Kont fl-aħħar sena tal-primarja meta
kont magħżul flimkien ma' tifel ieħor u żewġt ibniet biex nirrapreżentaw
l-iskola tagħna fi quiz li kien isir bejn l-iskejjel ta' Malta u Għawdex u
jixxandar fuq il-Cable Radio. Ħadna l-ħaġa bis-serjetà u studjana u qrajna kemm
flaħna. L-għalliema tagħna wkoll għenuna ħafna. Konna tfal iżda ridna noħorgu
ta' rġiel. Konna ġejna kontra l-iskola tas-Siġġiewi, li kienu ppreparaw ruħhom
daqsna. Ir-riżultat kien pariġġ, bl-ebda skola ma tfalli domanda waħda. Kien
quiz bejn it-tfal, iżda li minnu tgħallimna bosta ħwejjeġ li ma jidħlux
fil-kurrikulum skolastiku. Quiz hija logħba imma verament loghba bis-sens.
Il-kelma
quiz
Bla ma rridu nistaqsu minn fejn oriġinat
il-kelma 'quiz'. Lejn l-aħħar tas-seklu XVIII din il-kelma kienet tirreferi għal
xi bniedem stramb u ma kellha l-ebda konnatazzjoni mal-logħba li qed nitkellmu
dwarha llum. Fil-fatt sal-lum fl-Ingliż għadna nużaw il-kelma quizzical għal xi ħadd li narawh
differenti minna.
Skont id-dizzjunarji Ingliżi ta' nofs
is-seklu XIX il-verb to quiz ifisser
tistaqsi jew tinterroga. Dizzjunarju Amerikan jgħid li quiz ġejja mill-kelma quiset li bid-djalett Ingiż tfisser
tistaqsi jew titlob tagħrif. Hawn min jemmen li l-kelma quiz fis-sens tal-logħba
tista' tkun gejja mil-Latin qui es,
li tfisser “Min inti?”

Kompetizzjoni
Hi x'inhi, quiz hija kompetizzjoni
bejn persuna u persuna jew bejn tim u ieħor. Għal kull forma ta' kompetizzjoni,
il-konkorrenti jridu jkunu mħejjijin sewwa għax inkella jaqtgħu figura ħażina.
Iżda hemm ukoll tipi differenti ta' quizzes, hemm dawk li verament juru l-ħila
ta' dak li jkun u hemm oħrajn li aktar tidħol il-fortuna milli jidħol l-għerf
jew l-intelligenza ta' dak li jkun.

Bla
ebda reżistenza
L-isem Caduta libera jirreferi għal waqa' ta' xi ħaġa li l-gravità ma ssib
l-ebda reżistenza, waqa' ta' oġġett jew bniedem li ma jkun hemm xejn fin-nofs
xi jtellef mill-waqa'. L-istess ħaġa jiġri fil-quiz, dak li taf taf, ma hemm ħadd
li jgħinek, ma hemm xejn li tista' tagħmel riferenza għalih, ma għandekx kotba,
ma hemmx internet biex tfittex dak li ma tkunx taf. Il-quiz huwa sewwa sew dak
li taf inti, anzi, dak li jirnexxielek tiftakar fil-ħin opportun, bla ebda
assistenza jew għajnuna ta' xejn u ta' ħadd. Ix-xorti tgħin ukoll, ma għandniex
xi ngħidu.
F'pajjiżna
Malta għandna programmi ta' quiz fuq
l-istazzjonijiet televiżivi, imma ma jilħqux il-livell ta' Caduta libera. Biex inkun ġust, anke fuq stazzjonijiet Taljani oħrajn
hemm quizzes inferjuri għal dan li qed insemmi.
Nemmen li f'pajjiżna hawn lok għal
quiz edukattiv bħal dan. IIlum li daħlet sewwa s-sistema tal-infotaiment,
informazzjoni imħallta mal-mogħdija taż-żmien, quiz bħal dan nemmen li jkollu
potenzjal qawwi għax isir popolari mat-telespettaturi Maltin. Mhux nippretendi
li jkun hemm il-mijiet ta’ eluf ta’ ewro li jista’ joffri stazzjon Taljan, imma
jkun fil-limiti tagħna.
Hawn xi kuragguż jipprova?
Fr Reno Muscat
Dan la-rtiklu deher f' In-Nazzjon - 5 ta' Novembru 2016
Nessun commento:
Posta un commento