Bejn il-festi

Il-Milied għadda, imma b’daqshekk ma nistgħux ngħidu li għaddew il-festi. Il-bidu tas-sena l-ġdida hija festa oħra li nsibu f’dan l-istaġun festiv. It-Taljani jgħidu:  l’epifania tutte le feste porta via, jiġifieri it-tmiem tal-festi li ninsabu fihom jintemmu mal-Epifanija li proprjament tiġi ċċelebrata fis-6 ta’ Jananr iżda f’pajjiżna ilha bosta snin li din il-festa tneħħiet minn festa pubblika u għalhekk l-Epifanija f’Malta tiġi ċċelebrata f’jum ieħor, normalment fl-ewwel Ħadd tas-sena.

Għadna niċċelebraw

Ħafna minna għadhom għaddejjin bil-vaganzi. Mhux kulħadd għax hawn setturi ta’ xogħol lima jippermettux li jittieħdu vaganzi fit-tul jew li jingħalaq il-post tax-xogħol għal tul ta’ żmien. F’xi każi ma jistax isir shut down, u llum billi l-industrija f’Malta ma għadiex dik li kienet għoxrin jew tletin sena ilu, aktarx li n-numru ta’ postijiet tax-xogħol li jagħlqu bejn il-Milied u l-Ewwel tas-Sena huwa iċken milli kien ikun dari. Madanakollu xorta għadna fi żmien iċ-ċelebrazzjonijiet.

Il-ħwienet għadhom mimlijin bin-nies jieklu u jixorbu, jiddevertu u jiltaqgħu. Għax dan huwa ż-żmien li dak li jkun jiltaqa’ ma’ min ikun ilu ma jiltaqa’ jew li joħroġ jiekol ma’ dawk li matul is-sena jiltaqa’ magħhom spiss imma f’ambjent ta’ xogħol jew f’postijiet  bħal għaqdiet jew kumitati. Għalhekk f’dawn il-jiem għandna d-drawwa li noħroġu nieklu biex ma nħallux dawn il-festi għaddejjin qisu ma ġie xejn. Il-ħaġa hi li ġieli jkollok aktar minn okkażjoni waħda fl-istess jum u ħin billi minbarra l-ħruġ mal-ħbieb, bħalissa huwa wkoll żmien l-istedin mill-għaqdiet li tkun tifrekwenta jew li jkollhom stima jew obbligazzjoni lejk. Għiduli intom: fejn se tibda tmur? Jien ngħid għalija nħossni mħawwad meta jiġrili hekk għax ma nkun nixtieq nonqos lil ħadd u fl-istess waqt ħin ġieli jkun impossibbli żżur żewġ jew tliet postijiet wara xulxin fl-istess jum. Tiskanata kif anke okkażjoni soċjali ta’ ferħ tista’ toħloqlok problema.

Epifanija u Strina

Fil-bidu ta’ dan l-artiklu semmejt il-festa tal-Epifanija, it-tifkira ta’ meta s-Slaten Maġi marru joffru r-rigali tagħhom lil Ġesù Tarbija. Din tilfet id-data tagħha f’pajjiżna u forsi anke tilfet ħafna mis-sinifikat. Għat-Taljani iżda dan huwa jum importanti għax fih jitqassmu r-rigali tal-Milied. Il-ġirien tagħna għandhom id-drawwa ta’ La Befana. F’Malta ir-rigali meta kienu jkunu għotja ta’ flus kienu jingħataw fl-ewwel tas-sena. Din id-drawwa kienet tissejjaħ Strina. Mad-dħul tal-programm ta’ ġbir ta’ flus b’risq il-Community Chest Fund l-għada tal-Milied, programm li ssemma Strina, tlifna s-sens li l-Istrina hija dik id-donazzjoni monetarja li kienet issir fl-ewwel ta’ kull sena min-nanniet jew zijiet lin-neputijiet. Wisq nibża’ li jekk illum ikollok tistaqsi meta hi l-Istrina, il-maġġoranza jgħidulek: “L-għada tal-Milied”. Mela mhux biss tlifna l-Epifanija imma tlifna l-Istina wkoll!

Meta kont għadni ngħix l-Italja ġieli ċċelebrajt l-Epifanija darbtejn għax kont inkun Malta għall-vaganzi u ssir qabel nitlaq lura biex inkompli ħajti, u jekk kont nasal qabel is-6 ta’ Jannar kont nerġa’ niċċelebraha hemmhekk. Din il-ħaġa kienet issir meta f’pajjiżna niċċelebraw din il-festa qabel is-sitta ta’ Jannar. Fis-sena 2019 f’pajjiżna ser niċċelebraw l-epifanija fis-6 ta’ Jannar billi dan se jkun il-Ħadd.

Żmien ta’ tħejjija

Iż-żmien ta’ bejn il-festi ma huwiex biss żmien ta’ ċelebrazzjonijiet imma jista’ jkun żmien ta’ tħejjija. Niftakar meta kont għadni nistudja l-Università dan kien ikun żmien li fih inlesti għall-eżamijiet tat-tmiem l-ewwel semestru. Billi jiena studjajt f’Universitajiet Taljani, allura l-lezzjonijiet kienu jibdew fis-sebgħa jew fit-tmienja ta’ Jannar, biex tkun għaddiet l-Epifanija, u bilkemm jgħaddu ħmistax li ma kienux jibdew l-eżamijiet. L-eżamijiet huma prova li wieħed irid jirbaħ billi jħejji ruħu għalihom u żgur li dawn il-jiem li qegħdin fihom iservu għal bosta studenti universitarji biex iħejju rwieħom għall-periklu tal-prova. Qiegħed ngħid “periklu” għaliex fil-Latin il-kelma “periculum” tfisser ukoll prova, eżami, sfida jew esperiment minbarra li tfisser ukoll periklu! Biss dan il-periklu jgħaddi kemm-il darba dak li jkun jieħu bis-serjetà dak li jkun qed jistudja u ma jabużax wisq fuq il-memorja. Naf li min għadda minn dan li qed insemmi jew dawk li għadhom għaddejjin, jaqblu miegħi!

Veru li l-ambjent ta’ festi ma tantx jistieden lil dak li jkun biex jinqafel ġewwa jistudja, imma d-dover ta’ student huwa li jistudja. Ngħid id-dritt illum inħoss ħafna nostalġija għal dawk is-snin tal-istudju minkejja l-isforzi kollha li bħala student kont nagħmel biex negħleb il-periklu, nirbaħ il-prova u ngħaddi mill-eżamijiet. Għeżież  studenti, gawduhom dawn is-snin għax jaħarbu u ma jerġgħu jiġu lura qatt, ħejju rwieħkom biex tegħlbu l-perikli!

F’dawn il-jiem niftakru wkoll f’xi qaddisin kbar; San Stiefnu, San Ġwann, l-Innoċenti Martri u San Silvestru Papa. Kull skuża hija tajba għaċ-ċelebrazzjonijiet!

Nieħu din l-okkażjoni biex nawgura lill-qarrejja ta’ din il-paġna is-Sena l-ġdida mimlija hena.

Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f'In-Nazzjon - 29 ta' Diċembru 2018

L-Iskejjel tal-Knisja

F’pajjiżna għandna realtà, li minkejja li teżisti f’ xi pajjiżi oħra wkoll, donnha f’Malta toħloq preokkupazzjoni kbira. Qiegħed ngħid għall-iskejjel li l-Knisja ta’ Malta għandha u għall-preokkupazzjoni ta’ bosta ġenituri biex idaħħlu lill-uliedhom f’ xi waħda minn dawn l-iskejjel. Tiskanta kif hawn min jekk ibnu ma jkunx ixxurtjat biżżejjed biex ismu jitla’ bix-xorti biex jidħol f’ xi skola tal-Knisja jħossha bħala disfatta. Imma fil-fatt din ma għandhiex tkun disfatta.

Qabel u llum

Huwa fatt magħruf li sa ftit għexieren ta’ snin ilu il-livell tal-edukazzjoni f’ pajjiżna ma kienx dak li huwa llum. Student li kien jasal sas-sixth form u jirnexxielu jġib ftit A levels kien jista’ jgħid li kellu livell tajjeb biex ikun jista’ jaħdem f’ċertu xogħol. Illum ma għadiex hekk l-istorja. Illum biex wieħed ikollu livell bħal dak li qed insemmu jrid iġib lawrja mill-università. Biex nerġgħu lura għall-argument li bdejna bih ikollna ngħidu li l-Knisja f’ Malta toffri minn skejjel tan-nuna, li llum insejħulhom kindergarten, sal-livell sekondarju u ftit postijiet fis-sixth form. Għalhekk bniedem, irid jew ma jridx, biex iseġwi kors universitarju irid jinqeda bl-edukazzjoni li joffri l-istat għax il-Knisja Maltija ma għandiex università.

Min irid jistudja

Ix-xogħol waħdieni tal-istudent huwa li jistudja. Issa hawn min iwettaq xogħolu u hawn min le. Jiddependi mir-rieda ta’ dak li jkun. Tassew li l-ġenituri jkunu jixtiequ li uliedhom jistudjaw, imma fl-aħħar mill-aħħar huma l-istudenti li jħollu u jorbtu. Niftakru fil-qawl Ingliż li jgħidlek li tista’ tieħu ż-żiemel ħdejn l-ilma imma ma tistax iġġiegħlu jixrob. Naf persuni li kienu jattendu skejjel statali li llum għandhom pożizzjoni għolja u naf ukoll oħrajn li kienu jmorru skola tal-Knisja u ma laħqux il-livell ta’ dawk l-oħrajn li semmejt. Dan juri biċ-ċar kemm kollox jiddependi mill-istudent u mhux mill-iskola. Illum l-istat għandu skejjel ta’ livell daqs dawk tal-Knisja. Min irid jistudja għandu fejn! Mhux bilfors trid tkun fi skola tal-Knisja biex titgħallem. Dan huwa l-iżball ta’ bosta ġenituri Maltin. Tassew li jiena għamilt parti mill-edukazzjoni tiegħi fi skola tal-Knisja imma għandi qraba li qatt ma kienu fi skola tal-Knisja u waslu fejn kollhom jaslu wkoll.

Polemika

Kultant tqum polemika dwar id-dħul tal-istudenti fl-iskejjel tal-Knisja. Hemm xi tfal li għandhom vantaġġ fuq tfal oħra. Dawn it-tfal huma vantgaġġjati mhux għax issir xi preferenza magħhom imma għax hemm xi regoli li jpoġġuhom f’vantaġġ. Dawn huma dawk li ħuthom ikunu diġà fl-iskola tal-Knisja, tfal b’każijiet umanitarji, ulied l-għalliema jew il-ħaddiema tal-iskola u issa żdiedu wkoll xi tfal ulied imigrati li talbu kenn f’ pajjiżna.

Kienet din l-aħħar faxxa ta’ tfal li fetħet polemika kbira. Jien personalment ma narax għalfejn kien hemm bżonn din il-polemika. La l-iskejjel tal-istat huma tajbin daqs dawk tal-Knisja nemmen li dan il-pass min-naħa tal-Knisja Maltija  iktar huwa ta’ għajnuna lill-gvern milli għajnuna lill-ulied l-imigranti. Għajnuna lill-gvern għax se jkollu inqas problemi u spejjes u mhux għajnuna diretta lil dawn it-tfal għax dawn xorta kienu ser imorru fi skejjel statali u għalhekk l-edukazzjoni kienet sejra tingħatalhom xorta waħda.

Naf li mhux kulħadd ser jaqbel miegħi fuq dan il-punt u kulħadd għadnu dritt jagħmel dan.

Fr. Reno Muscat OP

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon 15 ta' Frar 2014