana, l-interazzjoni bejn individwi, u l-ħajja f'gruppi. Din il-kelma ġejja mill-kelma Latina socius, li tfisser "sieħeb" jew "alleat." Li tkun soċjali huwa dwar konnessjoni, empatija, u parteċipazzjoni f'komunità aktar milli taġixxi b'mod iżolant u waħdek. Imma fir-realtà, dawn il-mezzi kemm qed ikunu soċjali? Kemm drabi dawn il-mezzi qed jiżolaw lil min jużahom? Illum anke l-ulied mal-ġenituri, waqt li jkunu kollha d-dar, jikkomunikaw bejniethom permezz tal-midja soċjali: Iben jikteb lil ommu: “Ma, ibgħatli xħin isir l-ikel ħalli ninżel u niekol għax bil-ġuħ!” Issa dan il-messaġġ seta’ sar billi l-iben iqum u jmur fil-bieb tal-kamra tiegħu u minn hemm jgħid lil ommu dak li għandu jgħidilha.Imma t-tendenza hija dik li juża l-midja soċjali.

Mhux ta’ b’xejn li bosta pajjiżi llum qed jikkonsidraw età minima meta wieħed ikun jista’ jibda juża dawn il-mezzi għaliex l-effett negattiv tagħhom rikibna u għandna mnejn lanqas qed intebħu bih.

 

Fr Reno Muscat