Spiċċa s-sajf

Uffiċċjalment is-sajf jispiċċa fl-20 ta’ Settembru, iżda aħna ma tantx nintrabtu ma’ din id-data. Għalina s-sajf inħossuh jispiċċa meta bejn wieħed u ieħor ikunu għaddew il-festi parrokkjali, għadda żmien is-safar u t-tfal reġgħu bdew ir-rutina ta’ sena skolastika ġdida. Issa li wasalna f’dan il-punt nistgħu nagħtu ħarsa lura lejn dan l-istaġun li għadu kemm ġie fi tmiemu.

Festi

Il-festi parrokkjali tagħna huma sinonimi mas-sajf, għad li xi wħud isiru wkoll fix-xitwa, imma billi dawn tal-aħħar huma fil-minoranza, nistgħu ngħidu li issa l-festi għaddew, jew aħjar, il-festi tas-sajf spiċċaw. Tajjeb li nagħmlu ftit evalwazzjoni dwarhom. Naf li il-Knisja ta’ Malta qed taħdem biex dawn il-festi ma jispiċċawx okkażjoni li tmur kontra l-prinċipi li għalihom oriġinarjament kienu nħolqu. Diġà tlifna ħafna minn dak li għalih bdew isiru l-festi, jekk nibqgħu sejrin b’dan il-pass ma ndumux ma nispiċċaw b’festi vojta u bla sinifikat ta’ xejn.

Dan is-sajf l-Isqof ta’ Għawdex faqa’ bużżieqa li kienet ilha tintefaħ u li donnu kulħadd beda jibża’ jifqagħha. Qal li fil-marċi tal-festa qed ikun hemm ammont kbir ta’ teħid ta’ droga. Ilna nafu bil-problema, ma skoprejniex l-Amerika, imma kellu jkun l-Isqof li jitkellem pubblikament dwarha? Dan mhux xogħol il-pulizija? Hawnhekk ma rridx nitfa’ t-tort fuq il-pulizija. Tajjeb inżommu f’ moħħna li taħt l-uniformi tal-pulizija hemm bniedem uman bħali u bħalek. Aħna l-bnedmin jekk naraw li xogħolna ma jkunx aprezzat għandna t-tendenza li nagħtuha b’telfa. Nemmen li bosta membri tal-korp tal-pulizija jixtiequ jagħmlu xogħolhom sewwa, imma meta jaraw li ta’ xogħolhom ftit li xejn huma apprezzati, allura jaqtgħu qalbhom u jħallu kollox għaddej, għall-ewwel jibdew jagħlqu għajn waħda u maż-żmien jagħlquhom it-tnejn. Kemm se jdumu jtellgħu l-qorti nies li nqabdu jiksru l-liġi u minħabba ma nafx xiex joħorġu liberati? Fl-aħħar il-pulizija jaqta’ qalbu u jibda jħoss ġewwa fih xi ħaġa li tgħidlu li aħjar jiġi jaqa’ u jqum.

Imma l-festi mhux problemi biss. Il-festi għaddew u fihom stajna napprezzaw bosta opri artistiċi ġodda li saru minn artisti magħrufin fix-xena lokali flimkien ma’ ħafna u ħafna xogħol ieħor ta’ ħidma volontarja. Issa li għadda s-sajf dawn l-individwi jibdew, jew diġà bdew, iħejju għall-festa tas-sena d-dieħla.

Safar

L-istaġun tas-safar għadda wkoll u issa kull ma baqa’ huma biss it-tifkiriet ta’ dak li rajna, ta’ ħbiberiji ġodda li għamilna, ta’ postijiet ġodda li żorna, ta’ ikel li qatt ma konna doqna qabel u li forsi qatt ma nerġgħu nduquh. Fadal ir-ritratti li ġbidna bil-mowbajl jew bit-tablet.

Illum is-safar sar komuni. Mhux bħal fi tfuliti, biex tmur jumejn sa Sqallija kont trid taħseb xhur qabel. Illum tisma’ lil min tisma’ kulħadd jitkellem fuq xi vaganza barra minn xtutna li jkun għamel. Tassew li meta nieħdu vaganza din tkun għall-mistrieħ, imma mistrieħ ma jfissirx għass. Kemm hawn minna li jinteressaw ruħhom u jfittxu ftit dwar il-postijiet ġodda li jkunu ser iżuru? Kont naħseb li ftit imma kelli żball. Dan is-sajf indunajt kemm bosta Maltin ifittxu tagħrif dwar il-postijiet li jkunu ser iżuru u għalhekk jagħmlu mistoqsijiet serji lill-gwidi li jkunu qed imexxuhom. Illum permezz tal-internet malajr issib dak li tun trid, anzi tara t-toroq tal-post qisek qiegħed miexi fihom. X’differenza  minn għoxrin jew tletin sena ilu! Issa li għadda s-sajf miegħu telqu wkoll il-vaganzi imma baqa’ t-tagħrif li ksibna. Issa li għadda s-sajf nibdew naħsbu fejn ser immorru s-sajf li ġej!

U l-iskola

Issa li għadda s-sajf l-iskejjel reġgħu fetħu bwiebhom għall-istudenti. Meta tkun għadek żgħir l-iskola ma jkunx il-post favorit tiegħek. Tal-inqas il-maġġoranza tal-istudenti jippreferu l-vaganzi tas-sajf milli x-xhur tas-sena akkademika. Inħoss li s-sistema tal-edukazzjoni f’pajjiżna hemm bżonn tkun aġġornata. Għandna bżonn inħarsu lejn pajjiżi barranin li għandhom sistema għal kollox differenti minn tagħna u r-riżultat aħħari huwa aħjar minn dak tagħha. Illum l-istudent Malti jaħdem għal biċċa karta, liema biċċa karta tiftaħlek il-bieb għad-dinja u mingħajrha ma tasal imkien. Imma l-ħajja mhux magħmula miċ-ċertifikati. Huma importanti, imma mhumiex kollox. Illum ġibna lill-istudenti tagħna b’bagalja ċertifikati imma bla ebda esperjenza jew prattika tal-ħajja. Jgħaddi l-eżami, tinkiseb il-marka u l-għada jintesa kollox. Għadda s-sajf u l-iskejjel reġgħu fetħu bl-istess sistema li f’Ġunju kienu għalqu biha. Tgħid sa sajf ieħor isir xi ħaġa biex din is-sistema tinbidel? Ma nafx, u ngħid id-dritt għandi d-dubji tiegħi.

Illum missejt tliet punti li nistgħu nirriflettu fuqhom issa li l-istaġun tagħhom għadda bħall-festi u s-safar jew ser jibdew bħall-iskejjel. Issa li għadda s-sajf ħarsitna trid tkun ’il quddiem, min jaf, forsi lejn sajf ieħor?

 Fr Reno Muscat

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon - 30 ta' Settembru 2017

Ħaxixa legali

Ħanut mhux tal-ħaxix imma tal-ħaxixa

Fl-ewwel ta’ Jannar li għadda ġewwa Colorado fetħu l-ewwel ħwienet awtorizzati biex ibigħu bla nkwiet ta’ xejn il-marijuana lil dawk ta’ fuq il-21 sena. Kien hemm boom. F’ jum wieħed biss dawn il-ħwienet kellhom bejgħ ta’ miljun dollaru. Sal-lum jingħad li r-ritmu tal-bejgħ baqa’ l-istess. Dawn il-ħwienet imma ma jistgħux jidepositaw flushom f’ bank u lanqas jistgħu jinvestuhom. Il-bejjiegħa tal-ħaxixa jistgħu bil-liġi jkabbru sa 70% tal-prodott li jbiegħu. Dawn l-istess bejjiegħa ma jistgħux jitħallsu b’ ċekk jew b’ xi karta bankarja imma kollox irid isir bi flus kontanti.

Madwar 20 stat Amerikan, fosthom il-kapitlai Washington illegalizzaw b’ xi mod jew ieħor it-tkabbir, il-bejgħ jew it-tipjip tal-marijuana. Issa dak il-gvern federali li kien jikkonsidra l-cannabis bħala droga illegali ser ikollu jagħlaq għajn waħda u f’ ċerti każi jagħlaqhom it-tnejn li huma. 

Aħbar falza

Mal-ftuħ ta’ dawn il-ħwienet ġriet l-aħbar li fl-ewwel jum tagħhom kienu mietu 37 persuna b’overdose ta’ marijuana. Aħbar li dlonk ġiet miċħuda. Statistiċi juru li ħadd qatt ma miet b’overdose ta’ konsum ta’ ħaxixa. Kien ikun aħjar li min xerred dik l-aħbar kien jagħmel ftit xogħol u jara l-verità li tista’ tkun allarmanti iktar minn overdose finta.

X inhi il-verità?

Din l-istess mistoqsija li kien għamel Pilatu għamiltha jien u ppruvajt insib tweġiba għaliha. Il-verità hi li fl-Istati Uniti hemm 17-il miljun persuna li għandhom il fuq minn 12-il sena li jpejpu l-ħaxixa. Il-bejgħ tal-ħaxixa fid-19-il stat Amerikan li fihom il-ħaxixa tinbiegħ għal skop mediku laħħaq għal kważi biljun dollaru u nofs. Huwa stmat li mill-bejgħ tal-marijuana mill-ħwienet legali, l-istat ta’ Colorado sejjer idaħħal 70 miljun dollaru. Imma mistoqsija oħra li ma sibtx tweġiba għaliha hija dwar jekk hemmx xi xibka kriminali, hemmx xi organizzazzjoni korrotta, hemmx prattiċi illegali moħbija wara dan kollu. Din hija verità li tajjeb li l-poplu jkun jafha kif sar jaf iċ-ċifri li semmejt qabel.

L-Italja

Marini, is-Sindku ta' Ruma

Fl-Italja ftit jiem ilu ġew fi tmiemhom it-taħdidiet parlamentari dwar il-liġi hekk imsejħa Fini-Giovanardi li fi ftit kliem tgħid li l-abbbuż ta’ droga, tkun liema tkun, jiġi kkastigat bl-istess mod. Din il-liġi ma għaddietx mill-kmamar tad-deputati Taljani. Fl-istess jiem is-Sindku ta’ Ruma Ignazio Marini ħareġ bit-teorija li jekk ikollu tifel adolexxenti li jkun irid jesperimenta l-ħaxixa aħjar isib jixtriha b’mod legali milli jiċċappas ma’ suq ta’ kriminali. Personalment din naraha teorija “għal gol-ħajt”. Jekk ikolli tifel adolexxenti nippreferi nurih il-veduta kollha, bir-riskji kemm rigward is-saħħa kif ukoll rigward il-kondotta, milli nippreżentalu t-tentazzjoni fuq platt tal-fidda. Imma dak x’ naħseb jien, u dak li naħeb jien ftit li xejn għandu valur fejn kliem is-sindku ta’ Ruma.

Ma nistax nifhem

Ħaġa li tħawwadni u tħallini perpless għall-aħħar hija kif minn banda hemm il-ġlieda kontra d-drogi u mill-banda l-oħra ftaħna l-bieb għal-legalizzazzjoni tagħha. Ma nistax nifhem lanqas jekk bil-legalizzazzjoni tal-ħaxixa huwiex sejjer jispiċċa is-suq klandestin. Ma huwiex xi sigriet il-fatt li hemm suq klandestin fejn tidħol id-droga. Hemm min qiegħed jistaqsi diġa jekk il-prezz tal-ħaxixa huwiex ser jorħos.

Xejn mhu xejn

F’ soċjetà li ma temminx fil-valuri, f’ poplu li għalih xejn ma hu xejn, ma nieħdu xejn bi kbir li nisimgħu b’ aħbarijiet bħal dawn. Imma min għandu ftit melħ f’ moħħu bilfors jinkwieta. Illum id-drittijiet tal-minoranzi qegħdin ikunu mismugħin, u hekk għandu jkun, imma ċerti drittijiet ta’ xi minoranzi jistgħu jkunu ta’ detriment għad-drittijiet tal-maġġoranza. Hemm hi l-problema! Tajjeb li nagħtu leħen liċ-ċkejken, imma ma rridux noħonqu lill-kbir lanqas. Tajjeb li nżommu ftit il-brejkijiet għax jekk nibdew nagħtu dritt li kull min jiftaħ ħalqu sejrin nispiċċaw b’ ħafna drittijiet mgħawġin. Nistgħu nispiċċaw fil-bassezzi, fir-redikolu. Nistgħu nitilfu kull sens ta’ bilanċ u direzzjoni u nibdew ngħixu f’ ġungla ta’ drittijiet.

Din hija verità li għandna llum, verità li rridu jew ma rridux, togħġobna jew le ikollna naffaċċjawha. Verità li għandha mnejn tasal ukoll f’ pajjiżna. Għalhekk tajjeb inkunu nafu dwarha u minn issa noħolqu kuxjenza

Fr Reno Muscat OP

Dan l-artiklu deher f' In-Nazzjon, 22 ta' Frar 2014